Νοτιοανατολική Ασία

Στο πλαίσιο του ευρύτερου Ινδοειρηνικού, η Νοτιοανατολική Ασία έχει ζωτική γεωστρατηγική σημασία για την ΕΕ και αντιμετωπίζει σημαντικές γεωστρατηγικές προκλήσεις. Ο Ινδοειρηνικός εξελίσσεται ταχέως και, καθώς φιλοξενεί πάνω από το 50 % του παγκόσμιου πληθυσμού, καθίσταται καίριας σημασίας γεωστρατηγική περιοχή. Τα δύο τρίτα του παγκόσμιου εμπορίου μεταφορών εμπορευματοκιβωτίων διασχίζουν τον Ινδοειρηνικό και οι θαλάσσιοι διάδρομοί του είναι σημαντικές οδοί για το εμπόριο και τον ενεργειακό εφοδιασμό. Η στρατηγική της ΕΕ για τη συνεργασία στον Ινδοειρηνικό εγκρίθηκε τον Σεπτέμβριο του 2021 ώστε η ΕΕ να εντείνει τη συμμετοχή της και να οικοδομηθούν εταιρικές σχέσεις προκειμένου να αντιμετωπιστούν παγκόσμιες προκλήσεις. Η ΕΕ προσαρμόζει τα υφιστάμενα μέσα της για να επιτευχθεί η στρατηγική αυτονομία της. Η στρατηγική της πυξίδα για την ασφάλεια και την άμυνα, που εγκρίθηκε επίσημα από το Συμβούλιο τον Μάρτιο του 2022, προωθεί μια ανοικτή και βασισμένη σε κανόνες περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένων ασφαλών θαλάσσιων οδών, ανάπτυξης ικανοτήτων και ενισχυμένης ναυτικής παρουσίας στον Ινδοειρηνικό.
Οι τομείς προτεραιότητας της στρατηγικής της ΕΕ στη Νοτιοανατολική Ασία είναι η βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς ευημερία, η πράσινη μετάβαση, η διακυβέρνηση των ωκεανών, η ψηφιακή διακυβέρνηση, η συνδεσιμότητα μέσω της Global Gateway, η ασφάλεια, η άμυνα και η ανθρώπινη ασφάλεια.
Η ΕΕ συσφίγγει τους δεσμούς της με τις χώρες της Νοτιοανατολικής Ασίας και προωθεί την περιφερειακή ολοκλήρωση με τον Σύνδεσμο Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN), ο οποίος συνολικά αντιπροσωπεύει τον τρίτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της ΕΕ εκτός Ευρώπης (μετά την Κίνα και τις ΗΠΑ). Η περιοχή αποτελεί πηγή ανησυχιών γεωστρατηγικής φύσεως, όπως η διένεξη για τη Νότια Σινική Θάλασσα και το ζήτημα της Ταϊβάν, καθώς και ανησυχιών περιβαλλοντικής φύσεως, ιδιαίτερα δε στην υποπεριφέρεια Mekong. Η ΕΕ είναι ισχυρός οικονομικός παράγοντας στη Νοτιοανατολική Ασία και μέγας χορηγός αναπτυξιακής βοήθειας, ενώ ταυτόχρονα καταβάλλει προσπάθειες για να προαγάγει τη συνδεσιμότητα, την ψηφιοποίηση, την οικοδόμηση θεσμών, τη δημοκρατία, τη χρηστή διακυβέρνηση και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Το παρόν ενημερωτικό δελτίο περιγράφει την περιοχή της Νοτιοανατολικής Ασίας. Βλέπε επίσης τα ενημερωτικά δελτία για τη Νότια Ασία (5.6.7) και την Ανατολική Ασία (5.6.8).

Νομική βάση

• Τίτλος V (εξωτερική δράση της ΕΕ) της Συνθήκης για την Ευρωπαϊκή Ένωση·
• άρθρα 206-207 (εμπόριο) και 216-219 (διεθνείς συμφωνίες) της Συνθήκης για τη λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης·
• συμφωνίες εταιρικής σχέσης και συνεργασίας (διμερείς σχέσεις).

A. Σύνδεσμος κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN)

Στην πρώτη διάσκεψη κορυφής του ASEAN, η οποία πραγματοποιήθηκε στο Μπαλί τον Φεβρουάριο του 1976, συμμετείχαν η Ινδονησία, η Μαλαισία, οι Φιλιππίνες, η Σινγκαπούρη και η Ταϊλάνδη. Το Μπρουνέι, το Βιετνάμ, το Λάος, η Καμπότζη και η Μιανμάρ εντάχθηκαν αργότερα στον Σύνδεσμο. Ο ASEAN ακολουθεί αυστηρή πολιτική μη παρέμβασης στα εσωτερικά ζητήματα των μελών του.

Ο ASEAN και η ΕΕ έχουν αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς, κυρίως στον εμπορικό και τον οικονομικό τομέα, και είναι πλέον στρατηγικοί εταίροι. Η ΕΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εταίρος του ASEAN και αντιπροσωπεύει περίπου το 10,2 % των εμπορικών συναλλαγών του ASEAN. Ο ASEAN είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εταίρος της ΕΕ εκτός Ευρώπης (μετά τις ΗΠΑ και την Κίνα). Απώτερος στόχος παραμένει η σύναψη διαπεριφερειακής συμφωνίας ελεύθερων συναλλαγών ΕΕ-ASEAN (ΣΕΣ).

Η 24η υπουργική σύνοδος ΕΕ-ASEAN που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο του 2024 σημείωσε πρόοδο όσον αφορά την προώθηση του εμπορίου, με έμφαση στις πράσινες πρωτοβουλίες, την ψηφιακή μετάβαση και τη δημιουργία ασφαλών αλυσίδων εφοδιασμού, την επανεξέταση των περιφερειακών και παγκόσμιων εξελίξεων στον τομέα της ασφάλειας, καθώς και την ενημέρωση σχετικά με την πρωτοβουλία Global Gateway, λαμβάνοντας δεόντως υπόψη τη στρατηγική της ΕΕ για τη σύνδεση Ευρώπης και Ασίας και το γενικό σχέδιο για τη συνδεσιμότητα του ASEAN (MPAC) του 2025. Τον Μάιο του 2024 ο Σύνδεσμος Κρατών της Νοτιοανατολικής Ασίας (ASEAN) και η ΕΕ δρομολόγησαν τη γαλάζια βίβλο ASEAN-ΕΕ για την περίοδο 2024-2025, τονίζοντας τη στρατηγική εταιρική σχέση τους και τα νέα προγράμματα συνεργασίας στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway της ΕΕ. Η ΕΕ δεσμεύτηκε να διαθέσει 10 δισ. EUR για τη στήριξη πράσινων πρωτοβουλιών και πρωτοβουλιών συνδεσιμότητας στον ASEAN.

Η 31η συνεδρίαση της μεικτής επιτροπής συνεργασίας ΕΕ-ASEAN πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2024 στην Τζακάρτα. Η Λαϊκή Δημοκρατία του Λάος παρουσίασε τις προτεραιότητές της για το έτος που θα ασκεί την προεδρία της ASEAN, με θέμα τη συνδεσιμότητα και την ανθεκτικότητα. Η ΕΕ υπογράμμισε βασικές πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της Global Gateway, επιβεβαιώνοντας εκ νέου τη δέσμευσή της υπέρ της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Αμφότερα τα μέρη δεσμεύτηκαν να ενισχύσουν το εμπόριο, την ψηφιακή οικονομία, την πράσινη τεχνολογία και τη συνδεσιμότητα, μεταξύ άλλων μέσω της συμφωνίας αερομεταφορών ΕΕ-ASEAN και των πρωτοβουλιών ψηφιακής συνεργασίας. Τα δύο μέρη επανεξέτασαν την πρόοδο όσον αφορά τη στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ-ASEAN, χαιρετίζοντας το σχέδιο δράσης για την εφαρμογή της στρατηγικής εταιρικής σχέσης ASEAN-ΕΕ (2023-2027).

Το πρόγραμμα εργασίας ASEAN-ΕΕ για το εμπόριο και τις επενδύσεις για την περίοδο 2024-2025 παρέχει ένα πλαίσιο για τον προσανατολισμό της οικονομικής συνεργασίας, αντιμετωπίζοντας ζητήματα όπως η ανθεκτικότητα της εφοδιαστικής αλυσίδας, το ψηφιακό εμπόριο και οι πράσινες τεχνολογίες.

Η Περιφερειακή Ολοκληρωμένη Οικονομική Εταιρική Σχέση (RCEP), η οποία υπεγράφη τον Νοέμβριο του 2020 και τέθηκε σε ισχύ από τον Ιανουάριο του 2022, είναι η μεγαλύτερη συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών στον κόσμο, αφού καλύπτει πάνω από το ήμισυ των παγκόσμιων εξαγωγών και σχεδόν το ένα τρίτο του παγκόσμιου ΑΕΠ. Περιλαμβάνει 10 χώρες του ASEAN και πέντε άλλους εταίρους Ασίας-Ειρηνικού, με στόχο την κατάργηση των δασμών στο 90 % περίπου των εμπορευμάτων, αν και οι πλήρεις μειώσεις μπορεί να διαρκέσουν έως και 20 έτη. Ευαίσθητοι τομείς όπως η γεωργία εξακολουθούν να εξαιρούνται σε μεγάλο βαθμό. Η συμφωνία απλουστεύει το εμπόριο με κοινούς κανόνες προέλευσης, την κατάργηση εξαγωγικών ποσοστώσεων και εξορθολογισμένες τελωνειακές διαδικασίες, προς όφελος βασικών κλάδων παραγωγής.

Με τη στρατηγική εταιρική σχέση ΕΕ-ASEAN, η ΕΕ επιδιώκει να συνεχίσει να προωθεί την κοινοβουλευτική διάσταση των σχέσεων, για παράδειγμα με την υποστήριξη περαιτέρω διαρθρωτικών ανταλλαγών και την προώθηση μιας Κοινοβουλευτικής Συνέλευσης Ίσης Εκπροσώπησης μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ASEAN (AIPA) για τη δημιουργία δημοκρατικής λογοδοσίας και ενός φόρουμ πολυμερών ανταλλαγών για την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων.

