IL-KUMMISSJONI EWROPEA
Brussell, 29.4.2020
COM(2020) 315 final
KOMUNIKAZZJONI TAL-KUMMISSJONI LILL-PARLAMENT EWROPEW, LILL-KUNSILL, LILL-KUMITAT EKONOMIKU U SOĊJALI EWROPEW U LILL-KUMITAT TAR-REĠJUNI
Appoġġ lill-Balkani tal-Punent fil-ġlieda kontra l-COVID-19 u l-irkupru wara l-pandemija
Il-kontribuzzjoni tal-Kummissjoni qabel il-laqgħa tal-mexxejja UE-Balkani tal-Punent fis-6 ta' Mejju 2020
Komunikazzjoni tal-Kummissjoni dwar
Appoġġ lill-Balkani tal-Punent fil-ġlieda kontra l-COVID-19 u l-irkupru wara l-pandemija
Il-Balkani tal-Punent huma parti integrali mill-Ewropa u prijorità ġeostrateġika għall-Unjoni Ewropea. Il-perspettiva Ewropea tar-reġjun kollu ġiet konfermata mill-ġdid f’Marzu 2020, meta l-Istati Membri approvaw il-proposta tal-Kummissjoni għal metodoloġija msaħħa
għall-proċess tal-adeżjoni u ddeċidew li jiftħu in-negozjati tal-adeżjoni mar-Repubblika tal-Albanija u r-Repubblika tal-Maċedonja ta’ Fuq. Huwa ta’ importanza ewlenija għall-Unjoni Ewropea li tkompli trawwem l-istabbiltà u l-prosperità ta’ dan ir-reġjun, u tibni fuq l-interessi strateġiċi komuni tagħna.
Filwaqt li l-UE nnifisha hija affettwata b’mod qawwi mill-pandemija, għandha responsabbiltà u interess partikolari li tmexxi r-rispons globali u tipprovdi assistenza lil sħab fil-bżonn, aktar u aktar fil-viċinat immedjat tagħha. Bħala parti mill-isforzi internazzjonali tagħha, l-UE qed tipprovdi appoġġ essenzjali u uniku lill-Balkani tal-Punent. L-UE qed tiżgura appoġġ finanzjarju ta’ aktar minn EUR 3.3 biljun għall-pajjiżi fir-reġjun biex jindirizzaw il-kriżi tas-saħħa immedjata u l-ħtiġijiet umanitarji li jirriżultaw, kif ukoll impatt fit-tul u strutturali fuq is-soċjetajiet u l-ekonomiji tagħhom. Minħabba l-perspettiva Ewropea tagħhom, qiegħda wkoll tittratta lill-Balkani tal-Punent bħala sħab privileġġjati billi tagħtihom aċċess għal ħafna inizjattivi u strumenti riservati għall-Istati Membri tal-UE.
Il-mexxejja tal-UE u dawk tar-reġjun ser jiltaqgħu fit-6 ta’ Mejju 2020 biex jirriflettu dwar l-isfidi li qed jiffaċċjaw flimkien. Biex tikkontribwixxi għal dawn id-diskussjonijiet, din il-Komunikazzjoni tistabbilixxi s-solidarjetà tal-Unjoni Ewropea mal-Balkani tal-Punent hekk kif dawn jindirizzaw l-impatt immedjat tal-COVID-19, u tistabbilixxi l-oqsma ta’ kooperazzjoni reċiproka. Hija tħares ’il quddiem għal appoġġ aktar fit-tul mill-UE għall-irkupru ekonomiku, filwaqt li tistabbilixxi x-xena għal pjan ekonomiku u ta’ investiment aktar dettaljat għar-reġjun, li se jiġi ppreżentat mill-Kummissjoni aktar tard din is-sena. Hija tistenna wkoll aktar impenn u appoġġ intensifikat tal-UE biex titwettaq il-perspettiva Ewropea tar-reġjun billi jingħata appoġġ lis-sħab kollha biex jiġu indirizzati r-riformi demokratiċi fundamentali, l-istat tad-dritt u r-riformi ekonomiċi u legali meħtieġa b’aktar ħeġġa, kif previst fil-metodoloġija msaħħa.
