Przewodnik po systemie sądów inwestycyjnych

Aby dowiedzieć się, czy masz spór wchodzący w zakres odpowiedniej umowy, powinieneś zapoznać się z postanowieniami tej umowy dotyczącymi zakresu objętych nią sporów.

Zasadniczo spór powstaje, gdy inwestor jednej z Umawiających się Stron (państwa macierzystego) zarzuca naruszenie umowy przez drugą Umawiającą się Stronę (państwo przyjmujące) mające wpływ na inwestycję inwestora w państwie przyjmującym, która powoduje straty lub szkody.

 

Odpowiednie przepisy określające zakres sporów objętych umowami UE

• CETA UE–Kanada – art. 8.18
• IPA UE–Singapur – art. 3 ust. 1
• IPA UE–Wietnam – art. 3.27
• Inwestycje UE–Chile w ramach AFA – art. 10.24

 

Jeśli masz spór, spróbuj go rozwiązać w drodze polubownego rozwiązania, a jeśli nie jest to możliwe, złóż wniosek o konsultacje.

W przypadku domniemanego naruszenia spór powinien być w miarę możliwości rozstrzygany polubownie za pomocą alternatywnych mechanizmów rozstrzygania sporów.

Alternatywne mechanizmy rozstrzygania sporów zapewniają możliwość znalezienia ugody bez ponoszenia kosztów postępowania przed sądem. Umowy UE zawsze zachęcają do rozstrzygania sporów w drodze polubownego rozwiązania, w tym za pomocą następujących środków:

• Mediacja
• Negocjacje

Chociaż rozwiązania te są dostępne nawet po złożeniu wniosku, najkorzystniejsze jest ich kontynuowanie, w miarę możliwości, przed złożeniem wniosku o konsultacje. Każda ze stron sporu przestrzega wszelkich wspólnie uzgodnionych rozwiązań i stosuje się do nich.

 

Odpowiednie przepisy dotyczące znajdowania informacji na temat alternatywnych mechanizmów rozstrzygania sporów w ramach umów UE

• CETA UE–Kanada – art. 8.19 i 8.20
• IPA UE–Singapur – art. 3 ust. 2 i art. 3 ust. 4
• IPA UE–Wietnam – art. 3.29 i 3.31
• Inwestycje UE–Chile w ramach AFA – art. 10.25 i 10.26

Jeżeli sporu nie można rozstrzygnąć w drodze polubownej, strona może zwrócić się o konsultacje na pisemny wniosek dostarczony drugiej stronie, określający przedmiotowy środek i postanowienia, które uważa za naruszenie działań państwa przyjmującego.

 

Wniosek o konsultacje ma zasadnicze znaczenie, ponieważ jest obowiązkowym krokiem przed wszczęciem postępowania. Jest to również początek biegu terminu na złożenie wniosku (zob. poniżej).

Wniosek musi zawierać szczegółowe informacje i musi zostać złożony w terminie określonym w odpowiedniej umowie.

Ograniczenie czasowe uwzględnia w szczególności sytuację, w której powód najpierw dochodziłby zadośćuczynienia przed sądami krajowymi, a następnie korzystałby z systemu sądów ds. inwestycji na podstawie odpowiedniej umowy.

 

Odpowiednie przepisy w celu znalezienia informacji na temat wymogów dotyczących składania wniosków o konsultacje w ramach umów UE

• CETA UE–Kanada – art. 8.19
• IPA UE–Singapur – art. 3 ust. 3
• IPA UE–Wietnam – art. 3.30
• Inwestycje UE–Chile w ramach AFA – art. 10.26

Jeżeli ofiara zamierza już wszcząć postępowanie, musi przesłać pozwanemu (pozwanym) zawiadomienie o zamiarze wszczęcia postępowania przed zakończeniem etapu konsultacji.

Każda odpowiednia umowa stanowi, że jeżeli sporu nie można rozstrzygnąć w określonym czasie od złożenia wniosku o konsultacje, inwestor może przekazać pozwanemu (pozwanym) zawiadomienie o zamiarze, w którym na piśmie określą Państwo zamiar złożenia wniosku o rozstrzygnięcie sporu wraz z odpowiednimi informacjami.