Η Μαλαισία ασκεί την προεδρία της AIPA και του ASEAN για το 2025, με έξι βασικές προτεραιότητες: φροντίδα και συμπόνια, σεβασμός, καινοτομία, ευημερία και εμπιστοσύνη. Η σύνοδος κορυφής του ASEAN έχει προγραμματιστεί για τον Νοέμβριο του 2025, όπου θα τεθεί εκ νέου η προοπτική προσχώρησης του Ανατολικού Τιμόρ. Η 46η γενική συνέλευση της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ASEAN (AIPA) αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Μαλαισία τον Σεπτέμβριο του 2025. Εν τω μεταξύ, η τέταρτη συνεδρίαση διαπεριφερειακού διαλόγου μεταξύ του Κοινοβουλίου και της AIPA έχει προγραμματιστεί να πραγματοποιηθεί κατά τη διάρκεια της 46ης Γενικής Συνέλευσης της AIPA.

B. Ευρασιατική σύνοδος (ASEM) και σύνοδος της Κοινοβουλευτικής εταιρικής σχέσης Ασίας-Ευρώπης (ASEP)

Η ASEM στοχεύει στην ενίσχυση της οικονομικής συνεργασίας, του πολιτικού διαλόγου και της προώθησης των διαπροσωπικών σχέσεων μεταξύ της ΕΕ και της Ασίας. Συγκεντρώνοντας 53 εταίρους από ολόκληρη την Ευρώπη και την Ασία, η ASEM είναι η κύρια πολυμερής πλατφόρμα που συνδέει την Ευρώπη και την Ασία με μεγάλη παγκόσμια βαρύτητα, καθώς οι εταίροι της ASEM αντιπροσωπεύουν περίπου το 65 % του παγκόσμιου ΑΕΠ, το 60 % του παγκόσμιου πληθυσμού, το 75 % του παγκόσμιου τουρισμού και το 68 % του παγκόσμιου εμπορίου. Οι εταίροι τονίζουν την ανάγκη αποτελεσματικής και ταχείας δράσης για την κλιματική αλλαγή, τη συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας, το εμπόριο και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Τον Νοέμβριο του 2021 η Καμπότζη φιλοξένησε τη 13η σύνοδο της ASEM (ASEM 13) και την 11η συνεδρίαση της Κοινοβουλευτικής Εταιρικής Σχέσης Ασίας-Ευρώπης (ASEP11). Στόχος της ASEM13 ήταν η ενίσχυση της πολυμερούς προσέγγισης για τον επιμερισμό της ανάπτυξης, με έμφαση στην αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων, όπως η κλιματική αλλαγή, η βιώσιμη ανάπτυξη και η τρομοκρατία, καθώς και η βελτίωση του πολυμερούς εμπορικού συστήματος.

Η συνεδρίαση της ASEP, στο πλαίσιο της συνολικής διαδικασίας εταιρικής σχέσης Ασίας-Ευρώπης, εξακολουθεί να λειτουργεί ως φόρουμ διακοινοβουλευτικών επαφών, ανταλλαγών και διπλωματίας. Η ASEP ενισχύει την κοινοβουλευτική διάσταση του πολιτικού διαλόγου Ασίας-Ευρώπης, επιδιώκοντας την ενίσχυση των σχέσεων μεταξύ Ευρώπης και Ασίας.

C. Ινδονησία

Η Ινδονησία, μέλος της G20, η τρίτη μεγαλύτερη δημοκρατία στον κόσμο και η μεγαλύτερη χώρα με μουσουλμανικό κατά πλειοψηφία πληθυσμό γίνεται ολοένα και πιο σημαντικός εταίρος για την ΕΕ. Η συνεργασία ΕΕ-Ινδονησίας βασίζεται στη συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας του 2014 (PCA). Η συνεδρίαση της Μεικτής Επιτροπής ΕΕ-Ινδονησίας που πραγματοποιήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2023 προώθησε τη διμερή συνεργασία, καλύπτοντας τις υφιστάμενες ομάδες εργασίας και τους διαλόγους ΕΕ-Ινδονησίας, καθώς και πιθανές κοινές δραστηριότητες που θα επιτρέψουν στην εταιρική σχέση ΕΕ-Ινδονησίας να συμβάλει στην ειρήνη, τη σταθερότητα και την ευημερία στην περιοχή και παγκοσμίως.

Τον Σεπτέμβριο του 2024 η ΕΕ και η Ινδονησία πραγματοποίησαν τον όγδοο διάλογο για την ασφάλεια στο Semarang. Συζητήθηκαν παγκόσμια και περιφερειακά θέματα ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία και των πρόσφατων εξελίξεων στη Νοτιοανατολική Ασία και τη Μέση Ανατολή. Αμφότερα τα μέρη αξιολόγησαν την υπάρχουσα συνεργασία τους και δεσμεύτηκαν να την ενισχύσουν σε βασικούς τομείς όπως η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η ασφάλεια στη θάλασσα, η κυβερνοασφάλεια, η διατήρηση της ειρήνης και ο έλεγχος των εξοπλισμών.

Η δημοσίευση για τη συνεργασία ΕΕ-Ινδονησίας 2024-2025 δρομολογήθηκε τον Σεπτέμβριο του 2024 ως σημείο αναφοράς για τους αναπτυξιακούς φορείς και τα ενδιαφερόμενα μέρη, αναδεικνύοντας τη μακροπρόθεσμη εταιρική σχέση Ινδονησίας-ΕΕ, με καινοτόμα προγράμματα και πρωτοβουλίες στο πλαίσιο της στρατηγικής Global Gateway της ΕΕ, με στόχο την αντιμετώπιση παγκόσμιων προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένης της κλιματικής αλλαγής, της υγείας, της ανταγωνιστικότητας και της ασφάλειας των παγκόσμιων αλυσίδων εφοδιασμού.

Η ΕΕ έχει διαθέσει 20 εκατ. EUR σε επιχορηγήσεις για την Ινδονησία μέσω του πολυετούς ενδεικτικού προγράμματος 2021-2027, με πρόσθετα οφέλη από περιφερειακά και θεματικά προγράμματα της ΕΕ, όπως «Ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα της ασφάλειας στην Ασία και με την Ασία» και «Κρίσιμες ναυτιλιακές οδοί του Ινδικού Ωκεανού». Το έργο «Πόλεις ανθεκτικές στην κλιματική αλλαγή και χωρίς αποκλεισμούς» επισημαίνεται ως ένα από τα βασικά έργα συνεργασίας της ΕΕ στην Ινδονησία στον τομέα του περιβάλλοντος και της κλιματικής αλλαγής.

Η ΕΕ και η Ινδονησία δεσμεύονται να επιταχύνουν τις εργασίες σχετικά με τις εν εξελίξει διαπραγματεύσεις για μια συνολική συμφωνία οικονομικής εταιρικής σχέσης Ινδονησίας-ΕΕ. Η ΕΕ και η Ινδονησία σκοπεύουν να ολοκληρώσουν την εμπορική τους συμφωνία έως τον Ιούνιο του 2025, ολοκληρώνοντας 19 γύρους διαπραγματεύσεων — πιο πρόσφατα τον Ιούλιο του 2024. Η οικονομία της Ινδονησίας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη γεωργία και τους φυσικούς πόρους, όπως το φοινικέλαιο και το νικέλιο, γεγονός που έχει δημιουργήσει δυσκολίες, ιδίως λόγω των πολιτικών της ΕΕ για το κλίμα. Η χώρα αντιμετωπίζει σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως η αποψίλωση των δασών που προκαλείται από την καλλιέργεια φοινικέλαιου, η ρύπανση από την εξόρυξη και η υπεραλίευση. Τα ζητήματα αυτά ενέχουν κινδύνους για τη βιοποικιλότητα, την κλιματική σταθερότητα και την ευημερία των τοπικών κοινοτήτων.

Το 2023 το διμερές εμπόριο ΕΕ-Ινδονησίας ανήλθε συνολικά σε 29,7 δισ. EUR. Οι εξαγωγές της ΕΕ ανήλθαν σε 11,3 δισ. EUR και οι εισαγωγές της σε 18,3 δισ. EUR. Η ΕΕ είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ινδονησίας, ενώ η Ινδονησία κατατάσσεται ως ο 33ος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ και ο πέμπτος μεγαλύτερος στον ASEAN.

Η εμπορική και επενδυτική εταιρική σχέση περιλαμβάνει πρωτοβουλίες στήριξης στρατηγικού σχεδιασμού, όπως ο μηχανισμός στήριξης του εμπορίου ARISE+ Indonesia, ο οποίος είναι ζωτικής σημασίας για την ανάπτυξη επενδυτικών σχεδίων προσαρμοσμένων στις εξελισσόμενες ανάγκες της Ινδονησίας. Η ΕΕ παρέχει τεχνική βοήθεια με έμφαση στη βιωσιμότητα και την ψηφιοποίηση.

Τον Ιούνιο του 2021 ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (ΠΟΕ) εξέδωσε έγγραφο σχετικά με τη διαμάχη ΕΕ-Ινδονησίας για τα βιοκαύσιμα με βάση το φοινικέλαιο. Η Ινδονησία άσκησε προσφυγή ενώπιον του ΠΟΕ κατά της ΕΕ τον Δεκέμβριο του 2019 σχετικά με ορισμένα μέτρα που αφορούν τα βιοκαύσιμα που προέρχονται από φοινικέλαιο και το ίδιο το φοινικέλαιο, υποστηρίζοντας ότι οι περιορισμοί της ΕΕ στα βιοκαύσιμα που βασίζονται στο φοινικέλαιο είναι άδικοι και εισάγουν διακρίσεις και ζήτησε τη διεξαγωγή διαβουλεύσεων με τον ΠΟΕ για την επίλυση διαφορών. Τον Ιανουάριο του 2025 ο ΠΟΕ επιβεβαίωσε ότι η ΕΕ έχει το δικαίωμα να εφαρμόζει περιβαλλοντικά μέτρα μέσω της οδηγίας για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (RED II). Ωστόσο, τόνισε ότι ορισμένες πτυχές της εφαρμογής της δεν ήταν πλήρως σύμφωνες με τους κανονισμούς του ΠΟΕ. Η Ινδονησία αμφισβήτησε τις πολιτικές της ΕΕ, ισχυριζόμενη ότι στόχευαν αθέμιτα το φοινικέλαιο. Η ΕΕ προετοιμάζεται να αναθεωρήσει την επίμαχη κατ’ εξουσιοδότηση πράξη RED II ώστε να ευθυγραμμιστεί με τα πρότυπα του ΠΟΕ. Άλλες εν εξελίξει διαφορές στο πλαίσιο του ΠΟΕ περιλαμβάνουν τον κανονισμό της ΕΕ για την αποψίλωση των δασών και την εξόρυξη νικελίου στην Ινδονησία.

