Een verrassende benoeming in de Turkse legerleiding

8 augustus - In de zomer vindt meestal de jaarlijkse stoelendans plaats in de Turkse generale staf. In elk geval is dit jaar volgens de Nordic Monitor (een oppositionele Turkse media-organisatie in Zweden) de benoeming van generaal Metin Gürak tot chef van de generale staf opvallend. Weliswaar was hij tot nu toe de plaatsvervanger voor deze funktie, maar het is voor het eerst dat een officier deze hoogste post vervuld zonder een eerder commando over een krijgsmachtdeel.

Gürak kreeg in 2011 voor het eerst bekendheid in het kader van de "Internet Memorandum" affaire waarbij werd onthuld dat de generale staf 42 desinformatie-websites exploiteerde, die gericht waren tegen de regering, de VS, de EU, Ngo's en minderheden zoals Armeniërs en Koerden, maar ook de Gülenbeweging. In die tijd was Gürak hoofd van de afdeling communicatie van de generale staf.

De generaal zou volgens de Nordic Monitor ook een dubbelzinnige houding hebben gehad tijdens de couppoging van 2016. De toenmalige chef-staf Hulusi Akar gaf hem enkele uren voor de couppoging begon opdracht naar een opleidingskazerne te gaan om geruchten over een coup te onderzoeken. Maar Gürak (toen commandant van het 4e Legerkorps) en commandant landmacht Salih Colak bleven daar passief terwijl ze zagen dat helikopters werden klaargemaakt voor aktie. In de nacht van de coup ratelden 36 tanks van 28ste Gemechaniseerde Divisie, die onder Güraks bevel stond door de straten van Ankara. Gürak stond op de bevelslijst van de coupplegers (zij het bij het medisch commando), maar werd aan de andere kant ook diezelfde nacht door de samenzweerders gedetineerd.

Dronebasis VS in Niger op non-actief (UPDATE-2)

1 augustus - Niger Air Base 201, de Amerikaanse dronebasis in Niger bij Agadez (kosten 110 miljoen dollar), kan momenteel geen drones laten vliegen boven Noord- en West-Afrika, omdat het luchtruim van Niger gesloten is na de coup van 26 juli. Er is daar sinds 2019 een startbaan van tegen de 2000 meter voor MQ-Reaper drones, transport- en gevechtsvliegtuigen. Er zijn momenteel 1100 Amerikaanse militairen in Niger. De basis Agadez is cruciaal om allerlei extremisten in de regio te bespieden. Behalve in Niger hebben de VS in Afrika zo'n basis alleen in Djibouti in het oosten. De situatie kan problemen opleveren voor grondoperaties van Operational Detachments Alpha (ODAs - special forces VS) en Franse troepen.

De Amerikaanse troepen (inclusief mariniers die de ambassade bewaken) worden echter niet zoals de burgers en een groot deel van het diplomatieke personeel geëvacueerd en hebben buiten de basis nog kontakten met het leger van Niger, dat ze voor een flink deel hebben opgeleid, de formele veiligheidssamenwerking is wel opgeschort. De Pentagonwoordvoerder aarzelt nog om de gebeurtenissen als coup te benoemen, omdat dit grotere gevolgen zou hebben voor de militaire bijstand aan het leger van Niger.

Bronnen: Task And Purpose (Jeff Schogol), Military-com (Konstatin Toropin)

UPDATE: 4 augustus - Niger heeft vijf militaire overeenkomsten met Frankrijk opgezegd die dateren van 1977 tot 2020. Een diplomatieke nota met deze inhoud zal worden verstuurd. Het Franse leger heeft tussen 1000 en 1500 militairen in Niger, die zich bezighouden met het bestrijden van opstandelingen.

Brom: Reuters (Boureima Balima, Abdel-Kader Mazou, Bate Felix) 

UPDATE-2: 8 september - Hoewel het luchtruim nu weer is geopend voor commercieel verkeer blijven de militaire dronevluchten "beperkt" volgens anonieme Amerikaanse woordvoerders bij de Voice of America. Een aantal Amerikaanse militairen zijn verplaatst van de basis bij de hoofdstad Niamey naar de noordelijke dronebasis 201 van de VS bij Agadez die dichter bij de inzetgebieden van de Sahel ligt. Die basis delen de VS (voor 20%) met het leger van Niger.