II.Appoġġ tal-UE lill-Balkani tal-Punent fil-ġlieda kontra l-COVID-19
B’riżultat tat-tifqigħa tal-COVID-19, il-Balkani tal-Punent attivaw ukoll il-Mekkaniżmu tal-Unjoni għall-Protezzjoni Ċivili (UCPM) u diġà bdew jirċievu assistenza mill-Istati Membri tal-UCPM u l-Istati Parteċipanti. Is-Serbja, il-Maċedonja ta’ Fuq u l-Montenegro bħala Stati parteċipanti fil-Mekkaniżmu, jistgħu jikkontribwixxu u jitolbu l-appoġġ tar-rescEU, inkluż il-ħżin ta’ tagħmir u kontromiżuri mediċi. Ċittadini mill-Balkani tal-Punent li nqabdu barra l-pajjiż kienu fost il-persuni rimpatrijati lejn l-Ewropa grazzi għal titjiriet organizzati u kofinanzjati mill-UCPM. L-awtoritajiet tal-protezzjoni ċivili tal-Balkani tal-Punent se jkomplu jipparteċipaw fit-taħriġ, l-eżerċizzji u l-iskambju ta’ esperti tal-UCPM. L-UE tapprezza wkoll l-appoġġ siewi li taw il-Balkani tal-Punent lill-UE u lill-ġirien immedjati tagħhom, f’termini ta’ persunal u tagħmir mediku. Dan jirrifletti s-solidarjetà u l-valuri fundamentali li l-UE hija mibnija fuqhom.
Il-proposta konġunta tas-Segretarjat Permanenti tal-Komunità tat-Trasport u s-CEFTA żgurat li l-kunċett ta’ “korsiji ta’ prijorità” ġie estiż għall-Balkani tal-Punent li jiżgura l-fluss rapidu ta’ oġġetti essenzjali fir-reġjun. Il-Kummissjoni hija lesta li tassoċja r-reġjun mill-qrib mal-implimentazzjoni tal-“Pjan Direzzjonali Ewropew Konġunt biex jitneħħew il-miżuri ta’ konteniment tal-COVID-19”. Lil hinn minn din l-emerġenza sanitarja u r-restrizzjonijiet relatati tagħha fuq il-moviment ta’ merkanzija u passiġġieri, il-Kummissjoni hija wkoll impenjata fit-tul biex tikkontribwixxi għal konnettività aħjar għall-Balkani tal-Punent, filwaqt li tindirizza l-konġestjonijiet strutturali fil-fruntieri UE/Balkani tal-Punent. Il-Kummissjoni ħarġet ukoll Gwida dwar kif għandha tiġi implimentata l-introduzzjoni ta’ restrizzjonijiet fuq l-ivvjaġġar temporanju li japplikaw għall-ivvjaġġar kollu mhux essenzjali minn pajjiżi terzi lejn l-UE, inkluż dwar it-trattament ta’ dawk imġiegħla jibqgħu fl-UE għal żmien itwal milli huma awtorizzati.
Din il-kooperazzjoni bejn l-UE u l-Balkani tal-Punent u l-appoġġ tal-UE imorru ferm lil hinn minn dak li kwalunkwe sieħeb ieħor ipprovda lir-reġjun li jirrifletti l-importanza strateġika tar-reġjun. L-istituzzjonijiet tal-UE kienu involuti f’kampanji intensivi ta’ komunikazzjoni, li jkopru l-għoti ta’ assistenza mill-UE, kif ukoll pubblikazzjoni ta’ editorjali ta’ opinjoni mal-Istati Membri tal-UE fuq il-post, appoġġ tal-kampanji “ibqa’ d-dar” u kontribuzzjoni għat-tixrid ta’ informazzjoni fattwali dwar il-COVID-19. F’dan ir-rigward, tentattivi biex jiġu miżrappreżentati l-oriġini tal-kriżi u l-isforzi biex tiġi indirizzata għandhom jiġu indirizzati pubblikament u b’mod qawwi, filwaqt li tiżdied il-kooperazzjoni biex tiġi rispettata l-libertà tal-espressjoni u l-libertà tal-midja.
