Laboro - Parto 10

Laboro

Kapitalismo. Ekonomiko. Resistado.

Parto 10

AVERTO: ĉi tiu traduko estas nek ĝusta nek kompleta. Ĝi estas projekto por plibonigi mian esperanton. Se vi volas korekti mian tradukon (originale angle) kontaktu min.

Vidu la Tutan Tradukprojekton

Laboro Infuzas Iniciatemon

Homoj penige laboras nuntempe, certe. Liganta la eblecon akiri rimedojn kontraŭ merkataj rendimentoj kaŭzis neniam antaŭe konata progreso kaj teknologia kaj produktada. Vere, la merkato akaparas la akiradon de niaj kreemaj kapabloj ĝis tia grado ke multaj homoj nur ne transvivas sed ankaŭ havi ion por fari, sed kian iniciatemon ĉi tio infuzas al homoj?

Ni revenu al mondplivarmiĝo, unu el la plej seriozaj krizoj kiuj kontraŭstaras la mondon. Post jardekoj de neado, politikistoj kaj komercistoj finfine faris ion pri ĝi. Kaj kion ili faras? Trovanta manierojn por gajni monon! Karbokreditoj, "pura" karbo, "verda" investado – kiu vere kredas ke ĉi tiuj estas la plej efektivaj manieroj por halti mondplivarmiĝon? Ironie, la katastrofo kiun esti kaŭzita de kapitalistoj nun povas esti uzata por sproni pli de konsumado, sed ĝi montras pli pri la tipo de iniciatemo kiun ĝi infuzas. Kia homo, frontanta la eblecon por malhelpi la finiĝon de vivo sur la tero, respondas, "Jes ja, sed kion tiu provizas al mi?"

Se ĉio en nia societo estas spronata pro motivo por gajno, eble tio ne estas iniciatemo. Vere havanta iniciatemon, iniciatanta novajn valorojn kaj novajn vivmanierojn – ĉi tio estas tiel nekredebla al la ambicia komercisto kiel la plej mallaborema dungito. Kio se laborado – tio estas, donanta vian kreeman potencon al aliaj, ĉu manaĝistoj aŭ klientoj – fakte forronĝas iniciatemon?

La pruvo por ĉi tio plivastiĝas krom la laborejo. Kiom da homoj kiuj ĉiam ĉiutage iras laborejon sed ne povas alveni ĝusttempe al bandpratiko? Ni ne povas legi la ĉapitrojn por la libroklubo eĉ kiam ni povas fini hejmtaskon por lernejo; la aferoj kiujn ni vere volas fari troviĝas ĉe la fundo de nia "por fari" listo. La kapablo por fari sindevigojn, fariĝas io ekster ni, asociata kun eksteraj rekompensoj aŭ punoj.


Imagu mondon kie tio, kion homoj faras, ili faris ĝin ĉar ili volis do, ĉar ili propre volis ke ĝi plenumiĝu. Laŭ dungantoj kiuj baraktis kun indiferentaj dungitoj, la ideo ke kunlabori kun homoj kiuj prizorgas la samajn projektojn ŝajnas utopie. Sed ĉi tio ne estas pruvo ke nenio fariĝus kompleta sen estroj aŭ salajroj – ĝi nur montras ke laboro ŝtelas el ni iniciatemon.

Vidu la Tutan Tradukprojekton

Laboro - Parto 9

Laboro

Kapitalismo. Ekonomiko. Resistado.

Parto 9

AVERTO: ĉi tiu traduko estas nek ĝusta nek kompleta. Ĝi estas projekto por plibonigi mian esperanton. Se vi deziras korekti mian tradukon (originale angle) kontaktu min.

Vidu la Tutan Tradukprojekton

Laboro Estas Vojo al Memplenumiĝo

Kontraŭe, anstataŭ permesanta homojn atingi feliĉecon, laboro ebligas la plej malbonan tipon de memneado.

Obeanta instruistojn, ĉefulojn, ordonojn de la merkato – aldone, leĝojn, atentadojn de gepatroj, religiajn dogmojn, sociajn normalecojn – ni estas formitaj el infanaĝo por formeti niajn dezirojn. Obei ordonojn fariĝas senkonscia reflekso, ĉu ili estas la plej bonaj agadoj por ni aŭ ne; kaj sekvi kaj fidi je la spertuloj fariĝas kutimo.

Vendi nian tempon anstataŭ fari aĵojn pro ilia merito, ni fine taksas niajn vivojn per kiom ni povas atingi kontraŭ ili, ne kion ni povas atingi el ili. Kiel sendependaj sklavoj vendantaj niajn vivojn hore al hore, ni pensas ke ni ĉiuj havas prezon; la kosto de la prezo fariĝas nia mezuro de valoro. Tiamaniere, ni fariĝas varoj, kiel dentopasto kaj neceseja papero. Kio, antaŭe, estis homo, nun estas dungito, kiel kio antaŭe estis porko, nun estas ŝinko. Niaj vivoj malaperas, elspezitaj kiel la mono por kiu ni vendas niajn vivojn.