Gevolgen couppoging voor Turkse leger

16 september - Metin Gurcan brengt bij Al-Monitor de gevolgen in kaart van de vier zuiveringsgolven (27 juli, 30 juli, 2 september, 7 september) in het Turkse leger. Er zijn nu 38% minder generaals en 8% minder officieren. De vrijgekomen generaalsposten zijn ingenomen door bevorderde kolonels, waaraan het Turkse leger geen gebrek heeft.
De groep officieren die het meest is getroffen is die van de gevechtspiloten van de luchtmacht. Van de 600 zijn er al 280 ontslagen en een aantal onderzoeken lopen nog. Vroeger waren er twee piloten per toestel (totaal 321 gevechtsvliegtuigen waarvan 240 F-16), nu nog maar één. Naar schatting zal het een jaar of twee duren voor het tekort is aangevuld.
Van het 10e Tanker Squadron op de basis Incirlik zijn ook 30 piloten ontslagen wat de capaciteit van het squadron doet dalen. Hetzelfde geldt voor de gevechtshelikopters (inzet tegen PKK), waar 20 piloten zijn gezuiverd.
Bij de special forces zijn een disproportioneel aantal bataljonscommandanten en teamleiders ontslagen evenals bij de elite Underwater Assault Unit van de marine en de Combat Search and Rescue teams van de luchtmacht (helikopters).
Bij de landmacht zijn de meeste ontslagen gevallen bij de generale staf, commando landstrijdkrachten (Ankara) en eenheden in Istanboel. Bij het 2e legercommando (zuidoosten, veiligheid langs Syrische grens en operatie Euphrates Shield) het minst. 20 brigades van dit leger zijn nu operationeel met nieuwe commandanten.
Geschatte tijd om te herstellen na de zuiveringen: twee jaar.
Bron: Al-Monitor (Metin Gurcan)

Pantservoertuigen verdwijnen uit Turkse steden

22 Augustus - Turkije is vandaag begonnen tanks en andere militaire voertuigen terug te trekken uit kazernes in de grote steden. Na de mislukte coup moeten al die bases voor 11 september worden verplaatst naar lokaties buiten Istanboel en Ankara. Een konvooi van militaire trucks geladen met pantservoertuigen onder zeilen heeft de basis Bastabya in Istanboel verlaten en is op weg naar kazernes in Corlu en Beskitepe in de noordwestelijke provincie Tekirdag. In Ankara verlieten trucks beladen met tanks en pantserinfanterievoertuigen een basis in het distrikt Etimesgut met bestemming Sereflikochisar in het zuiden en een basis in het distrikt Mamak naar Cankiri in het noordoosten. In totaal betreft het honderden pantservoertuigen en tanks.
Bon: AFP