Η Ινδονησία άσκησε την προεδρία της G20 το 2022. Ιδιαίτερη προσοχή είχε δοθεί στις διαφορετικές απόψεις που υπάρχουν μεταξύ των χωρών της G20 όσον αφορά το δικαίωμα της Ρωσίας να έχει θέση στη G20. Η Ρωσία, όπως και η Ουκρανία, προσκλήθηκε στη σύνοδο κορυφής της G20 που έλαβε χώρα στο Μπαλί τον Νοέμβριο του 2022. Ωστόσο, ο πρόεδρος Πούτιν δεν παρευρέθηκε ενώ ο πρόεδρος Ζελένσκι έδωσε το «παρών» μέσω βιντεοσύνδεσης. Ωστόσο, η Ινδονησία επιχείρησε να περιορίσει τις επικρίσεις των ηγετών της G7 κατά της Ρωσίας. Για την Ινδονησία, η G20 ήταν πρωτίστως ένα οικονομικό φόρουμ και προσπάθησε να αποφύγει οποιαδήποτε άλλα συγκεκριμένα ζητήματα.

Το 2023 η Ινδονησία άσκησε την προεδρία του ASEAN και της AIPA. Η 42η σύνοδος κορυφής του ASEAN πραγματοποιήθηκε στο Labuan Bajo τον Μάιο του 2023 για να συζητηθούν το όραμα για την περίοδο μετά το 2025, η συμμετοχή του Ανατολικού Τιμόρ, η κρίση της Μιανμάρ, η εμπορία ανθρώπων, οι διακινούμενοι εργαζόμενοι, η αλιεία, η υγειονομική περίθαλψη, τα ηλεκτρικά οχήματα και οι διασυνοριακές πληρωμές. Η Ινδονησία φιλοξένησε τη γενική συνέλευση της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ASEAN (AIPA) στην Τζακάρτα τον Αύγουστο του 2023. Η Αντιπροσωπεία του Κοινοβουλίου για τις σχέσεις με τη Νοτιοανατολική Ασία και τον ASEAN συμμετείχε ως παρατηρητής. Η Ινδονησία διεξήγαγε εκλογές τον Φεβρουάριο του 2024. Ο υποψήφιος για το προεδρικό αξίωμα, Prabowo Subianto, κέρδισε το υψηλότερο ποσοστό ψήφων, το οποίο ανήλθε σε 58 %. Το νεοεκλεγέν κοινοβούλιο και ο νεοεκλεγείς πρόεδρος της Ινδονησίας ανέλαβαν τον Οκτώβριο του 2024.

Τον Ιανουάριο του 2025 η Ινδονησία έγινε πλήρες μέλος των χωρών BRICS. Η προσχώρησή της μπορεί να θεωρηθεί επιβεβαίωση της εξωτερικής πολιτικής της ως προς τη συμμετοχικότητα και την ανοιχτή στάση προς όλα τα μέρη.

Τον Οκτώβριο του 2019 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τον προτεινόμενο ποινικό κώδικα στην Ινδονησία, όπου εξέφρασε την ανησυχία του σχετικά με τις διατάξεις του εν λόγω κώδικα όσον αφορά τη βλασφημία και τη μοιχεία, καθώς και τον φόβο του ότι ο νέος κώδικας θα χρησιμοποιηθεί κατά των μειονοτήτων και θα επιτρέψει διακρίσεις λόγω φύλου, θρησκείας και γενετήσιου προσανατολισμού.

D. Μιανμάρ

Η ΕΕ συμμετέχει ενεργά στη μετάβαση της Μιανμάρ στη δημοκρατία και βρίσκεται στην πρώτη γραμμή επανασύνδεσης της διεθνούς κοινότητας με τη χώρα από τότε που η Μιανμάρ ξεκίνησε να αποκαθιστά τη δημοκρατία και να ανοίγεται προς τον κόσμο το 2015. Δεν υπάρχει επίσημη συμφωνία-πλαίσιο λόγω της επί δεκαετίες διεθνούς απομόνωσης και των κυρώσεων.

Το Σύνταγμα της Μιανμάρ του 2008 παρέχει στο στρατό σημαντική εξουσία, συμπεριλαμβανομένου του 25 % των κοινοβουλευτικών εδρών και του ελέγχου των βασικών υπουργείων ασφαλείας. Η χώρα παραμένει εγκλωβισμένη σε εμφύλιο πόλεμο που ξεκίνησε το 1948, ενώ η συμφωνία κατάπαυσης του πυρός του 2015 δεν υπεγράφη από όλες τις ομάδες ανταρτών. Η Aung San Suu Kyi ανέλαβε τα ηνία της χώρας μετά τη νίκη του Εθνικού Συνδέσμου για τη Δημοκρατία (NLD) στις εκλογές του 2020. Ωστόσο, τον Φεβρουάριο του 2021 ο στρατός προέβη σε πραξικόπημα, συλλαμβάνοντας την Aung San Suu Kyi και άλλους ηγέτες του NLD με την κατηγορία της εκλογικής νοθείας. Ο στρατηγός Min Aung Hlaing ηγήθηκε της στρατιωτικής χούντας, πυροδοτώντας διαμαρτυρίες και βίαιες συγκρούσεις. Τον Απρίλιο του 2024 η Aung San Suu Kyi μεταφέρθηκε από τη φυλακή σε κατ’ οίκον περιορισμό.

Ο έλεγχος της χώρας από τη στρατιωτική χούντα έχει αποδυναμωθεί σημαντικά. Στα τέλη του 2024 οι ένοπλες εθνοτικές οργανώσεις και οι ομάδες αντίστασης είχαν αποκτήσει τον έλεγχο πάνω από το 40 % του εδάφους της Μιανμάρ, ιδίως στις παραμεθόριες περιοχές. Το Κρατικό Συμβούλιο Διοίκησης εξακολουθεί να επιμένει ότι οι εκλογές αποτελούν βήμα προς την πολιτική μετάβαση και ο στρατός ανακοίνωσε τη διεξαγωγή εκλογών τον Δεκέμβριο του 2025 ή τον Ιανουάριο του 2026 — οι πρώτες από τότε που η χούντα ανέλαβε τον έλεγχο με πραξικόπημα του 2021.

Η Μιανμάρ αντιμετωπίζει κλιμακούμενες διακοινοτικές εντάσεις και συνεχιζόμενες συγκρούσεις μεταξύ στρατιωτικών και εθνοτικών ανταρτικών ομάδων. Εξακολουθούν να υφίστανται διαιρέσεις μεταξύ εθνοτικών ένοπλων οργανώσεων όπως οι Λαϊκές Αμυντικές Δυνάμεις και άλλες ομάδες. Ο στρατός έχει χάσει τον έλεγχο σε μεγάλες περιοχές, καθώς οι μαζικές αποστασίες τον έχουν αποδυναμώσει. Οι ανθρωπιστικές συνθήκες έχουν επιδεινωθεί, με 2,6 εκατομμύρια εκτοπισθέντες και το ένα τρίτο του πληθυσμού να χρειάζεται βοήθεια. Η ΕΕ έχει καλέσει όλες τις ένοπλες ομάδες να παράσχουν πρόσβαση σε ανθρωπιστική βοήθεια και έχει προειδοποιήσει για τον κίνδυνο αστάθειας στην περιοχή. Στηρίζει τον ASEAN και τον ΟΗΕ στην προώθηση του διαλόγου χωρίς αποκλεισμούς, απορρίπτει οποιεσδήποτε παράνομες εκλογές και τάσσεται υπέρ ενός παγκόσμιου εμπάργκο όπλων.

Τον Μάρτιο του 2025 η Μιανμάρ υπέστη έναν σεισμό μικρού βάθους 7,7 Ρίχτερ, ο οποίος στοίχισε τη ζωή σε χιλιάδες ανθρώπους. Οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης ήταν ανεπαρκείς, με σοβαρή έλλειψη ιατρικών προμηθειών και σκηνών. Ο στρατός δήλωσε ότι είναι πρόθυμος να επιτρέψει την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας στη Μιανμάρ, αλλά οι προσπάθειες αρωγής παρεμποδίστηκαν από καθυστερήσεις στην έκδοση θεωρήσεων και από έλλειψη ασφάλειας για τους εργαζομένους στον τομέα της ανθρωπιστικής βοήθειας και τις εφοδιοπομπές. Η ΕΕ δεσμεύτηκε να διαθέσει 2,5 εκατ. EUR σε βοήθεια έκτακτης ανάγκης και ενεργοποίησε τη δορυφορική υπηρεσία Copernicus για την αξιολόγηση των ζημιών, ανεβάζοντας τη συνολική ανθρωπιστική βοήθεια προς τη Μιανμάρ το 2025 σε πάνω από 35 εκατ. EUR.

