Νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες

Η νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες είναι η διαδικασία μέσω της οποίας οι εγκληματίες αποκρύπτουν την παράνομη προέλευση των αγαθών και των εισοδημάτων τους.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) εργάζεται για την πρόληψη της κατάχρησης του χρηματοπιστωτικού συστήματος και τη βελτίωση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών μελών της με στόχο την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες. Τα μέτρα της ΕΕ διέπονται από τη Συνθήκη για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ):

• σύμφωνα με τον τίτλο VII (προσέγγιση των νομοθεσιών για την εσωτερική αγορά): με τη δημιουργία της εσωτερικής αγοράς, εφαρμόστηκαν κανόνες σε όλη την ΕΕ για την αποτελεσματική καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας. Οι χρηματοδοτικές ροές ρυθμίζονται ούτως ώστε να διασφαλίζεται η πλήρης ανίχνευση και παρακολούθηση των συναλλαγών. Επίσης, οι οικονομικοί παράγοντες και ορισμένοι μη οικονομικοί παράγοντες πρέπει να ταυτοποιούν τους πελάτες τους (συμπεριλαμβανομένων των πραγματικών δικαιούχων των εταιρειών και των καταπιστευμάτων), να παρακολουθούν τις συναλλαγές και να αναφέρουν τυχόν υπόνοιες νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες σε μονάδες χρηματοοικονομικών πληροφοριών·
• σύμφωνα με τον τίτλο V (αστυνομική και δικαστική συνεργασία σε ποινικές υποθέσεις): αυτά τα μέτρα εστιάζονται στον προσδιορισμό των αξιόποινων πράξεων και στην ενίσχυση της αμοιβαίας συνδρομής.

Οι κανόνες της ΕΕ για το οικονομικό έγκλημα βασίζονται κυρίως σε διεθνή πρότυπα που έχουν εγκριθεί από την ομάδα χρηματοοικονομικής δράσης.

• Η οδηγία (ΕΕ) 2018/843 —η πέμπτη οδηγία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, που τροποποιεί την τέταρτη οδηγία για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες [οδηγία (ΕΕ) 2015/849]— αποσκοπεί στην καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες προλαμβάνοντας την κατάχρηση της χρηματοπιστωτικής αγοράς για τέτοιους σκοπούς.
• Η οδηγία (ΕΕ) 2018/1673 αποσκοπεί στην ποινικοποίηση της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες όταν διαπράττεται με πρόθεση και εν γνώσει ότι τα αγαθά προέρχονταν από εγκληματική δραστηριότητα. Προσδιορίζει τις αξιόποινες πράξεις και τις κυρώσεις στον τομέα της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και επιτρέπει στα κράτη μέλη να ποινικοποιήσουν τη νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες, όταν ο/η δράστης είχε την υποψία ή όφειλε να γνωρίζει ότι τα αγαθά προέρχονταν από εγκληματική δραστηριότητα.

Το 2020 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε ένα σχέδιο δράσης της ΕΕ για την πρόληψη της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας, που περιλαμβάνει μέτρα που θα ληφθούν για την καλύτερη επιβολή, εποπτεία και συντονισμό των σχετικών κανόνων της ΕΕ. Ταυτόχρονα, δημοσίευσε μια μέθοδο για τον προσδιορισμό τρίτων χωρών υψηλού κινδύνου με ανεπαρκή συστήματα καταπολέμησης της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και της χρηματοδότησης της τρομοκρατίας που αποτελούν σημαντική απειλή για το χρηματοπιστωτικό σύστημα της ΕΕ.