 

To zawiadomienie o zamiarze jest ważne, ponieważ w przypadku sporu przeciwko UE i jej państwom członkowskim uruchomi procedurę w celu ustalenia właściwego pozwanego.

Jeżeli nie zostali Państwo poinformowani o decyzji UE, pozwanym będzie UE, w której środki określone w zawiadomieniu są wyłącznie środkiem UE, natomiast pozwanym będzie państwo członkowskie, w którym środki określone w zawiadomieniu są wyłącznie środkiem tego państwa członkowskiego.

 

Odpowiednie postanowienia umów UE w celu znalezienia informacji na temat wymogów dotyczących wysłania zawiadomienia o zamiarze w przypadku sporu przeciwko UE i jej państwom członkowskim

• CETA UE–Kanada – art. 8.21
• IPA UE–Singapur – art. 3 ust. 5
• IPA UE–Wietnam – art. 3.32
• Inwestycje UE–Chile w ramach AFA – art. 10.27

Jeżeli spór nie może zostać rozstrzygnięty w drodze konsultacji, możesz złożyć skargę do Trybunału.

Jeżeli strony nie rozstrzygną sporu w drodze konsultacji, skarga może zostać wniesiona do Trybunału.

 

Wniosek należy złożyć w określonym terminie, począwszy od złożenia wniosku o konsultacje.

Zgłoszenie roszczenia musi zawierać pewne elementy, takie jak zasady, na podstawie których przedłożono spór. 

Z zastrzeżeniem szczególnych wyjątków, jeżeli inwestor podejmie decyzję o wszczęciu postępowania w ramach systemu sądów ds. inwestycji przewidzianego w mającej zastosowanie umowie, musi wycofać lub umorzyć wszelkie istniejące postępowania przed trybunałem lub sądem na mocy prawa krajowego lub międzynarodowego w odniesieniu do środka rzekomo stanowiącego naruszenie, o którym mowa w pozwie. Musi również zrzec się swoich praw do wszczynania wszelkich roszczeń lub postępowań przed trybunałem lub sądem na mocy prawa krajowego lub międzynarodowego w odniesieniu do środka rzekomo stanowiącego naruszenie, o którym mowa w roszczeniu.

 

Odpowiednie przepisy umożliwiające znalezienie informacji na temat wymogów dotyczących składania wniosków oraz konkretnych ram czasowych na mocy umów UE

• CETA UE–Kanada – art. 8.22 i 8.23
• IPA UE–Singapur – art. 3.6 i 3.7
• IPA UE–Wietnam – art. 3.33, 3.34 i 3.35
• Inwestycje UE–Chile w ramach AFA – art. 10.28 i 10.29

Po otrzymaniu i rozpatrzeniu skargi Sąd Pierwszej Instancji oceni sprawę i wyda tymczasowe orzeczenie.

System sądów ds. inwestycji obejmuje dwupoziomowy mechanizm z Sądem Pierwszej Instancji, który rozpozna sprawę i wyda orzeczenie zgodnie z obowiązującym prawem.

Jak wyjaśniono, system sądów ds. inwestycji odbiega od „ad hoc” charakteru postępowania arbitrażowego, w którym strony sporu wybierają swoich odpowiednich arbitrów wyznaczonych przez strony.

Prezes Sądu mianuje sędziów wchodzących w skład składu orzekającego Sądu rozpoznającego sprawę. Trzech członków Trybunału (chyba że zostanie uzgodniony jeden sędzia) zostanie wybranych z listy członków wyznaczonych przez umawiające się strony. Jeden z nich jest obywatelem państwa członkowskiego UE, jeden jest obywatelem drugiej umawiającej się strony, a jeden obywatel państwa trzeciego będzie przewodniczył składowi Trybunału, który będzie rozpatrywał sprawę.

Sąd Pierwszej Instancji będzie mógł rozpatrywać zarówno zarzuty wstępne, jak i wnioski o zastosowanie środków tymczasowych.

 

Orzeczenie wydane przez Sąd Pierwszej Instancji ma charakter tymczasowy, co oznacza, że nie jest wiążące (i wykonalne) w przypadku wniesienia odwołania. Jeżeli jednak od wydania orzeczenia tymczasowego upłynął określony okres, a żadna ze stron sporu nie odwołała się od orzeczenia, orzeczenie tymczasowe staje się ostateczne i wykonalne.

