Il-Premju Sakharov 2024 jingħata lill-mexxejja tal-oppożizzjoni tal-Venezwela
Il-Kap tal-oppożizzjoni Venezwelana María Corina Machado u l-President elett Edmundo González Urrutia ingħataw il-Premju Sakharov għal-Libertà tal-Ħsieb 2024.
Il-Parlament Ewropew ta l-Premju Sakharov għal-Libertà tal-Ħsieb 2024 lil María Corina Machado bħala l-mexxej tal-forzi demokratiċi fil-Venezwela u lill-President elett Edmundo González Urrutia, li jirrappreżenta lill-Venezwelani kollha ġewwa u barra l-pajjiż li qed jiġġieldu għall-istituzzjoni mill-ġdid tal-libertà u d-demokrazija.
Għaċ-ċerimonja fi Strażburgu fis-17 ta' Diċembru attendew personalment González u bint Machado, Ana Corina Sosa. Machado indirizzat lill-Membri tal-PE mill-bogħod peress li qed tistaħba minħabba theddid għal ħajjitha.
"Dan il-premju mhuwiex biss rikonoxximent iżda wkoll tfakkira li l-ġlieda għal-libertà qatt mhi għalxejn. Il-futur tal-Venezwela qiegħed f'idejn il-poplu tagħha u l-Parlament Ewropew jinsab kburi bihom," qalet il-President tal-Parlament Ewropew, Roberta Metsola.
Meta rċieva l-premju personalment, González ta ġieħ lil sħabu l-Venezwelani: “Huma dawk in-nies [tal-Venezwela] li verament jinkorporaw l-ispirtu ta’ dan il-premju, b’rikonoxximent tal-ġlieda kuraġġuża biex jerġgħu jiġu stabbiliti l-libertà u d-demokrazija fil-Venezwela.
Huwa rrikorra wkoll għall-Membri tal-PE u qal: “Il-Venezwela sserraħ fuqkom, għax it-taqbida għal-libertà u d-demokrazija f’pajjiżna hija wkoll it-taqbida għal dawn il-valuri madwar id-dinja kollha. Viva l-Venezwela ħielsa!”
Fil-messaġġ tagħha María Corina Machado qalet: “It-trijonf tal-Venezwela se jkun it-trijonf tal-umanità, ta’ kull individwu u ta’ kull soċjetà li jiddeċiedu li flimkien isawru futur fil-libertà.”
Dwar ir-rebbieħa
Machado rebħet l-elezzjonijiet primarji fl-2023 biex toħroġ bħala l-kandidata tal-oppożizzjoni demokratika (Unitary Platform) fl-elezzjonijiet presidenzjali tal-2024, iżda wara li ġiet skwalifikata b’mod arbitrarju mir-reġim Venezwelan, González sar il-kandidat.
It-tħejjija għall-elezzjonijiet ta’ Lulju 2024 rat repressjoni mifruxa, inkluż skwalifiki, arresti, u ksur tad-drittijiet tal-bniedem. Il-president fil-kariga tal-Venezwela Nicolás Maduro ddikjara rebħa fl-elezzjonijiet iżda r-riżultati ġew ikkontestati minn osservaturi indipendenti, inkluż in-Nazzjonijiet Uniti. Il-Parlament Ewropew irrikonoxxa lil González bħala l-president leġittimu tal-Venezwela f'riżoluzzjoni f'Settembru 2024.
Fost il-protesti u r-repressjoni politika, Machado nħbiet, peress li beżgħet għal ħajjitha. Fit-2 ta’ Settembru 2024, qorti Venezwelana ħarġet mandat ta’ arrest għal González, li wassal għal kundanna internazzjonali. Huwa mar jgħix Spanja fejn ingħata l-ażil.
It-tnejn ġew nominati mill-Partit Popolari Ewropew, u l-Konservattivi u r-Riformisti Ewropej innominaw lil González.
Il-finalisti l-oħra tal-Premju Sakharov 2024
Il-mexxejja tal-oppożizzjoni Venezwelana kienu wieħed mit-tliet finalisti għall-premju tal-Parlament Ewropew, iddeterminat permezz ta' votazzjoni mill-membri tal-kumitati għall-affarijiet barranin u għall-iżvilupp fis-17 ta' Ottubru. Iż-żewġ finalisti l-oħra kienu: Dr Gubad Ibadoghlu, attivist akkademiku u kontra l-korruzzjoni fl-Ażerbajġan, u movimenti tan-nisa Women Wage Peace u Women of the Sun, Iżrael/il-Palestina.
Dr Ibadoghlu kien rappreżentat minn bintu Zhala Bayramova fiċ-ċerimonja tas-17 ta’ Diċembru; u l-movimenti tan-nisa kienu rappreżentati minn Pascale Chen (Women Wage Peace) u Reem Al Hajajra (Women of the Sun).
Dr Gubad Ibadoghlu
Dr Gubad Ibadoghlu huwa akkademiku Ażerbajġan u attivist kontra l-korruzzjoni. Huwa ġie arrestat fl-2023 wara li kkritika l-industrija taż-żejt u tal-gass tal-pajjiż u ħoloq karità għar-ritorn ta’ riżorsi pubbliċi misruqa. Issa jinsab taħt detenzjoni domiċiljari u qed jaffaċċja sa 17-il sena ħabs.