Coup in Turkije mislukt

17 juli - Metin Gurcan noemt bij Al-Monitor een aantal redenen waarom de coup in Turkije is mislukt:
- De commandant van het Eerste Leger in Istanboel wilde niet meewerken, belde Erdogan, die op vakantie was in Marmaris en overtuigde hem om naar Istanboel te gaan, waar zijn veiligheid kon worden verzekerd, in plaats van naar Ankara.
- Veel van de gewone soldaten die aan de coup deelnamen waren dienstplichtigen tegen wie gezegd was dat het ging om een oefening of om terreurbestrijding. Deze soldaten en hun jonge officieren waren verrast en onzeker toen ze gekonfronteerd werden met verzet van de politie en woedende burgers, die de straat op waren gegaan na de oproep van Erdogan. Op enkele sleutelpunten (bruggen over de Bosporus, luchthaven Atatürk in Istanboel, Kizilayplein in Ankara en het presidentieel paleis) leidde dit ertoe dat de militairen hun aktie beëindigden.
- Behalve de staatsomroep bleven de media in de lucht en keerden zich tegen de coup.
- De oppositiepartijen verzetten zich tegen de coup.
- Commando Landstrijdkrachten, het belangrijkste deel van het Turkse leger, weigerde steun.
Het is nog onduidelijk welke militaire onderdelen precies deelnamen aan de coup. In elk geval ging het om eenheden van de landmacht met tanks, zware pantservoertuigen en helikopters (Sikorsky), delen van de luchtmacht (F-16s, tankvliegtuigen) en delen van de gendarmerie. De chef van de generale staf, de bevelhebbers van landmacht, luchtmacht en marine, en die van de gendarmerie werden door de opstandelingen gevangengenomen.
Na de coup zijn de vorige commandant van de luchtmacht, de commandant van het Tweede Leger in het zuidoosten, de commandant van het Derde Legerkorps in Istanboel (een Leger bestaat uit meerdere Legerkorpsen) en de commandant van het Derde Leger in het noordoosten gearresteerd, allemaal generaals.
* Het is nog niet bekend of al die gearresteerde officieren coupplegers zijn. Er kunnen nog twee andere groepen arrestanten zijn: officieren die een afwachtende houding aannamen, terwijl ze hadden kunnen optreden en officieren die deel uitmaken van verdachte netwerken, zoals dat van de rivaliserende islamisten van Gülen.
Bron: Al-Monitor (Metin Gurcan)
UPDATE: 18 juli  - The Aviationist geeft een gedetailleerd overzicht van de luchtoperaties tijdens de mislukte coup op basis van meerdere bronnen.
Bij de coup waren zeker vier en vermoedelijk zes F-16Cs van het 141ste squadron van de basis Akinci  ten noordwesten van Ankara betrokken. Ze werden in de lucht bijgetankt door vier KC-135Rs tankvliegtuigen van het 101ste squadron vanuit de basis Incirlik.
Vliegtuigen en helikopters (Sikorsky S70-A Blackhawk, AH-1 Cobra) van de opstandelingen namen de volgende doelen onder vuur:
- hoofdkwartier special forces van de politie in Golbasi
- hoofdkwartier divisie luchtpolitie in Golbasi
- parlementsgebouw
- algemeen hoofdkwartier van de politie
- hoofdkwartier inlichtingendienst MIT in Yenimahalle
- hoofdkwartier staatssatellietstation in Golbasi
- presidentieel palies in Bestepe
Acht vrachtvliegtuigen (C-160 en A400M) met wapens waren in de lucht.
Meer details: The Aviationist (Davis Cenciotti)
Zie ook: Aaron Stein, Inside a Failed Coup and Turkey's Fragmented Military - War on the Rocks, 20 juli 2016
Gareth H. Jenkins, Post-Putsch Narratives and Turkey's Curious Coup - Turkey Analyst, 22 juli 2016
UPDATE: 24 juli - De analyse door Bellingcat van een WhatsAppgroep van de coupplegers in Istanboel en andere bronnen (zoals militaire nummerborden) levert een aantal onderdelen van de Turkse landmacht op die hebben deelgenomen aan de coup. Het zijn onderdelen van het in en rond Istanboel gelegerde 3e Legerkorps van het Eerste Leger. Het gaat om (delen van):
- 2e pantserbrigade (Kartal)
- 66ste gemechaniseerde infanteriebrigade (Hasdal)
- 6e gemotoriseerde infanterieregiment (Hasdal)
Al deze eenheden maken ook deel uit van het Turkse NATO Rapid Deployment Corps (NRDC-T). Als zodanig hebben ze ook in Afghanistan bij ISAF een belangrijke rol gespeeld (enkele malen als hoofdkwartier) en bij de NATO Response Force.
Bron: Bellingcat (Christiaan Triebert)

