ΠΡΟΣΑΝΑΤΟΛΙΣΜΟΙ – ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ & ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ Βιβλιοθήκη

Read Full Post »

Όταν το 2007 τα κομπρεσέρ άρχισαν βασανιστικά να γκρεμίζουν τον κινηματογράφο – στολίδι της πλατείας Αμερικής, το “Άττικα”, κανείς δεν ενοχλήθηκε. Μόνο κάποιο νοσταλγοί μπορεί να κούνησαν μοιρολατρικά  τη κεφαλή. Πιθανόν η ανέγερση, στη θέση του, κάποιου εμπορικού κέντρου να ήταν πιο “χρηστική” για τον σύγχρονο καταναλωτή!

Άλλωστε ο κινηματογράφος βρισκόταν σε πτωτική πορεία. Είχε αντικατασταθεί από τα home cinema που ο καθένας έστηνε στο διαμέρισμά του.

Και τώρα ήρθε η εντολή: μέσα σε 10 μέρες πρέπει εγκαταλείψετε τα διαμερίσματά σας. Υπάρχει κίνδυνος κατάρρευσης! Το τελεσίγραφο απευθύνεται σε 150 οικογένειες.

Αφορά τους κατοίκους των πολυκατοικιών όλου του οικοδομικού τετραγώνου που “φιλοξενούσε” τον κινηματογράφο από το 1957 μέχρι το 2007. Το βαθύ σκάμμα (16 μέτρων) που άνοιξε για να χωρέσει τα υπόγεια γκαράζ δε γέμισε ποτέ μπετόν. Οι φιλόδοξοι επιχειρηματίες έγιναν άφαντοι. Κι η πληγή που ήθελε οπωσδήποτε να κλείσει, ζητά τώρα να καταπιεί όλα τα συνορεύοντα κτίρια. Πολύ φυσικό.

Έτσι το “Άττικα” είδε πάλι τα φώτα της δημοσιότητας αρχές Μαΐου 2012 με απ ευθείας συνδέσεις των καναλιών  που μυρίστηκαν αίμα, στην κυριολεξία. Το δράμα πουλάει.

Και φυσικά κανείς δεν θυμάται πια τα εγκαίνια του κινηματογράφου τη  Δευτέρα 4 Φεβρουαρίου 1957 και τον  «Κινηματογραφικό Αστέρα» που έγραφε:

Θαύμα ειδέσθαι, η αίθουσά του με τον εξώστην του και τα υπερπολυτελή και άνετα καθίσματα, εν συνόλω 1200, με ευρυτάτους διαδρόμους, ανθρώπινα και μοντέρνα αποχωρητήρια, καλαίσθητος αλλά και πλούσιος διάκοσμος, υπερμοντέρνα πολύφωτα και εξαιρετική διακόσμησις της σκηνής, ιδία με τη φωτεινή κορνίζα με την οποίαν περιβάλλεται η οθόνη, αποτελούν το σύνολον του ωραιοτάτου αυτού κινηματογράφου…

ΠΗΓΗ: Νίκος Θεοδοσίου ΕΔΩ

Read Full Post »

Δείτε και άλλους δύο πίνακες ζωγραφικής ΕΔΩ

Read Full Post »

Christ Carrying the Cross,
El Greco (Domenikos Theotokopoulos) (Greek, 1541–1614) ΕΔΩ