 

Odpowiednie postanowienia umów UE dotyczące informacji o utworzeniu Trybunału i przebiegu postępowania

• CETA UE–Kanada – art. 8.27, 8.31, 8.32, 8.33, 8.34
• IPA UE–Singapur – art. 3.9, 3.13, 3.14, 3.15, 3.18
• IPA UE–Wietnam – art. 3.38, 3.42, 3.44, 3.45, 3.47, 3.53
• Inwestycje UE–Chile w ramach AFA – art. 10.33, 10.37, 10.38, 10.41, 10.42, 10.44, 10.53

Od orzeczenia tymczasowego można się odwołać do Trybunału Apelacyjnego, który wyda orzeczenie ostateczne.

 

Jeżeli strona sporu uzna, że orzeczenie wydane przez Sąd Pierwszej Instancji zawiera błędy, przysługuje od niego odwołanie. Trybunał Apelacyjny dokona przeglądu nagrody i wyda ostateczną nagrodę w krótkim czasie.

System sądów ds. inwestycji obejmuje dwupoziomowy mechanizm ze stałym organem odwoławczym. Sędziowie Trybunału Apelacyjnego rozpatrujący sprawę zostaną wybrani z listy członków wyznaczonych przez Umawiające się Strony z chwilą wejścia w życie porozumienia.

Prezes Trybunału Apelacyjnego mianuje członków wchodzących w skład składu Trybunału Apelacyjnego rozpatrującego odwołanie. Trybunał Apelacyjny będzie rozpatrywał sprawy w wydziałach składających się z trzech członków: jeden z nich jest obywatelem państwa członkowskiego UE, jeden jest obywatelem drugiej umawiającej się strony i jeden jest obywatelem państwa trzeciego, który będzie przewodniczył składowi Trybunału rozpoznającego sprawę.

Jeżeli Trybunał Apelacyjny odrzuci odwołanie, orzeczenie tymczasowe staje się ostateczne.

Jeżeli odwołanie jest zasadne, Trybunał Apelacyjny zmienia lub odwraca ustalenia prawne i wnioski zawarte w orzeczeniu tymczasowym w całości lub w części. Trybunał Apelacyjny może sam wydać ostateczną decyzję lub podjąć decyzję o odesłaniu sprawy do Sądu Pierwszej Instancji.

Ostateczna decyzja Trybunału Apelacyjnego lub orzeczenie Sądu Pierwszej Instancji rozpatrującego sprawę będą ostateczne i wiążące.

Odpowiednie postanowienia w umowach UE dotyczące informacji na temat postępowania odwoławczego i ostatecznego orzeczenia

• CETA UE–Kanada – art. 8.28 i 8.39
• IPA UE–Singapur – art. 3.18 i 3.19
• IPA UE–Wietnam – art. 3.54 i 3.55
• Inwestycje UE–Chile w ramach AFA – art. 10.54 i 10.55

Jeżeli inwestor uzyska ostateczne orzeczenie na swoją korzyść, może wszcząć postępowanie egzekucyjne przed sądami krajowymi.

Po wydaniu ostatecznego orzeczenia staje się ono wykonalne.

Ostateczne orzeczenia są wiążące dla stron sporu i nie podlegają odwołaniu, kontroli, uchyleniu, unieważnieniu ani żadnemu innemu zadośćuczynieniu.

Jeżeli inwestor uzyska prawomocne orzeczenie na swoją korzyść, może wszcząć postępowanie egzekucyjne przed sądami krajowymi. Wykonanie orzeczenia podlega przepisom ustawowym dotyczącym wykonania wyroków lub orzeczeń, które obowiązują w przypadku wystąpienia o wykonanie orzeczenia.

Odpowiednie postanowienia w umowach UE dotyczące informacji na temat egzekwowania ostatecznych orzeczeń wydanych w ramach systemu sądów ds. inwestycji

• CETA UE–Kanada – art. 8.41
• IPA UE–Singapur – art. 3.22
• IPA UE–Wietnam – art. 3.57
• Inwestycje UE–Chile w ramach AFA – art. 10.56