Grotere invloed Turkse legerleiding

15 mei - De Wall Street Journal stelt dat het Turkse leger, dat vier keer een burgerregering uit het zadel heeft gelicht (1960, 1971, 1980, 1997), weer een sterkere machtspositie krijgt, terwijl president Erdogan bezig is zijn politieke tegenstanders uit te schakelen.
De Turkse generaals hebben zowel vorig jaar als vorige week een domper gezet op het plan van de president troepen de grens over te sturen om in Syrië een veilige zone in te richten voor burgers en de gewapende oppositie tegen president Assad. Terwijl ze proberen buiten de dagelijkse politiek te blijven managen de Turkse legerleiders wel de militaire kampanje tegen de Koerden en bewaken ze de betrekkingen met westerse bondgenoten.
De huiver van de generaals voor een Syrische expeditie heeft te maken met gebrek aan steun vanuit de VS en de NAVO en de risico's van een rechtstreekse konfrontatie met het Russische leger. Eind maart leidde de kontroverse zelfs tot geruchten in de Turkse media dat de regering Obama Erdogan ten val zou willen brengen. Opmerkelijk genoeg gaf de legerleiding terwijl Erdogan in Washington was een verklaring uit waarin de "ongefundeerde" spekulatie over een coup werd tegengesproken.
De in augustus benoemde chef van de generale staf, generaal Hulusi Akar, spreekt goed Engels en heeft in verschillende NAVO-funkties gediend, waar hij kontakten met zijn westerse collega's heeft gelegd.
Bron: The Wall Street Journal (Dion Nissenbaum)

Oefening Cobra Gold uitgesteld

16 april - De VS hebben een bijeenkomst met het Thaise leger over de grote oefening Cobra Gold (in 2013 13.000 militairen) van volgend jaar voor onbepaalde tijd uitgesteld. De vergadering had in maart op Hawaii plaats moeten vinden. Cobra Gold is tientallen jaren lang de hoeksteen geweest van de militaire samenwerking tussen de VS en de legers van Zuid-Oost-Azië. De militaire infrastruktuur van Thailand (vliegvelden en bases) zijn van groot belang voor de Amerikanen. De Thaise militairen maken echter weinig aanstalten om de demokratie te herstellen na de staatsgreep van mei vorig jaar en dat pikken de VS niet.
In februari van dit jaar beperkten de VS de deelname aan de oefening van dit jaar al. Het Thaise leger verwacht desondanks dat een tweede voorbereidende vergadering, meestal zomers in Thailand, gewoon doorgaat.
Bron: Stars and Stripes (Erik Slavin)

VS blijven Thailand wapens leveren

2 december - Zes maanden na de militaire staatsgreep in Thailand op 22 mei hebben de VS al voor tientallen miljoenen dollar aan wapens geleverd aan de regering die door de machtsgreep zonder verkiezingen aan het bewind is gekomen. Er is voor 11 miljoen dollars aan vliegtuigonderdelen, meer dan 1 miljoen dollar onderdelen voor geleide wapens en drie UH-60 Blackhawk helikopters voor meer dan 40 miljoen dollar geëxporteerd naar Thailand. Verder gaat het om onderdelen en accessoires voor vuurwapens ter waarde van 1 miljoen en honderden militaire en jachtgeweren.
Het Amerikaanse ministerie van buitenlandse zaken heeft weliswaar de hulp aan Thailand stopgezet, maar blijft wapenexportvergunningen afgeven, in september bijvoorbeeld 89 miljoen dollar voor negen UH-72A Lakota helikopters en onderdelen.
De grote oefening Cobra Gold met de VS, Thailand en een tiental andere landen gaat uiteindelijk toch door, zo is in oktober bekend geworden.
Bron: Truthout (Paul Gottinger, Ken Klippenstein)

Leider coup Burkina Faso getraind door VS

3 november - Overste Isaac Zida, de ondercommandant van de presidentiële garde, die in Burkina Faso de macht heeft gegrepen, is getraind door het Amerikaanse leger. In 2012 woonde hij als majoor een trainingscursus terreurbestrijding bij op de luchtmachtbasis MacDiff in Florida. De cursus werd gesponsord door de Joint Special Operations University van het Pentagon. Datzelfde jaar volgde Zida een cursus militaire inlichtingen in Botswana, die werd gefinancierd door de regering van de VS.
In Ouagadougou, de hoofdstad van Burkina Faso, zitten 20 VS-militairen op de ambassade. Maar daarnaast zijn er ook ook  tientallen VS-militairen en kontraktanten van een Joint Special Operations Air Detachement in dezelfde stad om verkenningsvluchten en medische evakuatie in de regio te coördineren. Ook is er een intelligence fusion cell van het Amerikaanse leger in Burkina Faso en worden er terreurbestrijdingseenheden getraind.
Bron: The Washington Post (Craig Whitlock)