Επί ξύλου κρεμάμενοι όλοι μας

Η γλώσσα μας έχει πάρει πολλά στοιχεία από την εκκλησιαστική φρασεολογία: τύπους και λέξεις αρχαϊκές, φράσεις παροιμιώδεις και έννοιες μεταφορικές, που μπήκαν στη γλώσσα τους προηγούμενους αιώνες όταν η συμμετοχή στις τελετές της εκκλησίας ήταν σχεδόν υποχρεωτική, πολύ μεγαλύτερη απ’ ό,τι στις μέρες μας. Πολλές από τις φράσεις αυτές, μάλιστα, επειδή δεν ήταν η σημασία τους κατανοητή, παρερμηνεύτηκαν και τελικά απέκτησαν νέα σημασία’ για παράδειγμα, το “εν τοις μνήμασι ζωήν χαρισάμενος” του δοξαστικού τροπαρίου της Ανάστασης έδωσε την κοινότατη παροιμιώδη φράση “περνάει ζωή χαρισάμενη” που την είχαμε συζητήσει πρόπερσι το Πάσχα. Μιαν άλλη φράση που έχει μεγαλοβδομαδιάτικη προέλευση θα δούμε σημερα.

Για κάποιον που έχει μείνει φτωχός, μόνος και αβοήθητος, λέμε ότι έμεινε “επί ξύλου κρεμάμενος”. Η φράση προέρχεται από τον ύμνο της Μεγάλης Πέμπτης “Επί ξύλου, βλέπουσα, κρεμάμενον, Χριστέ, (…) η σέ ασπόρως τεκούσα εβόα πικρώς”. Ξύλο βέβαια είναι ο σταυρός, και στην εδραίωση της φράσης συνέβαλε και ο πασίγνωστός ύμνος της Μεγ. Παρασκευής “Σήμερον κρεμάται επί ξύλου ο εν ύδασι την γην κρεμάσας”. Ασφαλώς η εικόνα του εσταυρωμένου Ιησού, βασανισμένου, σχεδόν γυμνού, εγκαταλειμμένου, έρχεται στο νου πολλών όταν χρησιμοποιούν την έκφραση.

Ο “κρεμάμενος επί ξύλου” δεν βρίσκεται απλώς σε έσχατη πενία’ επιπλέον, είναι αβοήθητος, χωρίς υποστήριξη υλική και ηθική, χωρίς ανθρώπους να τον συντρέξουν’ σε πολλές περιπτώσεις η φράση χρησιμοποιείται για κάποιον που έμεινε χωρίς ασφαλιστική κάλυψη (την εποχή που κάτι τέτοιο ήταν η εξαίρεση, όχι ο κανόνας όπως πάει να γίνει τώρα). Φαντάζομαι ότι και το ρήμα “κρέμομαι” προσθέτει στην επισφάλεια της θέσης.

Διαβάστε ολόκληρο το άρθρο του κ.Σαραντάκου ΕΔΩ.

Read Full Post »

Ο συγγραφέας Νίκος Σαραντάκος παρουσιάζει το βιβλίο του:

Το βιβλίο μου “Λέξεις που χάνονται” κυκλοφόρησε τον Νοέμβρη του 2011 από τις Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου. Περιέχει 366 ιστορίες λέξεων, μία για κάθε μέρα και μία για τα δίσεκτα, για ισάριθμες λέξεις που δεν τις έχουν τα σύγχρονα μεγάλα λεξικά μας, ξεκινώντας σε αλφαβητική σειρά από τον αβαγιανό και καταλήγοντας στο ψίκι. Σε κάθε λέξη αφιερώνονται τρεις παράγραφοι, όχι περισσότερες από 200 λέξεις -αλλιώς το βιβλίο θα αποκτούσε διαστάσεις απαγορευτικές.

Όπως λέω και στο οπισθόφυλλο του βιβλίου: Τι είναι ο μαϊτζέβελος, η κατσιφάρα και το ζεμπερέκι; Τι φτιάχνει ο κουγιουμτζής, πού δουλεύει ο καλιοντζής και με τι ασχολείται ο παϊτέρης;  Ποια είναι η μοναδική ελληνική λέξη που αρχίζει από ζν; Σε ποιο μέρος του ελληνόφωνου κόσμου θα καθίσετε στην τσαέρα και πού θα φάτε στην παδέλα; Ποιο φρούτο είναι το ζαρταλούδι και ποιο η πατίχα; Είναι κακό να βάζει κανείς μαναφούκια; Σε τι διαφέρει η μιντινέτα από τη μαντινούτα;