Ofte, ni tiel kutimas cedi aĵojn kiuj estas raraj al ni, ke ofero estas la sola maniero por esprimi ke ni meritas ion. Ni martirigas nin por ideoj, kampanjoj, amo de unu de la alia, eĉ kiam ĉi tiuj supoze devus helpi al ni trovi feliĉecon.

Estas familioj, ekzemple, kiuj montras amecon per konkurado: kiu oferas pli ol la aliaj por la familio. Kontentiĝo ne estas nur malfruiga, ĝi estas donata el unu generacio al la venonta. La eblo por fine ĝuas ĉi tiun feliĉecon, savata dum jaroj de sendanka laborado, estas prokrastata al la infanoj; sed tamen, kiam ili adoltiĝas, esti taskata kiel adoltoj respondecaj, ili ankaŭ devus laboradi.


Sed ĉi tio devus halti iam, ie.

Laboro - Part 8

Laboro

Kapitalismo. Ekonomiko. Resistado.

Parto 8

AVERTO: ĉi tiu traduko estas nek ĝusta nek kompleta. Ĝi estas projekto por plibonigi mian esperanton. Se vi deziras korekti mian tradukon (originale angle) kontaktu min.

Vidu la Tutan Tradukprojekton

Vi Bezonas Laboron Por Vivteni

“Taksoj de vivokostoj” estas iluziaj – oni ne vere vivas! “Taksoj de laborado” estas pli ĝusta, kaj ĝi ne estas malmultekoste.

Ĉiuj scias kion dompurigistoj kaj telerlavistoj pagas por esti la fundo de nia ekonomio. Ĉiu el la plagoj de malriĉeco – dependeco, difektaj familioj, malsaneco – estas kutimaj por tiaj laborantoj; la homoj kiuj transvivas ĉi tion, kaj iel alvenas laboron ĉe la komenco de la laborperiodo, estas miraklo. Pensu pri kion ili povus atingi se si estu liberaj por apliki tiun potencon por fari iun krom enspezanta monon por iliaj dungantoj!

Kio pri iliaj dungantoj, bonŝance esti pli altaj sur la piramido? Vi pensus ke enspezi pli grandan salajron, signifus ke vi havos pli monon kaj pli liberecon, sed ĝi ne estas tiel simple. Ĉiu laboro havas malvideblajn kostojn: kiel telerlavisto devas pagi busoveturprezon kaj al kaj el la laborejo, korporacia advokato devas flugi libere iam ajn, por konservi membrecon ĉe la golfludejo por renkontiĝoj komercaj neformalaj, por posedi etan domegon por gastigi gastojn kiuj ankaŭ estas aĉetantoj. Ĉi tio estas kial mezklasanoj ne povas facile ŝpari monon por kiam ili atingas pli altan nivelon, por ke ili povas eksiĝi la konkuro: atingi pli altan nivelon signifas vi kuras samloke. Vi povus progresi al pli belaspekta kuradmaŝino, sed vi bezonos kuri pli rapide por resti sur ĝi.

Kaj ĉi tiuj kostoj de laborado estas la malplej multekoste. Unun enketon eltrovas ke homoj el diversegaj vivmanieroj estis demanditaj pri kiom da mono ili bezonus por vivi tia vivo kiun ili deziras; ĉu aŭ malriĉulo aŭ riĉulo, ili ĉiuj respondis ke ĉirkaŭ duobla de sia nuntempa enspezo. Do, mono estas ne nur multekoste por akiri, sed, kiel ia ajn dependiga drogo, ĝi fariĝas malpli kaj malpli kontentiga! Kaj ju pli vi grimpas la piramidon, des pli vi bezonas batali por resti tie. La riĉa estro devus forlasi siajn malĝentilajn pasiojn kaj sian konsciencon, devus konvinki sin mem ke si meritas pli ol la kompatinduloj kiuj laborado provizas por sia komforto, devus halti sian impulson por demandi, dividi rimedojn, imagi sin mem vivanta vivo de alia; se si ne faras do, pli aŭ malpli baldaŭ, ia pli malkompatema konkuranto anstataŭigos sin. Ambaŭ manlaboristoj kaj administrantoj devus preskaŭ mortigi sin mem por konservi siajn laborojn kiuj konservas siajn vivojn; la rezulto estas detruo de aŭ korpo aŭ animo.