Η ΕΕ, μαζί με άλλους διεθνείς παράγοντες, εξέδωσε πολυάριθμες δηλώσεις σχετικά με τη Μιανμάρ και επέβαλε κυρώσεις σε ηγετικά πρόσωπα του στρατιωτικού καθεστώτος και σε δύο εταιρικές οντότητες που ανήκουν στον στρατό. Τον Φεβρουάριο του 2021 το Συμβούλιο εξέδωσε συμπεράσματα με τα οποία καταδικάζει το στρατιωτικό πραξικόπημα και ζητεί τον τερματισμό της κατάστασης έκτακτης ανάγκης, την αποκατάσταση της νόμιμης κυβέρνησης και την άμεση απελευθέρωση όσων κρατούνται ή συνελήφθησαν στο πλαίσιο του πραξικοπήματος. Τον Απρίλιο του 2021 ο Αντιπρόεδρος της Επιτροπής/Ύπατος Εκπρόσωπος της Ένωσης για Θέματα Εξωτερικής Πολιτικής και Πολιτικής Ασφαλείας (ΑΠ/ΥΕ) εξέδωσε δήλωση σχετικά με τη συναίνεση πέντε σημείων που επιτεύχθηκε κατά τη σύνοδο των ηγετών του ASEAN στην Ινδονησία, υποστηρίζοντας τον ειδικό απεσταλμένο του ASEAN. Ωστόσο, η Μιανμάρ με δελτίο Τύπου απέρριψε το αίτημα του ειδικού απεσταλμένου του ASEAN να συναντηθεί με την Aung San Suu Kyi. Τον Μάρτιο, τον Απρίλιο και τον Ιούνιο του 2021 το Συμβούλιο επέβαλε κυρώσεις σε άτομα που ευθύνονται για το στρατιωτικό πραξικόπημα και παρέτεινε τις κυρώσεις που είχε ήδη επιβάλει σε εταιρείες και οντότητες που ελέγχονται από τον στρατό. Τον Ιούλιο του 2023 η ΕΕ επέβαλε τον έβδομο γύρο κυρώσεων σε άτομα και εταιρείες που συνδέονται με τη στρατιωτική χούντα της Μιανμάρ.

Ως λιγότερο ανεπτυγμένη χώρα, η Μιανμάρ επωφελείται από το εμπορικό καθεστώς «Όλα εκτός από όπλα» (ΟΕΟ) στο πλαίσιο του συστήματος γενικευμένων προτιμήσεων (ΣΓΠ) της ΕΕ. Παρά το στρατιωτικό πραξικόπημα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέχρι στιγμής δεν ήταν ιδιαίτερα πρόθυμη να επιβάλει εμπορικούς περιορισμούς λόγω των επιπτώσεων που θα είχαν στον πληθυσμό της Μιανμάρ και του περιορισμένου αντίκτυπου στον στρατό. Το 2024 η Επιτροπή διέθεσε πάνω από 19 εκατ. EUR σε ανθρωπιστική βοήθεια για την αντιμετώπιση των πλέον επειγουσών αναγκών του πληθυσμού, καθώς οι συγκρούσεις συνεχίζονται στα περισσότερα τμήματα της Μιανμάρ. Το πολυετές ενδεικτικό πρόγραμμα της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 βασίζεται σε συγκεκριμένες προτεραιότητες για τη Μιανμάρ: διακυβέρνηση, κράτος δικαίου, βιώσιμη ανάπτυξη, βοήθεια στους εκτοπισμένους, Πράσινη Συμφωνία και ψηφιακό θεματολόγιο. Η έκθεση της Freedom House του 2024 για την ελευθερία στον κόσμο χαρακτήρισε τη Μιανμάρ ως «μη ελεύθερη», με συνολική βαθμολογία ελευθερίας 8 στα 100. Υπάρχουν σημαντικά θέματα ανθρωπίνων δικαιωμάτων, όπως οι διώξεις των Ροχίνγκια στο Rakhine. Από τον Αύγουστο του 2017 περισσότεροι από 800.000 πρόσφυγες Ροχίνγκια έχουν καταφύγει στο Μπανγκλαντές για να γλυτώσουν από τις διώξεις στη Μιανμάρ. Τον Αύγουστο του 2019 χιλιάδες πρόσφυγες αρνήθηκαν τις προσπάθειες επαναπατρισμού τους από το Μπανγκλαντές, τη Μιανμάρ και τον ΟΗΕ για λόγους ασφάλειας.

Το Κοινοβούλιο καταδίκασε τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατά των Ροχίνγκια σε ψήφισμα που ενέκρινε τον Σεπτέμβριο του 2019.Τον Φεβρουάριο του 2021 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο καταδικάζει απερίφραστα το στρατιωτικό πραξικόπημα και τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καλώντας τη χούντα να αποκαταστήσει την πολιτική κυβέρνηση και να απελευθερώσει αμέσως όλους τους κρατούμενους.

Τον Οκτώβριο του 2021 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο καταδικάζει τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, τις συνεχιζόμενες διακρίσεις εις βάρος εθνοτικών μειονοτήτων και τη χρήση βίας από το στρατιωτικό καθεστώς κατά των πολιτών, καθώς και τις στρατιωτικές επιθέσεις κατά επαγγελματιών του ιατρικού κλάδου και ιατρικών εγκαταστάσεων. Τον Μάρτιο του 2022 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα για τη Μιανμάρ, στο οποίο επαναβεβαιώνει τη θέση του για τη χώρα. Τον Μάιο του 2023 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη Μιανμάρ, ιδίως σχετικά με τη διάλυση δημοκρατικών πολιτικών κομμάτων, ζητώντας την άμεση επανένταξή τους και την απελευθέρωση όλων των πολιτικών κρατουμένων.

E. Φιλιππίνες

Η συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας μεταξύ της ΕΕ και των Φιλιππίνων υπεγράφη το 2011 και τέθηκε σε ισχύ τον Μάρτιο του 2018. Η πρώτη μικτή επιτροπή συνεδρίασε στις Βρυξέλλες τον Ιανουάριο του 2020 και συγκρότησε ειδικές υποεπιτροπές με σκοπό την αύξηση της διμερούς σχέσης σε υψηλότερο επίπεδο. Επιπλέον, τον Αύγουστο του 2021, οι Φιλιππίνες ανέλαβαν τον ρόλο του συντονιστή, εκ μέρους του ASEAN, στον διάλογο με την ΕΕ έως το 2024. Το 2024 σηματοδότησε επίσης 60 χρόνια διπλωματικών σχέσεων ΕΕ-Φιλιππίνων.

Η τέταρτη συνεδρίαση της μικτής επιτροπής ΕΕ-Φιλιππίνων πραγματοποιήθηκε τον Δεκέμβριο του 2024 στη Μανίλα για την επανεξέταση της υφιστάμενης διμερούς, περιφερειακής και πολυμερούς συνεργασίας στο πλαίσιο της ΣΕΣΣ ΕΕ-Φιλιππίνων και ζητημάτων περιφερειακής ασφάλειας, συμπεριλαμβανομένης της εδαφικής διαμάχης για τη Νότια Σινική Θάλασσα.

Τον Νοέμβριο του 2024 οι Φιλιππίνες και η ΕΕ πραγματοποίησαν την τέταρτη συνεδρίαση της Υποεπιτροπής Αναπτυξιακής Συνεργασίας στη Μανίλα για την επανεξέταση βασικών εν εξελίξει προγραμμάτων συνεργασίας, με επίκεντρο την ειρηνευτική διαδικασία του Mindanao, τη χρηστή διακυβέρνηση και την πράσινη και ψηφιακή οικονομία. Τον Αύγουστο του 2024 η ΕΕ δρομολόγησε το πρόγραμμα εταιρικής σχέσης για την πράσινη οικονομία για τις Φιλιππίνες στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας Global Gateway, με στόχο τη βελτίωση της διαχείρισης των αποβλήτων, τη στήριξη της κυκλικής οικονομίας, την επέκταση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την ενίσχυση της ενεργειακής απόδοσης στη χώρα.

Η ΕΕ ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των Φιλιππίνων το 2024, ενώ οι Φιλιππίνες κατείχαν την έκτη θέση μεταξύ των εμπορικών εταίρων της ΕΕ στον ASEAN. Το εμπόριο μεταξύ των δύο ανήλθε σε 16,8 δισ. EUR, υπερβαίνοντας τους προ πανδημίας αριθμούς, με τις Φιλιππίνες να καταγράφουν εμπορικό πλεόνασμα ύψους 1,3 δισ. EUR. Η ΕΕ εξακολουθεί να πραγματοποιεί σημαντικές επενδύσεις στη χώρα, με αποθέματα άμεσων ξένων επενδύσεων συνολικού ύψους 14 δισ. EUR το 2022, γεγονός που την κατατάσσει μεταξύ των τριών κορυφαίων ξένων επενδυτών στις Φιλιππίνες.

Οι διαπραγματεύσεις για τη σύναψη ΣΕΣ ΕΕ-Φιλιππίνων ξεκίνησαν τον Δεκέμβριο του 2015. Τον Μάρτιο του 2024 η ΕΕ και οι Φιλιππίνες συμφώνησαν να συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις για ΣΕΣ, με επίκεντρο τις εμπορικές πτυχές των δημόσιων συμβάσεων, της διανοητικής ιδιοκτησίας, του ανταγωνισμού και της βιωσιμότητας. Τον Μάιο του 2016 ο Rodrigo Duterte κέρδισε τις προεδρικές εκλογές και ενέκρινε αμφιλεγόμενα μέτρα κατά της διακίνησης ναρκωτικών διατάσσοντας τους αστυνομικούς να πυροβολούν με την πρόθεση να σκοτώσουν, γεγονός που οδήγησε σε κατάφωρες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. O Duterte άλλαξε την κατεύθυνση της εξωτερικής πολιτικής των Φιλιππίνων συνάπτοντας νέα συμμαχία με τη Ρωσία και την Κίνα παρά τη διαμάχη σχετικά με τη νότια Σινική Θάλασσα στην οποία οι Φιλιππίνες είναι από τα κράτη του ASEAN που εμπλέκονται. Οι προεδρικές εκλογές διεξήχθησαν τον Μάιο του 2022, όπου εξελέγη πρόεδρος ο Ferdinand «Bongbong» Marcos και αντιπρόεδρος η Sara Duterte, κόρη του απερχόμενου ηγέτη. Σε αντίθεση με τον προκάτοχό του, ο Marcos σκοπεύει να επιδιώξει πιο ισορροπημένη διπλωματία μεταξύ Πεκίνου και Ουάσιγκτον.

