De comeback van de VVD? Hypotheekrenteaftrek. Wat was de slogan? Rust in je portemonnee. Groenlinks-PvdA? Timmermans heeft niet geholpen, niets had geholpen. De meerderheid is solidair met eigen kinderen, eigen huisdieren, desnoods de buren. JA21, BBB en FvD hebben meer stemmen gekregen dan GroenLinks-PVDA, stelt Haagse Insider op X. Het kan zijn dat solidariteit weer sexy wordt, maar ik denk dat we dan een decennium of wat en een catastrofe of twee verder zijn. Als het linkse verhaal an sich was aangeslagen had de SP het beter gedaan. Hoe meer Jette op Rutte begon te lijken hoe beter hij het deed. Kijk even naar zijn overwinningsspeech. Tot zover de gedachte dat Nederland genoeg had van Rutte. Wilders zegt door te gaan tot zijn tachtigste. Eenieder die de komst van extreemrechts vreest, moet bidden dat hij dat doet. De dag zal komen dat we Geert zullen missen. Bedenk zelf waarom.
Grunberg is vaak de cynicus die weet dat de menselijke maat zelden de politieke maat is. Timmermans stond voor de grote, abstracte solidariteit: klimaat, Europa, de ander ver weg. Wilders is het symbool voor de kleine, tastbare solidariteit: 'eigen kinderen, eigen huisdieren, desnoods de buren.' We zullen Wilders niet zo zeer missen uit nostalgie naar zijn standpunten, maar als de heldere, zij het beperkte, spiegel van het ongemak. De 'solidariteit met de buren' is de laatste stuiptrekking van een samenleving die de grotere utopieën heeft begraven. De dag dat we Wilders missen, is de dag dat we beseffen dat zijn overwinning slechts een symptoom was, en dat de kwaal – de angst en het gebrek aan een gedeeld, hoopvol verhaal – dieper zit. We missen Wilders dan als de zondebok die ons eraan herinnerde wie we (niet) willen zijn.
In de commentaren zie ik veelal de verantwoordelijkheid bij 'links' gelegd worden. Die moeten maar eens op zichzelf reflecteren. Dat is een politieke vorm van 'victim blaming' in een toxische dynamiek. Als je sociale media als X en televisieprogramma's als VI volgt, dan weet je dat het constante frame dat neergezet wordt, is: * links heeft voor alle ellende gezorgd de afgelopen decennia, door al die verkrachtende gelukzoekers het land binnen te halen * empathie en compassie zijn kwaadaardige kwaliteiten * de 'elite' is links en denkt alleen aan zichzelf: wetenschappers, NPO, 'MSM', D66-ers en linkse politici Intussen doen feiten er niet toe en wordt er geapplaudiseerd als een politicus met flagrante leugens zijn of haar gelijk haalt. Dus ja, 'links' is te integer, empathisch, rechtvaardig en oprecht voor het huidige politieke speelveld. En ik hoop dat ze die kwaliteiten behouden bij het zoeken van een antwoord op het populistische, narcistische en fascistische geweld dat van vele kanten op ons afkomt.
Bewonderenswaardig hoe mensen erin slagen om de hele dag door overal op te reageren. Alsof men de solidariteit tegenwoordig vooral beoefent in commentaarsecties. Ondertussen betaalt de werkende mens, ook na inflatiecorrectie, meer belasting dan ooit. De solidariteit lijkt dus eerder toegenomen dan afgenomen. De vraag is alleen waarom het systeem desondanks steeds duurder wordt. Mogelijk zijn er steeds meer mensen die leunen op de verplicht gestelde solidariteit. Iemand zei ooit: ‘The problem with socialism is that you eventually run out of other people’s money’.
Lekker positief verhaal… Kunnen we eerst even genieten van de progressieve periode die hopelijk voor ons ligt? Even niet links rood en niet rechts blauw. Zelfs niet klimaatgroen, maar groen licht vooruit! Progressie. Ik snak ernaar. Conservatieve angsthazen die alles opslot zetten hebben we niks aan. Lef hebben we nodig. En een frisse blik van een jongere generatie. Volgens mij komt die er nu aan. Nog even duimen.