Tiuj estas la kostoj kiujn ni pagas persone, sed ankaŭ estas mondokosto pagi por ĉi tiu laborado. Kune kun la mediokostoj, estas malsanecoj, vundoj kaj mortoj rilate al laborado: ĉiujare, ni mortigas homojn po miloj por vendi burgerojn kaj membrecojn de ekzercadejoj al la transvivantoj. La Usona Fako de Laboro raportis ke duoble da homoj suferis morto pro vundoj el laboro ol tiuj kiuj mortis ĉe la atakoj je 11an de septembro en Usono, kaj tiu ne inkluzivas la nombron de malsanecoj pro laboro. Precipe, pli multegekosta ol iu ajn kosto, estas la kosto de neniam lernanta kiel direkti niajn proprajn vivojn, neniam havanta la eblecon por respondi aŭ eĉ demandi kion ni farus kun nia tempo sur ĉi tiu mondo se ni havus la elekton. Ni neniam scios kion ni forlasis kiam ni nur akceptas mondon en kiu homoj estas tro okupataj, tro malriĉaj, aŭ tro rompataj por fari tion.

Kial laboras, se ĝi estas tiel multekosta? Ĉiu scias la respondon – neniel alia maniero ekzistas por akiri la rimedojn ke ni bezonas transvivi, aŭ eĉ partopreni en societo. La pli fruaj vivmanieroj kiuj permesis al ni vivi, estis detruataj – ili estis detruataj pro konkerantoj, vendistoj de sklavoj, kaj korporacioj kiuj ne restigis nek tribon, nek tradicion, nek ekosistemon funkciantajn. Spite propragando el kapitalistoj, liberaj homoj ne kuras fabrikejojn por salajroj magraj se si havas aliajn elektojn, eĉ ne por popularaj ŝuoj kaj programaroj.


Per laboranta kaj aĉetumanta kaj pagantaj fakturojn, ni ĉiuj helpas daŭrigi la kondiĉojn kiuj ebligas tiajn agadojn. Kapitalismo ekzistas ĉar ni inventas ĉiun ke ĝi enhavas: ĉiu de nia energio kaj lerteco en la merkato, ĉiu de niaj rimedoj ĉe la superbazaro kaj la borso, ĉiu de nia atento ĉe la amaskomunikilo. Pli precise, kapitalismo ekzistas ĉar niaj ĉiutage agadoj ja estas ĝi. Sed ĉu ni daŭras reprodukti se ni sentas ke ni havas alian elekton?

Vidu la Tutan Tradukprojekton

Laboro - Parto 3

Laboro

Kapitalismo. Ekonomiko. Resistado.

Parto 3

AVERTO: ĉi tiu traduko estas nek ĝusta nek kompleta. Ĝi estas projekto por plibonigi mian esperanton. Se vi deziras korekti mian tradukon (originale angle) kontaktu min.

Vidu la Tutan Tradukprojekton

Forgesu Pri la Ekonomiko – Kio Pri Ni?

Kiam la ekonomiko fiaskas, politikistoj kaj publicistoj ploregas pri la sekvoj por la tipaj laborantaj familioj. Ili demandas krizajn rimedojn – ekzemple, doni milionojn da dolaroj el impostpagantoj al la bankoj kiuj ekspluatis "tipajn laborantajn familiojn" en la unua okazo. Kio fakte okazas?

Ni estas aldirataj ke niaj vivoj dependas je la ekonomiko, ke havi ĝin meritas ian ajn oferon. Sed por la plej parto de ni, doni tiun oferon estas ĉiam ofero por ni.

Kiam la ekonomiko fiaskas, karbofosadejoj ĉesas eksplodigi montarojn. Domkonstruantoj ĉesas faligi arbarojn por konstrui oficejojn kaj amasloĝdomojn. Fabrikejoj ĉesas verŝi malpurigaĵojn en riveron. Malliberejoj estas altrudataj liberigi malliberulojn. Policejoj ne povas aĉeti novajn armilojn. Registaroj ne toleras la elspezon por amasaresti kontestantojn.

Neeviteble, milionoj estas altrudataj el iliaj domoj kaj estos malsataj. Sed la problemo ne estas ke loĝejoj kaj manĝaĵoj ne ekzistas – la krizo ne kaŭzas tion, sed ĉar la sistemo daŭras funkcii.
Longa tempo antaŭ la ekonomika krizo, homoj estis altrudataj el siaj domoj dum konstruaĵoj restas malplenaj kaj la homoj malsatas dum la manĝaĵoprovizoj putras. Se pli homoj malsatas dum krizoj, la kaŭzo ne estas ŝanĝo pro niaj produktaj kapabloj, sed simple unu plu ekzemplo de la maniero kiel niaj societoj ĉiam malracie disdonas rimedojn.