Τον Μάρτιο του 2025 ο πρώην πρόεδρος Rodrigo Duterte παραδόθηκε στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο αφού συνελήφθη για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας σε σχέση με εξωδικαστικές εκτελέσεις κατά τη διάρκεια του πολέμου κατά των ναρκωτικών από το 2011 έως το 2019. Μετά τη σύλληψή του, ξέσπασαν διαμαρτυρίες που οργανώθηκαν από τους συμμάχους του Duterte, με ισχυρισμούς για παραβιάσεις της κυριαρχίας και προδοσία εκ μέρους του προέδρου Marcos.

Κατόπιν αιτήματος της κυβέρνησης των Φιλιππίνων, η ΕΕ απέστειλε αποστολή εκλογικών παρατηρητών για την παρακολούθηση των ενδιάμεσων εκλογών της χώρας τον Μάιο του 2025. Οι εκλογές αυτές θεωρούνται ως αναμέτρηση μεταξύ των οικογενειών Duterte και Marcos, των οποίων η πολιτική συμμαχία έχει διαρραγεί.

Τον Φεβρουάριο του 2022 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα στο οποίο καταδικάζει απερίφραστα τις χιλιάδες εξωδικαστικές εκτελέσεις και άλλες σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που σχετίζονται με τον πόλεμο του προέδρου Rodrigo Duterte κατά των ναρκωτικών. Τον Φεβρουάριο του 2022 οι βουλευτές του ASEAN για τα ανθρώπινα δικαιώματα ζήτησαν επίσης την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση της Φιλιππινέζας γερουσιαστή Leila De Lima, μιας από τους πιο ένθερμους επικριτές του πρώην προέδρου Duterte.

F. Βιετνάμ

Οι σχέσεις ΕΕ-Βιετνάμ βασίζονται στη συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας που εγκρίθηκε το 2016.

Η ΕΕ και το Βιετνάμ υπέγραψαν συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) και συμφωνία προστασίας των επενδύσεων (IPA) τον Ιούνιο του 2019. Το Κοινοβούλιο έδωσε την έγκρισή του για τις δύο συμφωνίες τον Φεβρουάριο του 2020 και η συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών (ΣΕΣ) τέθηκε σε ισχύ τον Αύγουστο του 2020. Η ΣΕΣ συνεπάγεται την άμεση κατάργηση του 65 % των δασμών στις εξαγωγές της ΕΕ προς το Βιετνάμ και του 71 % των εν λόγω δασμών στις εισαγωγές από το Βιετνάμ. Η Επιτροπή Διεθνούς Εμπορίου του Κοινοβουλίου παρακολουθεί την εφαρμογή της ΣΕΣ. Τον Δεκέμβριο του 2024 το διμερές εμπόριο ΕΕ-Βιετνάμ είχε αυξηθεί κατά 36 % μετά την επικύρωση της ΣΕΣ. Η ΕΕ έχει εδραιώσει τη θέση της ως ένας από τους μεγαλύτερους εμπορικούς εταίρους και επενδυτές στο Βιετνάμ, ενώ το Βιετνάμ έχει καταστεί ο κύριος εμπορικός εταίρος της ΕΕ στη Νοτιοανατολική Ασία.

Το 2024 το Βιετνάμ κατατάχθηκε ως ο 17ος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ στον τομέα των αγαθών και ήταν ο κορυφαίος εμπορικός εταίρος της ΕΕ στον ASEAN. Το σύνολο των διμερών εμπορικών συναλλαγών ανήλθε σε 67 δισεκατομμύρια EUR. Η ΕΕ είναι ένας από τους κορυφαίους ξένους επενδυτές στο Βιετνάμ, ιδίως στον τομέα της βιομηχανικής μεταποίησης και της κατασκευαστικής βιομηχανίας.

Τον Οκτώβριο του 2019 η ΕΕ και το Βιετνάμ υπέγραψαν συμφωνία-πλαίσιο συμμετοχής του Βιετνάμ στις επιχειρήσεις διαχείρισης κρίσεων της ΕΕ. Το πολυετές ενδεικτικό πρόγραμμα της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 για το Βιετνάμ αφορά κρίσιμα ζητήματα και βασικούς τομείς για τη χώρα. Τον Οκτώβριο του 2024 το Βιετνάμ και η ΕΕ πραγματοποίησαν την πέμπτη συνεδρίαση της μεικτής επιτροπής τους στο Ανόι, όπου τόνισαν τους αυξανόμενους διμερείς δεσμούς τους στο πλαίσιο της ΣΕΣΣ και συμφώνησαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία για την ενεργειακή μετάβαση, τη συνδεσιμότητα, τον ψηφιακό μετασχηματισμό και την εκπαίδευση. Όσον αφορά την κλιματική αλλαγή και τη βιώσιμη ανάπτυξη, η ΕΕ στηρίζει τη δέσμευση του Βιετνάμ να επιτύχει μηδενικό ισοζύγιο εκπομπών έως το 2050 μέσω της εταιρικής σχέσης δίκαιης ενεργειακής μετάβασης.

Το Βιετνάμ είναι ένα από τα πιο επιτυχημένα παραδείγματα χώρας που πέρασε από ένα αποτυχημένο κομμουνιστικό οικονομικό σύστημα σε μια ανοικτή και προσανατολισμένη στην αγορά οικονομία. Είναι μία από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες χώρες του ASEAN. Η κατάσταση που επικρατεί εν γένει στο Βιετνάμ όσον αφορά τα ανθρώπινα δικαιώματα έχει επιδεινωθεί, καθώς εντείνεται η καταστολή των αντιφρονούντων και αυξάνονται οι συλλήψεις ατόμων με την αιτιολογία ότι εμπλέκονται σε «αντικυβερνητικές» δραστηριότητες. Το Βιετνάμ είναι ένα μονοκομματικό κομμουνιστικό κράτος χωρίς πολιτική ελευθερία. Τον Μάιο του 2021 διεξήχθησαν βουλευτικές εκλογές στη χώρα για την εκλογή της 15ης Εθνοσυνέλευσης και των τοπικών λαϊκών συμβουλίων. Το Κομμουνιστικό Κόμμα του Βιετνάμ κέρδισε τις εκλογές, διατηρώντας τον πλήρη έλεγχο των μέσων ενημέρωσης και της εκλογικής διαδικασίας, χωρίς εποπτεία των εκλογών από ανεξάρτητο οργανισμό. Το 2024 το Βιετνάμ κατέλαβε την 174η θέση σε σύνολο 180 χωρών στον Παγκόσμιο Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου. Σύμφωνα με τον δείκτη αντίληψης της διαφθοράς για το 2024, το Βιετνάμ κατατάχθηκε στην 88η θέση μεταξύ 180 χωρών, με την εκστρατεία του για την καταπολέμηση της διαφθοράς να αμαυρώνεται από τον συνεχιζόμενο περιορισμό των επικριτικών φωνών. Τον Ιανουάριο του 2021 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με το Βιετνάμ, με το οποίο ζητεί την άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση όλων των υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δημοσιογράφων.

G. Ταϊλάνδη

Η ΕΕ και η Ταϊλάνδη ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας εταιρικής σχέσης και συνεργασίας τον Μάρτιο του 2013, αλλά η διαδικασία διακόπηκε μετά το στρατιωτικό πραξικόπημα του 2014. Η ΣΕΣΣ ΕΕ-Ταϊλάνδης υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2022 στις Βρυξέλλες, με στόχο την ενίσχυση του πολιτικού διαλόγου και της συνεργασίας σε τομείς όπως το περιβάλλον, η ενέργεια, η συνδεσιμότητα, η κλιματική αλλαγή, οι μεταφορές, η επιστήμη και η τεχνολογία, το εμπόριο, η απασχόληση, οι κοινωνικές υποθέσεις, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η εκπαίδευση, η γεωργία, η μη διάδοση, η καταπολέμηση της τρομοκρατίας, η καταπολέμηση της διαφθοράς και του οργανωμένου εγκλήματος, καθώς και η μετανάστευση και ο πολιτισμός. Η ΣΕΣΣ εγκρίθηκε από το Κοινοβούλιο της Ταϊλάνδης τον Αύγουστο του 2024 και αναμένεται να τονώσει το εμπόριο και τις επενδύσεις, ιδίως με την επιτάχυνση των διαπραγματεύσεων για μια ΣΕΣ Ταϊλάνδης-ΕΕ.

Η διευκόλυνση συνεργασίας ΕΕ-Ταϊλάνδης για την περίοδο 2021-2027 θα στηρίξει τις προσπάθειες της Ταϊλάνδης στους τομείς της βιώσιμης ανάπτυξης, της δράσης για το περιβάλλον και το κλίμα, του εμπορίου, της εκπαίδευσης, της έρευνας και της καινοτομίας. Αυτό ευθυγραμμίζεται με τη στρατηγική της ΕΕ για τη συνεργασία στον Ινδοειρηνικό και τη στρατηγική Global Gateway, με έμφαση στη δέσμευση της ΕΕ για την ενεργό συμμετοχή της στην περιοχή.

Το 2023 η συνολική αξία των εμπορευματικών συναλλαγών σε αγαθά μεταξύ της ΕΕ και της Ταϊλάνδης ανήλθε σε 40,2 δισ. EUR. Η ΕΕ είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Ταϊλάνδης. Αντιπροσωπεύει το 7,1 % του συνολικού εμπορίου της, ενώ η Ταϊλάνδη είναι ο 28ος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ, με διμερές εμπορικό πλεόνασμα ύψους 10 δισ. EUR. Η Ταϊλάνδη είναι βασικός κόμβος για ευρωπαϊκές επενδύσεις στο πλαίσιο του ASEAN, με εξερχόμενα επενδυτικά αποθέματα ύψους 29,2 δισ. EUR. Η ΕΕ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος επενδυτής στην Ταϊλάνδη, πίσω από την Ιαπωνία και την Κίνα.

