amazonitt

Oftedal fann i 1957 ut at grønfargen vart fullstendig borte om steinen vart vermd opp til over 300 C°, og amerikanske mineralogar samla prøver frå heile verda (5 frå Noreg) og fann litt bly i alle. I 1985 lanserte så to tyske geologar ein teori om at ørsmå mengder bly (Pb) saman med vatn i krystallgitteret var årsaka til fargen på amazonitten.

I Noreg er amazonitt vanlig å finne som pegmatitter. Mineralet er særleg kjend frå Evje, Tørdal og Sørfold.

I Agder er mineralet kjent frå Evje og Iveland der dei er funne i pegmatitt i ulike feltspatbrot. Den flottaste amazonitten kjem frå brotet Landsverk 1 i Evje.

I Telemark er amazonitt å finne mellom anna Drangedal, Nissedal og Tokke. I Drangedal er det kjend frå Skarsfjell, dei to brota i Høydalen og frå Heftetjern. I Nissedal kunne ein finne bleikgrøn amazonitt i gråbergtippen til Søftestadgruvene. På Tokke så er det funne amazonitt i ein pegmatitt på Spafjell.

I Øvre Eiker i Oslofeltet er det avdekt amazonittpegamtitt på Bakstevalåsen.

Frå Lom og Skjåk ved Jotunheimen er amazonitt funnen både i pegmatitter og i gneis. Frå Lom, innenfor Jotunheimen nasjonalpark er det funne i små pegmatittar i Gokkergjelet og Glittergjeldet, og dessutan Memurudalen. Frå Skjåk er han funnen i stripete gneis ved Brennsetra ved Liavatnet. Vidare nord-aust til Oppdal i Trøndelag er mineralet og funne i stripete gneis i Åmotsdalen. På Øyensskavlen i Namsos finn ein ein liten pegmatitt med sterkt farga amazonitt langs den smale ryggen opp mot toppen av fjellet.

I Nord-Noreg finn ein amazonitt i pegmatitter i mellom anna Tysfjord, Tjeldsund og Sørfold der ein kan finne flotte krystallar. I Tysfjord, i dei gamle brota på Jennyhaugen og i Grønnehole ved tettstaden Drag kan ein finne bleikgrøn amazonitt som vart teke ut i store mengder medan burddene var i drift. Inst i Hellmofjorden, ein av fjordarmane Tysfjorden, kan ein ved Hellmobotn finne ein smal langstrokke pegmaittgang med flott amazonitt og andre sjelde mineral. På Kjerstadfjellet på Tjeldøya i Tjeldsund er det funne amazonittpegmatitt med vakkert blå beryll, fluor-schörl og dei sjeldne minerala arsenofluoceritt og mikrolitt. I Sørfold har ein funne amazonittpegmatitt ved Tennvatnet med flotte, skarpe krystallar av amazonitt saman albitt, fluor-schörl og hematitt. Med grundig jobbing gjennom mange år og tidkrevjande bestemmingar har ein funne over 60 mineral her, mange av dei nye i Noreg.

• feltspat
• mikroklin
• mineraler