Kiam laborantoj strikas, vi povas vidi iom de la samaj rezultoj kiel dum la krizo. Ili eble malsatas, sed si povas ankaŭ krei novan konscion pri siaj potencoj dum si renkontas unun al la alia ekster la limoj de ĉiutaga laboro. Tiam, subite, societo rimarkas ilin. Iam ili fondas novajn kolektivajn projektojn kaj manierojn por fari decidojn. Iam, ili ankaŭ kaperas siajn laborejojn kaj uzi ilin por fari agadojn preter la logiko de profito kaj konkurado. Same al studentaj okupacioj.

Tial, eble la vera problemo estas ke krizoj kaj strikoj ne faras sufiĉe. Dum la ekonomiko regas niajn vivojn, ia interrompo estos tre malfacila ĉe ni; sed se nenio neniam paneas, eĉ tio ne donus al ni la vivojn de niaj sonĝoj.

Kaj ĉu ni ja aŭ ne pretas por ŝanĝo, ĉi tia vivmaniero ne daŭras eterne. Kiu povas kredi ke ni faras korekte dum poluado mortigas milojn da specioj kaj degeliĝas la polusajn glaĉerojn. Kontraŭ mondplivarmiĝo kaj nuklea milito, homoj eltrovis du manierojn por mortigi homojn. Tiu ne ŝajnas tiel firma!


Se ni deziras daŭri unu plu jarcento, ni bezonas reesplori la mitologion kiun subtenas nian nuntempan manieron por vivi.

Vidu la Tutan Tradukprojekton

Laboro - Parto 2

Laboro

Kapitalismo. Ekonomiko. Resistado.

Parto 2

AVERTO: ĉi tiu traduko estas nek ĝusta nek kompleta. Ĝi estas projekto por plibonigi mian esperanton. Se vi deziras korekti mian tradukon (originale angle) kontaktu min.

Vidu la Tutan Tradukprojekton

 i. Laboro

Kio efektive estas laboro? Ni povas difini ĝin kiel agadon por nur akiri monon. Sed ĉu sklava laboro kaj sensalajraj staĝoj ankaŭ estas laboro? Ni povas difini ĝin kiel agadon kiu amasigas monon por iu, sendistinge se tio profitas la ulon kiu faris la laboron. Sed ĉu tio signifas ke kiam oni komencas gajni monon pro agado, ĝi fariĝas laboro, eĉ se ĝi estis amuzaĵo antaŭe? Eble ni povas difini ĝin kiel agadon kiu prenas pli el ni ol ĝi donas al ni, aŭ estas regata per ekster rimedoj.

Aŭ eble ni povas nur kompreni kio estas laboro per pensanta pri la kunteksto kiun ĝi okazas. En "diversa" mondo, io komuna konektas nin: ni ĉiuj estas regataj per la merkato, kristano aŭ islamano, komunisto aŭ konservemulo, en San Paŭlo aŭ San Antonio, vi eble bezonas uzi la plej grandan parton de via vivo komercanta via tempo por mono, aŭ altrudas al iu fari ĝin anstataŭe, aŭ suferas la sekvojn.

Kion ni povas fari? Se vi rifuzus, la ekonomio ja daŭras sen vi; ĝi ne necesas vin, same kiel la milionoj da senlaboruloj, kaj esti malsata sen kialo ne meritas. Vi povas aliĝi kooperativo sed vi konfrontos la samajn insistadojn de la merkato. Vi povas iri pordo al pordo kaj lobii kaj protesti por sklavaj laborantoj, sed se vi ja atingas reformojn, ili – kiel vi – ankoraŭ bezonas labori, ĉu ĉe sindikatismaj fabrikejoj aŭ neregistaraj organizaĵoj. Vi povas iri nokte kun nigra masko survizaĝe kaj frakasi fenestrojn ĉe la butika centro sed la venonta tago, vi bezonos ejon por aĉetumi. Vi ja povas gajni eĉ milionoj da dolaroj kaj ankoraŭ laboras ekscese nur resti vian pozicion kontraŭ aliaj homoj. Eĉ se laborantoj renversis registarojn por fondi komunistajn utopiojn, si fine trovis sin laborantaj refoje – se ili estis bonŝancaj.

Eble ĉi tio ŝajnas ke laboro estas neevitebla, ke nenia rimedo ekzistas por ŝanĝi la strukturon de niaj vivoj. Tio taŭgas la homojn kiuj profitas el ĉi tia afero: ili ne bezonas pruvi ke ĉi tio estas la plej bona sistemo se ĉiuj pensas ke ĝi estas la sola ebla sistemo. Ĉu vivo estis ĉiam tiele?


Nun, tamen, eĉ la estonteco de la ekonomio estas malklara.

Vidu la Tutan Tradukprojekton

Sendomaj Homoj

Politikistoj