Τον Μάρτιο του 2023 η ΕΕ και η Ταϊλάνδη συμφώνησαν να επανεκκινήσουν τις διαπραγματεύσεις για μια φιλόδοξη, σύγχρονη και ισορροπημένη συμφωνία ελεύθερων συναλλαγών, με επίκεντρο τη βιωσιμότητα. Ο τέταρτος γύρος συνομιλιών για μια ΣΕΣ ΕΕ-Ταϊλάνδης πραγματοποιήθηκε στην Μπανγκόκ τον Νοέμβριο του 2024. Σημειώθηκε πρόοδος όσον αφορά τις ορθές κανονιστικές πρακτικές, τη διαφάνεια, τα τεχνικά εμπόδια στις συναλλαγές, τα τελωνεία, τις κρατικές επιχειρήσεις και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Οι διαπραγματεύσεις για ΣΕΣ ΕΕ-Ταϊλάνδης εισέρχονται επί του παρόντος στη φάση των υποχρεώσεων όσον αφορά την πρόσβαση στην αγορά, με στόχο την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων έως το τέλος του 2025.

Από το 2014 ο στρατός καταστέλλει τη δράση της αντιπολίτευσης με την επιβολή στρατιωτικού νόμου, ενώ υπάρχουν αναφορές για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Το φιλοστρατιωτικό κόμμα κέρδισε τις εκλογές του 2019 εν μέσω καταγγελιών για νοθεία. Παρά την επίσημη λήξη της χούντας τον Ιούλιο του 2019, ο στρατός εξακολουθεί να ασκεί επιρροή στην κυβέρνηση. Οι διαμαρτυρίες στην Ταϊλάνδη κατά της στρατιωτικής κυβέρνησης περιλάμβαναν αιτήματα για μεταρρύθμιση της μοναρχίας της Ταϊλάνδης. Τον Φεβρουάριο του 2020 το πρώτο κύμα διαμαρτυριών πυροδοτήθηκε από την απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου να διαλύσει το Κόμμα Προόδου προς το Μέλλον, ένα κόμμα της αντιπολίτευσης που είναι δημοφιλές στους νέους.

Η Ταϊλάνδη διεξήγαγε γενικές εκλογές τον Μάιο του 2023. Το μεταρρυθμιστικό κόμμα «Move Forward» κέρδισε τις περισσότερες έδρες, αλλά μετά από διαπραγματεύσεις αποκλείστηκε από την κυβέρνηση. Πολλοί συντηρητικοί νομοθέτες εμπόδισαν τον τότε αρχηγό του κόμματος Pita Limjaroenrat να γίνει πρωθυπουργός. Ο Srettha Thavisin του κόμματος «Pheu Thai» έγινε ο νέος πρωθυπουργός, επικεφαλής ενός κυβερνητικού συνασπισμού από κόμματα υποστηριζόμενα από τον στρατό, τους προηγούμενους αντιπάλους του Pheu Thai. Μετά την καθαίρεση του Srettha Thavisin από το Συνταγματικό Δικαστήριο τον Αύγουστο του 2024, η κόρη του πρώην πρωθυπουργού Thaksin Shinawatra, Paetongtarn Shinawatra (του κόμματος Pheu Thai), αναδείχθηκε νέα πρωθυπουργός. Τον Μάρτιο του 2025, με 319 ψήφους στις 488, το κοινοβούλιο απέρριψε την πρόταση δυσπιστίας κατά της πρωθυπουργού Shinawatra. Το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας ενίσχυσε τη σταθερότητα του εντεκακομματικού συνασπισμού της, μειώνοντας τις πιθανότητες πολιτικής αναταραχής στην Ταϊλάνδη στο εγγύς μέλλον. Τον Ιανουάριο του 2020 στην Κουάλα Λουμπούρ, η Ταϊλάνδη ξεκίνησε επίσημα ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις με ομάδες ανταρτών στις νότιες επαρχίες της χώρας όπου η πλειονότητα των κατοίκων είναι μουσουλμάνοι. Στις διαπραγματεύσεις τον ρόλο του διαμεσολαβητή έχει αναλάβει η Μαλαισία. Παρά την κήρυξη κατάπαυσης του πυρός τον Απρίλιο του 2020, βομβιστικές επιθέσεις έλαβαν χώρα το 2021 και το 2022.

Το Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει διάφορα ψηφίσματα σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, τους διακινούμενους εργαζομένους και τα εργασιακά δικαιώματα στην Ταϊλάνδη. Τον Σεπτέμβριο του 2021 το κοινοβούλιο της Ταϊλάνδης ενέκρινε αρχικά νομοσχέδιο για την πρόληψη και την εξάλειψη των βασανιστηρίων και των βίαιων εξαφανίσεων.Ο εν λόγω νόμος θεσπίστηκε με καθυστέρηση 14 ετών, από την υπογραφή της Σύμβασης του ΟΗΕ κατά των βασανιστηρίων και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας, ήδη από το 2007 από την Ταϊλάνδη.

Τον Ιούνιο του 2023 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη ΣΕΣΣ ΕΕ-Ταϊλάνδης, με το οποίο ενέκρινε τη ΣΕΣΣ. Το Κοινοβούλιο ζήτησε επίσης τη θέσπιση καθεστώτος απαλλαγής από την υποχρέωση θεώρησης.

Τον Μάρτιο του 2025 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη δημοκρατία και τα ανθρώπινα δικαιώματα στην Ταϊλάνδη, ιδίως τις περιπτώσεις του νόμου περί εγκλημάτων καθοσιώσεως και των απελάσεων Ουιγούρων προσφύγων προς την Κίνα. Το Κοινοβούλιο κάλεσε επίσης την Επιτροπή να αξιοποιήσει τις διαπραγματεύσεις για τη σύναψη συμφωνίας ελευθέρων συναλλαγών (ΣΕΣ) προκειμένου να πιέσει την Ταϊλάνδη να προβεί σε μεταρρυθμίσεις όσον αφορά κατασταλτικούς νόμους, να απελευθερώσει τους πολιτικούς κρατούμενους, να σταματήσει την απέλαση Ουιγούρων προσφύγων και να κυρώσει όλες τις βασικές συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωση Εργασίας.

Η 13η διακοινοβουλευτική συνεδρίαση ΕΕ-Ταϊλάνδης πραγματοποιήθηκε στην Μπανγκόκ τον Φεβρουάριο του 2025.

H. Καμπότζη

Οι σχέσεις της ΕΕ με την Καμπότζη χρονολογούνται από τη Συμφωνία Συνεργασίας του 1997. Τον Απρίλιο του 2024 πραγματοποιήθηκε στις Βρυξέλλες η 12η συνεδρίαση της μεικτής επιτροπής Καμπότζης-ΕΕ για την ενίσχυση της συνεργασίας στους τομείς της βιωσιμότητας, της ανάπτυξης και της ψηφιοποίησης.

Το πολυετές ενδεικτικό πρόγραμμα της ΕΕ για την περίοδο 2021-2027 για την Καμπότζη προβλέπει χρηματοδοτική βοήθεια ύψους 500 εκατ. EUR για την Καμπότζη προκειμένου να βοηθήσει τη χώρα να ενισχύσει την οικονομική της ανάπτυξη, τις οικολογικές πρωτοβουλίες και τις ευκαιρίες απασχόλησης. Η ΕΕ διέθεσε 155 εκατ. ευρώ την περίοδο 2021-2024 προκειμένου να υποστηρίξει την ένταξη της Καμπότζης στον ASEAN.

Τον Φεβρουάριο του 2020 η Επιτροπή αποφάσισε να ανακαλέσει μέρος των δασμολογικών προτιμήσεων που χορηγήθηκαν στην Καμπότζη στο πλαίσιο του εμπορικού συστήματος ΟΕΟ λόγω των σοβαρών και συστηματικών παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, οι οποίες πλήττουν κυρίως τα προϊόντα ένδυσης και υπόδησης, και ανέρχονται περίπου στο ένα πέμπτο ή σε 1 δισ. EUR των ετήσιων εξαγωγών της Καμπότζης προς την ΕΕ. Η αδασμολόγητη και χωρίς ποσοστώσεις πρόσβαση της Καμπότζης στην αγορά της ΕΕ, στο πλαίσιο του καθεστώτος ΟΕΟ, τέθηκε εκ νέου σε ισχύ τον Αύγουστο του 2020, παρά τις σοβαρές ανησυχίες για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Το 2023 η αξία των εμπορευματικών συναλλαγών ΕΕ-Καμπότζης ανήλθε σε 3,6 δισ. EUR. Η ΕΕ ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Καμπότζης, με μερίδιο 8 % στις συνολικές εμπορικές συναλλαγές της χώρας. Περίπου το 14 % των εξαγωγών της Καμπότζης προοριζόταν για την ΕΕ, ενώ μόλις το 2,9 % των εισαγωγών της προέρχονταν από την ΕΕ. Ο πολυετής εμφύλιος πόλεμος οδήγησε την Καμπότζη στη φτώχεια. Μετά την έγκριση του Συντάγματος της το 1993, η χώρα μετέβη σε πολυκομματική δημοκρατία. Ωστόσο, το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα της Καμπότζης (CPP), με επικεφαλής τον Hun Sen, κέρδισε τις εκλογές του 2018 εν μέσω καταγγελιών για παρατυπίες. Το κύριο κόμμα της αντιπολίτευσης, το κόμμα Εθνικής Διάσωσης της Καμπότζης, διαλύθηκε το 2017 και οι ηγέτες του, Kem Sokha και Sam Rainsy, αντιμετώπισαν νομικές διώξεις, με τον Rainsy να καταδικάζεται ερήμην σε 25 έτη φυλάκισης το 2021.

Τον Ιούλιο του 2023 διεξήχθησαν στην Καμπότζη γενικές εκλογές για την Εθνοσυνέλευση. Το κυβερνών κόμμα CPP, που συνδέεται με τον επί μακρόν απολυταρχικό Hun Sen, κέρδισε 120 από τις 125 έδρες στην Εθνοσυνέλευση. Η μόνη ουσιαστική αντιπολίτευση, το κόμμα Candlelight, αποκλείστηκε από τις εκλογές. Η νίκη του CPP προετοίμασε το έδαφος για την ανακοίνωση του πρωθυπουργού Hun Sen ότι θα παραιτηθεί και θα μεταβιβάσει την ηγεσία στον γιο του, Hun Manet, ο οποίος έγινε πρωθυπουργός τον Αύγουστο του 2023.