III.Lil hinn mill-COVID-19 — Pjan ta’ Investiment u Ekonomiku għall-irkupru
Il-pjan ser jinkludi pakkett ta’ investiment sostanzjali għar-reġjun. Għall-perjodu 2021–2027, fit-2 ta’ Mejju 2018 il-Kummissjoni pproponiet pakkett totali għall-Istrument ta’ Qabel l-Adeżjoni III ta’ EUR 14.5 biljun, li minnhom il-biċċa l-kbira huma destinati għall-Balkani tal-Punent. Il-Kummissjoni tipprevedi li tirdoppja l-għotjiet permezz tal-Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent biex tappoġġa l-iżvilupp tas-settur privat, il-konnettività, id-diġitalizzazzjoni, l-aġenda ekoloġika u l-investimenti soċjali. Hija tipprevedi wkoll li jiżdiedu b’mod sostanzjali l-garanziji finanzjarji biex jiġi appoġġat l-investiment pubbliku u privat fir-reġjun permezz tal-Istrument ta’ Garanzija ddedikat taħt il-Qafas ta’ Investiment tal-Balkani tal-Punent.
It-Tranżizzjoni ekoloġika u t-Trasformazzjoni diġitali se jkollhom rwol ċentrali fit-tnedija mill-ġdid u l-immodernizzar tal-ekonomiji tal-Balkani tal-Punent. L-investiment f’teknoloġiji u kapaċitajiet nodfa u diġitali, flimkien ma’ ekonomija ċirkolari, se jgħin biex jinħolqu l-impjiegi u t-tkabbir. Ser jingħata wkoll appoġġ biex tittejjeb il-kompetittività tal-ekonomiji tal-Balkani tal-Punent, biex ikunu konnessi aħjar fi ħdan ir-reġjun u mal-UE, u biex jgħin biex il-Balkani tal-Punent ikunu adattati għall-era diġitali. Ser jingħata wkoll appoġġ għal ekonomija li taħdem għan-nies, inkluż permezz ta’ kooperazzjoni dwar l-edukazzjoni u s-saħħa, mhux l-inqas biex tiżdied ir-reżiljenza tas-sistemi tas-saħħa, għall-protezzjoni soċjali u l-inklużjoni, l-opportunitajiet indaqs, l-aċċess għas-suq tax-xogħol, speċjalment permezz ta’ żieda fil-politika attiva dwar is-suq tax-xogħol, kundizzjonijiet tax-xogħol ġusti fost l-oħrajn permezz tal-appoġġ tat-tisħiħ tad-djalogu soċjali, il-kultura u r-riċerka u l-innovazzjoni.
Ser issir enfasi qawwija fuq il-konnessjonijiet tat-trasport u l-enerġija, li huma kruċjali għall-iżvilupp ekonomiku kemm tar-reġjun kif ukoll tal-UE. Din is-sena, l-UE biħsiebha tipproponi pakkett ta’ EUR 135 miljun
biex tiffinanzja sitt proġetti addizzjonali ta’ investiment fl-infrastruttura taħt l-aġenda tal-konnettività għall-Balkani tal-Punent. B’dan il-finanzjament, l-UE se taqbeż il-garanzija li għamlet fl-2015 biex tipprovdi EUR 1 biljun f’għotjiet tal-UE lill-aġenda ta’ konnettività sal-2020 li min-naħa tagħha se timmobilizza kważi EUR 4 biljuni għal 45 investimenti ta’ infrastruttura li jgħaqqdu r-reġjun mal-assi prijoritarji tan-Netwerk Trans-Ewropew (TEN-T) u fi Proġetti tal-Komunità tal-Enerġija ta’ Interess Reċiproku. Il-kooperazzjoni reġjonali attiva fil-kuntest tal-Komunità tal-Enerġija u l-inizjattiva tal-Ewropa tax-Xlokk dwar il-Konnettività tal-Enerġija hija bażi tajba biex jiġi aċċellerat l-investiment f’dawn il-konnessjonijiet tal-enerġija kif ukoll fi proġetti ta’ enerġija rinnovabbli u ta’ effiċjenza enerġetika.