Id-detenzjoni tiegħu kienet il-bidu ta' repressjoni kontinwa fuq l-akkademiċi u s-soċjetà ċivili qabel il-forum tal-COP29, li Baku ser jospita f'Novembru. Fir-riżoluzzjoni tiegħu ta’ April 2024, il-Parlament talab li jitwaqqgħu l-akkużi kontrih u li titneħħa l-projbizzjoni tiegħu fuq l-ivvjaġġar.
Huwa ġie nnominat mill-Ħodor/AĦE.
Women Wage Peace u Women of the Sun
Women of the Sun huwa moviment indipendenti tan-nisa Palestinjani, imwaqqaf fl-2021, u li jinvolvi nisa, żgħażagħ u tfal mix-Xatt tal-Punent, mill-Istrixxa ta’ Gaża, u mid-dijaspora Palestinjana usa’. Huma jfittxu li jxerrdu l-għarfien kulturali u nazzjonali dwar il-paċi bejn il-komunitajiet.
Women Wage Peace huwa moviment Għarbi-Lhudi li nħoloq fl-2014. L-għan tagħhom huwa li jippromwovu soluzzjonijiet mhux vjolenti, rispettużi u aċċettati b'mod reċiproku għall-kunflitt bejn l-Iżrael u l-Palestina, bil-parteċipazzjoni attiva tan-nisa fl-istadji kollha tan-negozjati.
F’Marzu 2022, iż-żewġ organizzazzjonijiet ħabbru sħubija biex jintemm iċ-ċiklu tat-tixrid tad-demm. Il-mexxejja tagħhom irċevew bosta rikonoxximenti u huma nominati għall-Premju Nobel għall-Paċi.
Huma ġew innominati mis-Soċjalisti u d-Demokratiċi u minn Renew Europe.
Il-persuni nominati l-oħra
Elon Musk, il-Kap Eżekuttiv ta’ SpaceX, Tesla, il-fundatur ta’ diversi kumpaniji inklużi Neuralink u OpenAI, u s-sid ta' X (li qabel kien msemmi Twitter) ġie nnominat mill-Patrijotti għall-Ewropa u Ewropa tan-Nazzjonijiet Sovrani. Musk akkwista Twitter fl-2022 u ddikjara li għandu l-għan li jipproteġi l-libertà tal-espressjoni. Fl-2024, huwa reġa’ daħħal kontijiet ipprojbiti, u argumenta li l-opinjonijiet kontroversjali jistħoqqilhom dibattitu biex tiġi ssalvagwardjata d-demokrazija.
Musk espona wkoll prattiki ta’ ċensura permezz tat-“Twitter Files” u rrakkomanda regolamentazzjoni li tipproteġi diversi opinjonijiet. Barra minn hekk, huwa impenjat li jespandi l-aċċess għall-Internet f'żoni remoti, jippromwovi l-inklużjoni diġitali u l-ugwaljanza fl-aċċess għall-informazzjoni.
Ġurnalisti fil-Palestina (Hamza u Wael Al-Dahdouh, Plestia Alaqad, Shireen Abu Akleh u Ain Media f'ġieħ Yasser Murtaja u Roshdi Sarraj) ġew innominati mix-Xellug. Mill-inqas 116-il ġurnalist, inklużi 111-il Palestinjan, inqatlu fl-istrixxa ta’ Gaża mis-7 ta’ Ottubru 2023. Ħafna aktar ġurnalisti ġew attakkati, detenuti, jew mhedda, għebu jew iffaċċjaw ċensura u attakki ċibernetiċi.
Fost dawk maqtula waqt li kienu qed ikopru l-kunflitt hemm Shireen Abu Akleh, Hamza Al-Dahdouh, Yasser Murtaja u Roshdi Sarraj. Minkejja l-perikli, il-ġurnalisti jkomplu l-ħidma tagħhom biex jiżvelaw il-verità dwar is-sitwazzjoni f’Gaża, spiss mingħajr protezzjoni jew sorveljanza internazzjonali.
Il-Premju Sakharov għal-Libertà tal-Ħsieb
Kull sena l-Parlament jagħti l-Premju Sakharov, inkluż għotja monetarja ta' €50,000, biex jonora u jappoġġa individwi u organizzazzjonijiet eċċezzjonali li jiddefendu d-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-libertajiet fundamentali. Ir-rebbieħa tal-2023 kienu Jina Mahsa Amini u l-Moviment Women, Life, Freedom fl-Iran.
In-nomini fl-2024, li jistgħu jsiru jew minn gruppi politiċi jew minn mill-inqas 40 Membru tal-PE, ġew ippreżentati matul laqgħa konġunta tal-kumitati għall-affarijiet barranin u l-iżvilupp, u s-sottokumitat għad-drittijiet tal-bniedem fis-26 ta’ Settembru 2024.
Il-premju, li tnieda fl-1988, huwa msemmi għal Andrei Sakharov, fiżiku nukleari Sovjetiku u difensur qawwi tad-demokrazija u tad-drittijiet tal-bniedem. Huwa rebaħ il-Premju Nobel għall-Paċi tal-1975 għall-isforzi tiegħu biex iqajjem kuxjenza dwar il-perikli tat-tellieqa għall-armi nukleari.