Τον Σεπτέμβριο του 2017 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο καλούσε την κυβέρνηση της Καμπότζης να θέσει τέλος στην πολιτικά υποκινούμενη δίωξη του Kem Sokha. Τον Σεπτέμβριο του 2018 ενέκρινε δεύτερο ψήφισμα με το οποίο ζητούσε την απόσυρση όλων των κατηγοριών κατά του Kem Sokha.

Το Κοινοβούλιο έχει εγκρίνει διάφορα ψηφίσματα από το 2017 με τα οποία καλεί την κυβέρνηση της Καμπότζης να θέσει τέλος στην πολιτική δίωξη των Kem Sokha και Sam Rainsy. Ενέκρινε μάλιστα ψήφισμα τον Μάιο του 2022 σχετικά με τη συνεχή καταστολή της αντιπολίτευσης στην Καμπότζη.Τον Μάρτιο του 2023, το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με την Καμπότζη: η περίπτωση του ηγέτη της αντιπολίτευσης Kem Sokha, με το οποίο ζητείται η άμεση και άνευ όρων απελευθέρωση αυτού και όλων των αξιωματούχων της αντιπολίτευσης και των ακτιβιστών που καταδικάστηκαν ή κρατούνται με πολιτικά υποκινούμενες κατηγορίες.

Τον Νοέμβριο του 2024 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη συρρίκνωση του χώρου για την κοινωνία των πολιτών στην Καμπότζη και ιδίως την περίπτωση της οργάνωσης για τα εργασιακά δικαιώματα CENTRAL

I. Σινγκαπούρη

Η ΕΕ και η Σινγκαπούρη συνεργάζονται στενά στους τομείς των επιχειρήσεων, της επιστήμης και της τεχνολογίας. Τον Φεβρουάριο του 2019 κύρωσαν τρεις συμφωνίες «νέας γενιάς»: τη ΣΕΣΣ ΕΕ-Σινγκαπούρης, τη ΣΕΣ ΕΕ-Σινγκαπούρης και τη συμφωνία προστασίας των επενδύσεων ΕΕ-Σινγκαπούρης. Η ΣΕΣ της ΕΕ με τη Σινγκαπούρη τέθηκε σε ισχύ τον Νοέμβριο του 2019. Οι συμφωνίες αυτές έχουν σχεδιαστεί με απώτερο σκοπό την ενίσχυση των πολιτικών, οικονομικών και εμπορικών δεσμών και θα συμβάλουν σημαντικά στη μείωση των τελωνειακών δασμών. Οι τεχνικοί και μη δασμολογικοί φραγμοί στο εμπόριο αγαθών θα αρθούν για ένα ευρύ φάσμα τομέων.

Τον Ιανουάριο του 2024 ο πρώτος διάλογος ΕΕ-Σινγκαπούρης σχετικά με την Global Gateway συγκέντρωσε διάφορα ενδιαφερόμενα μέρη για να συζητήσουν τρόπους διευκόλυνσης των πράσινων και βιώσιμων επενδύσεων στη Νοτιοανατολική Ασία.

Από το 2023 η Σινγκαπούρη κατατάσσεται ως ο 20ός μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της ΕΕ στον τομέα του εμπορίου αγαθών, με εμπορευματικές συναλλαγές αξίας 52,6 δισ. EUR. Επιπλέον, η Σινγκαπούρη παραμένει σημαντικός κόμβος για τις ευρωπαϊκές επενδύσεις στην Ασία και είναι ο δεύτερος μεγαλύτερος ασιατικός επενδυτής στην ΕΕ. Τον Ιούλιο του 2024 η ΕΕ και η Σινγκαπούρη ολοκλήρωσαν τις διαπραγματεύσεις για μια συμφωνία-ορόσημο για το ψηφιακό εμπόριο, σηματοδοτώντας την πρώτη συμφωνία αυτού του είδους στην ΕΕ, με στόχο τη θέσπιση παγκόσμιων προτύπων για το ψηφιακό εμπόριο και τις διασυνοριακές ροές δεδομένων. Αμφότερα τα μέρη συμφώνησαν να αναπτύξουν έργα για την ενίσχυση της κατανόησης των προτύπων για την ψηφιακή οικονομία και του αντικτύπου τους στον χρηματοπιστωτικό τομέα.

Στις γενικές εκλογές της Σινγκαπούρης το 2020, το κυβερνών Λαϊκό Κόμμα Δράσης (PAP) κέρδισε 83 από τις 93 έδρες, ενώ το Εργατικό Κόμμα εξασφάλισε ιστορικό αριθμό 10 εδρών. Ο πρωθυπουργός Lee Hsien Loong είχε προγραμματίσει να παραιτηθεί πριν από τη συμπλήρωση των 70 του ετών το 2022, αλλά ο ορισθείς διάδοχός του, Heng Swee Keat, αποσύρθηκε το 2021. Αργότερα, ο Lawrence Wong ανέλαβε ηγετικό ρόλο στο PAP και έγινε πρωθυπουργός τον Μάιο του 2024.

Τον Σεπτέμβριο του 2023 η Σινγκαπούρη διεξήγαγε τις πρώτες αμφισβητούμενες προεδρικές εκλογές εδώ και 12 χρόνια, και ο Tharman Shanmugaratnam εξελέγη ως ο ένατος αρχηγός κράτους της χώρας. Το Κοινοβούλιο έχει ζητήσει την κατάργηση της θανατικής ποινής στη Σιγκαπούρη και υποστηρίζει το έργο της κοινωνίας των πολιτών. Τον Οκτώβριο του 2021 το κοινοβούλιο της Σινγκαπούρης ψήφισε τον νόμο για τις εξωτερικές παρεμβάσεις (Αντίμετρα), με στόχο την αντιμετώπιση των ξένων παρεμβάσεων στην εγχώρια πολιτική.

J. Σουλτανάτο του Μπρουνέι

Από το 1967 το κράτος κυβερνά ο σουλτάνος του Μπρουνέι, Hassanal Bolkiah, ενώ περισσότερες ευθύνες αναλαμβάνει σταδιακά και ο Πρίγκιπας Billah Bolkiah. Η πολιτική φιλελευθεροποίηση είναι ανύπαρκτη. Ο σουλτάνος διατηρεί τη θέση του πρωθυπουργού, μαζί με το χαρτοφυλάκιο της άμυνας, των εξωτερικών υποθέσεων και των δημοσιονομικών και οικονομικών χαρτοφυλακίων. Τον Απρίλιο του 2019 θεσπίστηκε νέος ποινικός κώδικας, με μια νέα προσέγγιση με βάση τη σαρία, για να επιβληθούν νέες μορφές τιμωρίας που περιλαμβάνουν θάνατο με λιθοβολισμό για ομοφυλοφιλικές σχέσεις και μοιχεία, καθώς και ακρωτηριασμό άκρων για κλοπή. Έπειτα από τη διεθνή κατακραυγή, το Μπρουνέι παρέτεινε την αναστολή της θανατικής ποινής. Τον Ιούνιο του 2022 ο σουλτάνο ανακοίνωσε τον πρώιμο ανασχηματισμό του υπουργικού συμβουλίου.

Για πρώτη φορά διορίστηκε υπουργός μια γυναίκα (για την εκπαίδευση). Η ΕΕ καταβάλλει προσπάθειες για να συσφίξει τις σχέσεις της με το Μπρουνέι, ωστόσο δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία-πλαίσιο. Αυτή τη στιγμή είναι υπό διαπραγμάτευση μια ΣΕΣΣ ΕΕ-Μπρουνέι, που θα καλύπτει μια σειρά πολιτικών και οικονομικών τομέων. Το εμπόριο μεταξύ της ΕΕ και του Μπρουνέι αφορά κυρίως μηχανήματα, μηχανοκίνητα οχήματα και χημικά προϊόντα.

Η διαχείριση των σχέσεων ΕΕ-Μπρουνέι γίνεται κυρίως μέσω του ASEAN, του οποίου την προεδρία το 2021 ανέλαβε το Μπρουνέι με σύνθημα τη φράση «We Care, We Prepare, We Prosper». Τον Αύγουστο του 2021 ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών του Μπρουνέι, Erywan Yusof, διορίστηκε Ειδικός Απεσταλμένος του ASEAN στη Μιανμάρ, με καθήκον να μεσολαβήσει στις συνομιλίες με το στρατιωτικό καθεστώς της Μιανμάρ.

Η ΕΕ ανησυχεί για τους υφιστάμενους εμπορικούς περιορισμούς και παροτρύνει το Μπρουνέι να βελτιώσει τη διευκόλυνση του εμπορίου, να ενισχύσει τη στήριξη των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων και να προωθήσει τις δεσμεύσεις του για το κλίμα. Τον Φεβρουάριο του 2023 δρομολογήθηκε ο μηχανισμός εταιρικής σχέσης ΕΕ-Μπρουνέι Νταρουσαλάμ, στο πλαίσιο του οποίου πραγματοποιήθηκε σεμινάριο για την κλιματική αλλαγή με θέμα «Οικοδόμηση περιφερειακών ικανοτήτων για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή και τον μετριασμό της». Τον Νοέμβριο του 2024 η ΕΕ αναγνώρισε τις προσπάθειες του Μπρουνέι να διαφοροποιήσει την οικονομία του, αλλά επισήμανε και τη συνεχιζόμενη εξάρτησή του από το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.

Το 2022 κλιμακώθηκαν οι εντάσεις μεταξύ της Κίνας και των καταγγελλόντων από τη Νοτιοανατολική Ασία για εδαφικές διαφορές στη Νότια Σινική Θάλασσα. Αν και το Μπρουνέι μέχρι πρόσφατα παρέμενε αμέτοχο, τον Ιούλιο του 2022 έκανε την πρώτη μονομερή δήλωση για τη Νότια Σινική Θάλασσα ως χώρα με ανταγωνιστικές αξιώσεις. Ωστόσο, το Μπρουνέι ακολουθεί ως πολιτική την αποφυγή της σύγκρουσης με την Κίνα σε ό, τι αφορά τη διαμάχη για τη Νότια Σινική Θάλασσα φοβούμενο ότι η σύγκρουση θα βλάψει τους διμερείς οικονομικούς δεσμούς. Σε κοινή δήλωση τον Φεβρουάριο του 2025, η Κίνα και το Μπρουνέι επιβεβαίωσαν εκ νέου την ισχυρή διπλωματική τους σχέση και την αφοσίωσή τους στην ενίσχυση της στρατηγικής τους εταιρικής σχέσης συνεργασίας και της πρωτοβουλίας «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος». Το Μπρουνέι επανέλαβε την προσήλωσή του στην πολιτική «Μια ενιαία Κίνα»· Τον Απρίλιο του 2019 το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα με το οποίο καταδικάζει απερίφραστα την έναρξη ισχύος του ποινικού κώδικα της σαρία. Επανέλαβε ότι καταδικάζει τη θανατική ποινή και υπογράμμισε ότι οι διατάξεις του ποινικού κώδικα της σαρία παραβιάζουν τις υποχρεώσεις του Μπρουνέι που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο για τα ανθρώπινα δικαιώματα.