L-UE se tkompli tagħti attenzjoni partikolari lill-isfidi affaċċjati miż-żgħażagħ, speċjalment dwar il-prospett tal-impjiegi, l-inugwaljanza u ż-żamma ta’ talent żagħżugħ fir-reġjun biex jiġi indirizzat l-eżodu tal-imħuħ u sfidi demografiċi oħra li qed jaffaċċja r-reġjun. Il-finanzjament għal Erasmus + għar-reġjun ġie rduppjat mill-2018 (għal aktar minn EUR 65 miljun), flimkien ma’ enfasi akbar fuq l-edukazzjoni vokazzjonali. L-enfasi fuq il-ħiliet diġitali, kif ukoll fuq ir-riċerka u l-ħiliet intraprenditorjali, ser tkompli tissaħħaħ fil-futur bil-ħsieb li ż-żgħażagħ jiġu mgħammra biex isiru ekonomikament ta’ suċċess u jirnexxu fl-era diġitali.
Il-pandemija tal-COVID-19 uriet l-importanza tal-funzjonament tajjeb tas-Suq Uniku tal-UE bħala komponent ewlieni tal-prosperità u r-reżiljenza tagħna. Bl-istess mod, hija enfasizzat il-livell għoli ta’ interdipendenza soċjoekonomika bejn l-ekonomiji tal-UE u tal-Balkani tal-Punent, u fir-reġjun innifsu. Għalhekk ser ikun kruċjali li l-ekonomiji tal-Balkani tal-Punent jiġu konnessi b’mod aktar effettiv — fir-reġjun u mal-UE. Dan jeħtieġ impenn akbar mill-imsieħba kollha tal-Balkani tal-Punent biex tiġi approfondita l-integrazzjoni ekonomika reġjonali inklużiva u jiġi żviluppat suq reġjonali komuni, kif maqbul, abbażi tal-acquis tal-UE, u jiġu rispettati l-impenji tal-UE li wkoll jagħmlu r-reġjun żona ta’ investiment aktar attraenti.
L-organizzazzjonijiet reġjonali — il-Kunsill Reġjonali ta’ Kooperazzjoni, il-Komunità tat-Trasport, il-Komunità tal-Enerġija u ż-Żona ta’ Kummerċ Ħieles tal-Ewropa Ċentrali — huma strumentali f’dan ir-rigward. Il-proġetti ffinanzjati mill-UE kellhom ukoll rwol ewlieni fit-tnaqqis tal-ostakli għall-kummerċ.
Dawn il-miżuri ta’ appoġġ kollha għandhom l-istess objettivi: li jittrasformaw lill-Balkani tal-Punent f’ekonomiji tas-suq li jiffunzjonaw kapaċi li jintegraw bis-sħiħ fis-suq uniku tal-UE, li jtejbu l-klima tan-negozju u tal-investiment, u b’hekk jikkontribwixxu għal żieda fil-flussi kummerċjali fi ħdan ir-reġjun u mal-UE
, biex jinħolqu impjiegi u opportunitajiet, u b’hekk jitnaqqas l-eżodu ta’ mħuħ mir-reġjun. Il-kriżi attwali għalhekk ma għandhiex tneħħi l-attenzjoni minn dgħufijiet strutturali ewlenin, bħal qgħad għoli (b’mod partikolari fost iż-żgħażagħ), parteċipazzjoni baxxa fis-suq tax-xogħol (b’mod partikolari għan-nisa); nuqqas ta’ qbil bejn il-ħiliet u l-ħtiġijiet tas-suq tax-xogħol; protezzjoni soċjali insuffiċjenti; produttività agrikola baxxa u kompetittività u provvista tal-enerġija mhux diversifikata u effiċjenza enerġetika baxxa. Id-djalogu Ekonomiku u Finanzjarju stabbilit sew, ibbażat fuq il-Programmi ta’ Riforma Ekonomika tas-sħab, jibqa’ qafas importanti biex jiġu ggwidati u appoġġati r-riformi makroekonomiċi u strutturali.