Arnon Grunberg begint weer schitterend. Die koele precisie waarmee hij de mens ontleedt — jaloersmakend. Alleen vergeet hij dat links zijn werk al heeft gedaan. Alles is geregeld: arbeid, huur, zorg, toeslagen, rechten. De missie geslaagd. Links had zich kunnen opheffen. Maar in plaats daarvan werd de strijd uitgebreid. Solidariteit moest groter, wereldwijder, dwingender. Iedereen moest solidair zijn met iedereen — met het klimaat, met Gaza en het is maar goed dat we niet weten dat er leven is op Mars, anders waren we daar inmiddels ook verplicht solidair mee. Ondertussen sleept de mens zich voort. Werkt, betaalt belasting (progressief!), houdt het gezin overeind. Daarna naar de ondernemersvereniging die de Sinterklaasintocht organiseert, of als vrijwilliger naar de sportclub om koffie te schenken en banen aan te harken. Dat is de tastbare solidariteit. Grunberg kent die wereld vermoedelijk minder goed. Voor Grunberg is solidariteit een intellectuele discipline. Hij oefent haar trouw, elke week opnieuw, achter zijn laptop in New York. Keurig op tijd, foutloos, en met liefde voor de mensheid in absracte zin doet hij zijn vrijwilligerswerk.
De enige partij die wint met zuur en vrees, is de PVV. Wat links vaker niet dan wel begrijpt, is dat daartegen alleen de precieze dosis optimisme werkt. Zelfs in een hopeloos verdeeld land waarin de scepsis regeert. Voorheen plukte de PvdA daarvan de vruchten ten koste van de SP. Nu zijn er op links enkel nog verliezers.
Zo lang 'solidariteit' betekent dat de kosten van megalomane plannen worden verhaald op middeninkomens (de 'rijken' onder de armen) die daardoor netto al minder te verhapstukken hebben dan de 'armen' met al hun toeslagen, zal GLPvdA alleen maar verder leeglopen. Het 'sterkste schouders' gezwets jaagt de kiezer alleen maar op de vlucht. Want iedereen weet wie die 'sterkste schouders' uiteindelijk zijn. Ik heb decennia lang zonder mopperen belastingen betaald in een progressief systeem. Mijn 'sterkste schouders' hebben hun bijdrage dus al dubbel en dwars gedragen. Men mag verwachten dat ik daarna de vruchten mag plukken van hard werken en spaarzaam en verstandig leven. Maar nee, ook nu weer vindt PvdAGL dat wie dat gedaan heeft, nog maar een keer geplukt mag worden. Wie stemt er nou op zo'n partij? Alleen have-nots die menen gratis recht te hebben op wat anderen verdiend hebben. Maar, zo bleek ook tijdens de verkiezingen, het aantal mensen dat in armoede leeft, is weer gedaald. En de bevolking toegenomen. Het GLPvdA electorale vijvertje dat al gedeeld moet worden met partijtjes als SP en DENK, raakt leeg. Het is dus niet meer dan logisch dat GLPvdA zetels verliest en zal blijven verliezen. Hun boodschap is volkomen achterhaald.
Ik begrijp het niet… Waar is dat (extreem) rechts? JA21 is niet meer dan VVD-retro jaren ’80. Wiegel en consorten zouden het een prima verkiezingsprogramma hebben gevonden. FVD is niets meer dan een groep boreale Zuidas-aanhangers. BBB is een lobbypartij van ontevreden boeren. En de PVV is de partij van burgers die onbegrip, onzekerheid of onduidelijkheid ervaren. We hebben te maken met een groep waarvan de ene helft het te goed heeft om zich echt druk te maken over politiek of een ander, en de andere helft die het moeilijk heeft en onbegrip, onduidelijkheid en onzekerheid ervaart. Wat ik ook niet begrijp, is waarom we wat betreft de PVV toch altijd maar blijven hangen in bezig zijn met het gevolg, maar totaal niet met de oorzaak. Deze groep mensen weet het gewoon niet en ervaart onduidelijkheid vanuit de politiek, en moet verder de duidelijkheid halen in talkshows die alleen maar gefocust zijn op kijkcijfers — en dan met name die van onze grote vrienden van Voetbal Inside, die het liefst van Nederland de grootste voetbalkantine ter wereld willen maken. Kunnen we Derksen niet minister van Informatie maken? Hij is dat informeel al voor half Nederland. Houden wij niet 'zelf' een bepaalde groep klein en buiten de politiek?
Nee, niets had geholpen, dat denk ik ook. En ik verdraag de traditionele zelfkastijding van links niet goed, vooral nu die niet langer zelfkastijding is maar vooral kritiek op Timmerfrans en/of de vermeende Noord-Koreaanse partijdiscipline die hem tegen beter weten in naar voren duwde. Ik denk dat het kennis en kunde zijn die hem en onze partij de winst kosten. Mensen willen niet dat iemand anders het beter weet. Iemand die dingen roept en zegt “ik zeg wat jij denkt” is makkelijk te geloven.