Politie Maldiven koopt traangas en rubberkogels bij de Britten

3 november - Een firma die Brits eigendom is, heeft een grote hoeveelheid traangas, stungranaten en rubberkogels verkocht aan de politie van de Maldiven. De partij ter waarde van 100.000 dollar werd verkocht door WH Brennan in Singapore, een buitenlandse dochter van de Survitec Group in Southampton, en op 25 september verscheept door de Braziliaanse wapenhandelaar Condor Industries.
Mensenrechtengroeperingen maken zich zorgen, omdat de politie in de Malediven drie weken eerder de tweede ronde van de presidentsverkiezingen had verstoord. De oude president Mohamed Nasheed, die in januari 2012 was afgezet bij een door de politie gesteunde coup, stond op dat moment op winst. De verkiezingen zouden deze week worden overgedaan.
Vorig jaar waren er al vragen gerezen toen gebleken was dat 250 politiemensen van de Maldiven, waaronder de politiechef, waren getraind door het Scottish Police College.
De Britse regering zegt dat ze de order had willen tegenhouden als er vanuit Engeland was geleverd, omdat de gevolgen destabiliserend kunnen zijn en leiden tot meer repressie. Maar op buitenlandse dochters van Britse bedrijven hebben ze geen greep, dat is een maas in de wet. Survitec zelf, een bedrijf dat ook overlevingsmateriaal, boten en veiligheidsapparatuur verkoopt, zegt dat ze na het onderzoek van de Guardian vrijwillig de kontakten met de Malediven heeft opgeschort.
Bron: The Guardian (Severin Carrell)

Griekse bond van reservisten special forces wil regering afzetten

26 september - De Helleense Bond van Reservisten van de Special Forces (KEED) heeft een verklaring uitgegeven waarin ze de Griekse regering oproepen om af te treden zodat een regering van nationale eenheid gevormd kan worden "onder garantie van de strijdkrachten". Na dit bericht kwam onmiddellijk een stroom van geruchten over een op handen zijnde staatsgreep op gang. Je kunt ook zeggen dat hiermee de stemming rijp wordt gemaakt. De Griekse autoriteiten nemen de zaak dan ook behoorlijk serieus. De hoofdofficier van justitie van Athene riep een spoedvergadering bijeen met de officieren van justitie van het bureau voor terreurbestrijding en gelastte een onderzoek.
Deze reservistenbond kwam eerder in het nieuws door een demonstratie in uniform tegen het bezoek van de Duitse Bondskanselier Angela Merkel aan Athene. Ze willen zaterdag demonstreren om de regering af te zetten.
Dit speelt zich af tegen de achtergrond van de moord op de linkse rapper Pavlos Fyssas door een dader uit de buurt van de extreemrechtse partij Gouden Dageraad. In het verloop van deze zaak zijn vijf hoge politieofficieren (de hoofden van de speciale eenheden, interne veiligheid, georganiseerde misdaad, vuurwapens en explosieven en van een mobiele eenheid met motoren) overgeplaatst. De regionale politiecommandanten van Zuid- en Centraal-Griekenland zijn om persoonlijker redenen afgetreden.
Eerder deze week werd gemeld dat de knokploegen van Gouden Dageraad worden getraind door elitetroepen in aktieve dienst die simpatiseren met de organisatie.
In een andere ontwikkeling is de regering in een scherp konflikt met de Europese trojka gekomen over de eis van de EU dat de defensie-industrie en een eveneens verliesmakende mijnmaatschappij worden gesloten.
Bron: The Guardian (Helena Smith)

Congolese rebellen beschuldigd van het plannen van een coup

7 feb. - Een Zuid-Afrikaanse officier van justitie zegt dat 19 Congolese rebellen van plan waren om de regering in hun land omver te werpen. Het zou gaan om de Union of Nationalists for Renewal. Hun doel in Zuid-Afrika zou zijn geweest om geavanceerde wapens aan te schaffen in ruil voor mijnkoncessies (voor het geval de coup zou lukken). Een van de verdachten is James Kazongo, een Amerikaan van Congolese afkomst. De groep had aan undercoveragenten een bestellijst gepresenteerd waarop luchtdoelraketten, machinegeweren en satelliettelefoons stonden. Ze deden zich voor als jachtopzieners.
Bron: Voice of America