L-għan tal-Pjan Ekonomiku u ta’ Investiment se jkun li jixpruna l-irkupru fit-tul, jagħti spinta lit-tkabbir ekonomiku u jappoġġja r-riformi meħtieġa biex isir progress fil-mixja lejn l-UE. Il-pjan Ekonomiku u ta’ Investiment se jkun ispirat minn u allinjat mal-prijoritajiet stabbiliti mill-Kummissjoni Ewropea għall-ħidma tagħha stess fil-perjodu 2019–2024.
IV.Nindirizzaw ir-riformi fundamentali
L-irkupru mill-kriżi attwali se jaħdem biss jekk il-pajjiżi jkomplu jwettqu l-impenji tagħhom ta’ riforma u jipproduċu riżultati tanġibbli fl-implimentazzjoni tagħhom. Dan huwa essenzjali biex jirrealizzaw il-perspettiva Ewropea tagħhom. Minbarra r-riformi ekonomiċi kontinwi, dan jirrikjedi enfasi aktar qawwija fuq l-istat tad-dritt, il-funzjonament tal-istituzzjonijiet demokratiċi u l-amministrazzjoni pubblika.
It-tisħiħ tal-istat tad-dritt fl-aspetti kollha huwa kruċjali. Huwa jeħtieġ ġudikatura indipendenti u effiċjenti, riżultati robusti fil-ġlieda kontra l-korruzzjoni, il-kriminalità organizzata u t-terroriżmu, u l-protezzjoni effettiva tad-drittijiet fundamentali inkluż il-libertà tal-espressjoni u tal-midja. B’mod aktar speċifiku, huwa tal-akbar importanza li l-miżuri ta’ emerġenza meħuda matul il-kriżi ma jkunux għad-detriment ta’ prinċipji u valuri fundamentali u li tali miżuri jibqgħu proporzjonati, marbuta biż-żmien u soġġetti għal sorveljanza demokratika.
Filwaqt li tibni fuq il-kooperazzjoni estensiva li diġà teżisti, huwa essenzjali li jiġi żgurat impenn attiv kontinwu permezz ta’ azzjonijiet konġunti u maqbula b’mod reċiproku dwar is-sigurtà, inkluż kontra r-riskji tal-ħasil tal-flus u l-finanzjament tat-terroriżmu, u dwar il-migrazzjoni u l-ġestjoni tal-fruntieri. Istituzzjonijiet demokratiċi aktar b’saħħithom u proċessi demokratiċi aktar inklużivi jibqgħu prijoritajiet ewlenin. Ir-riforma tal-amministrazzjoni pubblika hija essenzjali għat-titjib tal-governanza fil-livelli kollha. Din tinkludi żieda fit-trasparenza u l-obbligu ta’ rendikont, ġestjoni finanzjarja pubblika soda u amministrazzjonijiet aktar professjonali. Flimkien, dawn ta’ hawn fuq jifformaw il-pedament għal irkupru ekonomiku sostnut.
Il-Kummissjoni tibqa’ impenjata bis-sħiħ li tappoġġa lir-reġjun fl-indirizzar ta’ dawn ir-riformi. Aktar miżuri se jiġu ppreżentati f’Komunikazzjoni tal-Kummissjoni aktar tard din is-sena.
Il-kriżi COVID-19 hija test għas-solidarjetà u r-riżoluzzjoni tagħna, iżda wkoll turija b’saħħitha li qed naħdmu aktar flimkien bħala Ewropej b’destin komuni. F’dan ir-rigward, aħna nirrikonoxxu li s-sħab tal-Balkani tal-Punent se jkollhom isibu posthom fir-riflessjoni li jmiss tagħna dwar il-futur tal-Ewropa. Flimkien ser negħlbu din il-kriżi u nirkupraw. U flimkien se nkomplu nsaħħu l-kooperazzjoni tagħna biex ngħinu lill-imsieħba tagħna li jissodisfaw ir-rekwiżiti tas-sħubija fl-UE.