Τις απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα δεν πρόκειται να τις βρείτε σε κανένα από τα δύο μεγάλα σύγχρονα λεξικά της ελληνικής γλώσσας που είναι προσιτά στο ευρύ κοινό, δηλαδή το Λεξικό της Κοινής Νεοελληνικής και το λεξικό Μπαμπινιώτη. Μερικές ίσως να μην τις βρείτε σε κανένα λεξικό γενικώς, θα τις βρείτε όμως στο βιβλίο που βλέπετε αριστερά στη φωτογραφία.

Για να πάρετε μιαν ιδέα από το περιεχόμενο του βιβλίου, αντιγράφω εδώ ένα λήμμα, το ζιαφέτι.

Ζιαφέτι

Ζιαφέτι είναι το συμπόσιο, το φαγοπότι, το ξεφάντωμα, το γλέντι. Δάνειο από τα τουρκικά, ziyafet, λέξη που έχει περάσει σε όλες τις βαλκανικές γλώσσες. Ακούγεται και σήμερα, ιδίως για τα γλέντια που γίνονται σε πανηγύρια και γενικά σε χωριά. Από την παρουσίαση του δίσκου δημοτικής μουσικής Ζαγορίσιο ζιαφέτι αντιγράφω τον ορισμό: «Ζιαφέτι στο Ζαγόρι είναι όταν μαζεύονται 25-30 άτομα, βάζουν ένα αρνί σε καφενείο νύχτα και σου λένε έλα».

Σε ένα δημοτικό του Ολύμπου, όταν φέραν το κεφάλι του Τάκου στον Πασά, έγινε «τρεις μέρες ζιαφέτι», ενώ αρκετά συχνά χρησιμοποιεί τη λέξη ο Ρήγας στο Σχολείον των ντελικάτων εραστών. Στις Νησιώτικες ιστορίες ο Εφταλιώτης θυμάται έναν γάμο όπου «ήτανε μια λάκερη βδομάδα, κάθε μέρα κι απ’ ένα μεγάλο ζιαφέτι».

Η λέξη ωστόσο δεν ακούγεται μόνο στην Ήπειρο, τη βρίσκω επίσης στα νησιά, την Κρήτη, τη Θράκη, πιθανώς και αλλού. Ζιαφέτι γινόταν επίσης τα παλιότερα χρόνια όταν τελείωνε το χτίσιμο ενός σπιτιού και ο νοικοκύρης τραπέζωνε τους μαστόρους. Ωραία λέξη το ζιαφέτι, κι ας μην την έχουν τα νεότερα λεξικά· στους ζοφερούς καιρούς μας, θέλουμε πολλά συνώνυμα της ευωχίας και της συντροφικότητας.

Προσπαθώ σε κάθε λήμμα να έχω παραθέματα από εμφανίσεις της λέξης σε κείμενα μεγάλων συγγραφέων μας, θέλοντας να παντρέψω λεξικογραφία και λογοτεχνία. Έτσι, πέρα από τη γεύση που παίρνει ο αναγνώστης από μεγάλα έργα, μπορεί επίσης να μάθει τι είναι επιτέλους το καραντί που απειλεί να μας μπατάρει στο ποίημα του Καββαδία, ποιον υβριστικό χαρακτηρισμό για τους ιερείς είχε καταγράψει στο λεξικάκι του ο Καβάφης, πώς είχε αποκαλέσει ο Βάρναλης τον Τσόρτσιλ, σε ποια λέξη είχε κολλήσει ο Άγγλος μεταφραστής του Σεφέρη και τι εννοεί ο Μάρκος Βαμβακάρης όταν τραγουδάει πως «κάνει σαρμάκο».

Διαβάστε περισσότερα ΕΔΩ και ΕΔΩ

Read Full Post »