K. Λάος

Οι σχέσεις ΕΕ-Λάος βασίζονται στη Συμφωνία Συνεργασίας του 1997. Το Λάος βρίσκεται σε καλό δρόμο για την έξοδο από την κατηγορία των λιγότερο ανεπτυγμένων χωρών έως το 2026, ενώ το ένατο εθνικό σχέδιο κοινωνικοοικονομικής ανάπτυξης για την περίοδο 2021-2025 ευθυγραμμίζεται με το θεματολόγιο των Ηνωμένων Εθνών για τη βιώσιμη ανάπτυξη με ορίζοντα το 2030, με στόχο την προώθηση της βιώσιμης, πράσινης και χωρίς αποκλεισμούς ανάπτυξης.

Κατά τη διάρκεια διμερούς συνάντησης μεταξύ του πρωθυπουργού του Λάος Sonexay Siphandone και του τότε προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel τον Οκτώβριο του 2024, η ΕΕ δεσμεύτηκε να στηρίξει την κοινωνικοοικονομική ανάπτυξη του Λάος, ιδίως σε τομείς όπως η ολοκλήρωση, η συνδεσιμότητα, το εμπόριο, οι επενδύσεις και η πράσινη ανάπτυξη. Η στήριξη της Ένωσης προς το Λάος έχει αυξηθεί σημαντικά, καθώς η στρατηγική «Ομάδα Ευρώπη» για το Λάος για την περίοδο 2021-2025 διαθέτει 550 εκατ. EUR μέσω του Μηχανισμού Γειτονίας, Ανάπτυξης και Διεθνούς Συνεργασίας (ΜΓΑΔΣ — Η Ευρώπη στον κόσμο). Η συνεισφορά της ΕΕ στη στρατηγική αυτή ανέρχεται σε 98 εκατ. EUR για τη χρηματοδότηση επιχορηγήσεων.

Η εταιρική σχέση μεταξύ της ΕΕ και του Λάος προχώρησε σημαντικά τον Μάρτιο του 2024, με την επίσκεψη της επιτρόπου Διεθνών Εταιρικών Σχέσεων, Jutta Urpilainen, για την ενίσχυση της συνεργασίας στον τομέα του εμπορίου και της ανάπτυξης, με την εισαγωγή του προγράμματος TICAF, μιας πρωτοβουλίας ύψους 102 εκατ. δολαρίων ΗΠΑ με στόχο την ενίσχυση της βιώσιμης γεωργίας, της δασοκομίας και των υποδομών. Η ΕΕ τάσσεται υπέρ της ψηφιακής εκπαίδευσης για την ενίσχυση της κορυφαίας πλατφόρμας ηλεκτρονικής μάθησης του Λάος.

Παρά τις οικονομικές μεταρρυθμίσεις, η χώρα εξακολουθεί να είναι φτωχή και να εξαρτάται από τη διεθνή βοήθεια. Ως μία από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες, το Λάος επωφελείται από το εμπορικό σύστημα της ΕΕ «Όλα εκτός από όπλα». Το 2023, οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ της ΕΕ και του Λάος ανήλθαν σε 550 εκατ. EUR, κατατάσσοντας την ΕΕ ως τον τέταρτο μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο του Λάοςμετά την Ταϊλάνδη, την Κίνα και το Βιετνάμ, και αντιπροσωπεύοντας το 3 % του συνολικού εμπορίου του Λάος.

Το Λάος είναι μονοκομματικό κράτος. Το Λαϊκό Επαναστατικό Κόμμα του Λάος (LPRP), που βρίσκεται στην εξουσία από το τέλος του εμφυλίου πολέμου το 1975, κυβερνά τη χώρα με σιδερένια πυγμή και χωρίς αντιπολίτευση. Τον Φεβρουάριο του 2021 το Λάος διεξήγαγε κοινοβουλευτικές εκλογές για την ένατη Εθνοσυνέλευση, η οποία αποτελείται από 164 έδρες, εκ των οποίων οι 158 πήγαν στο κυβερνών Λαϊκό Επαναστατικό Κόμμα του Λάος (LPRP) και έξι σε ανεξάρτητους υποψηφίους. Τον Μάρτιο του 2021, κατά την έναρξη λειτουργίας της Εθνοσυνέλευσης, το Λάος εξέλεξε ως πρόεδρο τον Thongloun Sisoulith, τον Γενικό Γραμματέα του κυβερνώντος κόμματος LPRP, ο οποίος είχε διατελέσει παλαιότερα πρωθυπουργός από τον Απρίλιο του 2016.

Το Λάος εμβαθύνει τις σχέσεις του με την Κίνα και τον ASEAN, επιδιώκοντας να προσελκύσει περισσότερες επενδύσεις. Οι οικονομικές μεταρρυθμίσεις έχουν οδηγήσει σε σταθερή οικονομική ανάπτυξη άνω του 7 % από το 2014.

Το Κοινοβούλιο αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην κατάσταση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, συμπεριλαμβανομένης της δύσκολης κατάστασης στην οποία βρίσκονται εκτοπισμένα άτομα λόγω της κατασκευής τεράστιων φραγμάτων στον ποταμό Mekong. Με κόστος που ανέρχεται σε σχεδόν το ένα τρίτο του ετήσιου ΑΕΠ του Λάος, στις αρχές Δεκεμβρίου 2021 εγκαινιάστηκε ένας νέος σιδηρόδρομος μήκους 414 χιλιομέτρων που συνδέει την Κίνα με την πρωτεύουσα Βιεντιάν, στο πλαίσιο της κινεζικής πρωτοβουλίας «Μια Ζώνη, Ένας Δρόμος».

Στις διασκέψεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας στη Γενεύη, η ΕΕ ζήτησε από το Λάος να αντιμετωπίσει το ζήτημα της σεξουαλικής εκμετάλλευσης παιδιών. Τον Ιούλιο του 2022 η ΕΕ εξέφρασε ανησυχίες σχετικά με την έλλειψη προόδου όσον αφορά την αντιμετώπιση των μακροχρόνιων παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Λάος και κάλεσε τις αρχές να συμμορφωθούν με τις υποχρεώσεις της χώρας στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο πλαίσιο της Διεθνούς Ομοσπονδίας Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (FIDH) και της οργάνωσης-μέλους της «Lao Movement». Οι δύο οργανώσεις δημοσίευσαν ενημερωτικό έγγραφο που παρέχει μια περίληψη των εξελίξεων στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στο Λάος. Ο πιο πρόσφατος διάλογος ΕΕ-Λάος για τα ανθρώπινα δικαιώματα πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο του 2024.

Το Κοινοβούλιο επανέλαβε την έκκλησή του προς την κυβέρνηση του Λάος να θέσει τέλος στην παρενόχληση και την αυθαίρετη σύλληψη και κράτηση υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, ανεξάρτητων δημοσιογράφων και κοινωνικών ακτιβιστών, καθώς και να σεβαστεί τα δικαιώματα της ελευθερίας της έκφρασης και του συνεταιρίζεσθαι και τα δικαιώματα των μειονοτήτων, υπενθυμίζοντας στο Λάος τις διεθνείς υποχρεώσεις του που απορρέουν από τις συνθήκες για τα ανθρώπινα δικαιώματα που έχει κυρώσει.

L. Μαλαισία

Ως αποκορύφωμα των διαπραγματεύσεων που ξεκίνησαν το 2015, η ΕΕ και η Μαλαισία υπέγραψαν συμφωνία εταιρικής σχέσης και συνεργασίας (ΣΕΣΣ) τον Δεκέμβριο του 2022 κατά τη σύνοδο κορυφής ΕΕ-ASEAN στις Βρυξέλλες. Η ΣΕΣΣ παρέχει ένα γενικό πλαίσιο που αποσκοπεί στην ενίσχυση της διμερούς συνεργασίας, ιδίως στους τομείς του εμπορίου και των επενδύσεων, της χρηματοδότησης και της ενέργειας.

Μετά από επτά γύρους διαπραγματεύσεων για τη ΣΕΣ ΕΕ-Μαλαισίας, οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν τον Απρίλιο του 2012 με αίτημα της Μαλαισίας. Τον Μάρτιο του 2017 η ΕΕ και η Μαλαισία συζήτησαν την εισαγωγή νέων διατάξεων και συμφώνησαν κατ’ αρχήν. Δύο συμφωνίες βρίσκονται επί του παρόντος υπό διαπραγμάτευση, μια ΣΕΣ και μια συμφωνία εθελοντικής εταιρικής σχέσης όσον αφορά την επιβολή της δασικής νομοθεσίας, τη διακυβέρνηση και το εμπόριο. Τον Ιανουάριο του 2025 η Μαλαισία και η ΕΕ ανακοίνωσαν την επανέναρξη των διαπραγματεύσεων για τη ΣΕΣ κατά τη διάρκεια επίσκεψης εργασίας του πρωθυπουργού της Μαλαισίας στις Βρυξέλλες. Οι νέες συνομιλίες αποσκοπούν στην εξέταση διαφόρων πτυχών του εμπορίου, συμπεριλαμβανομένων των ρητρών βιωσιμότητας και των πολιτικών για τις δημόσιες συμβάσεις.

Η αναδυόμενη οικονομία της Μαλαισίας προσφέρει στην ΕΕ ελκυστικές εμπορικές ευκαιρίες. Οι εμπορικές συναλλαγές μεταξύ ΕΕ και Μαλαισίας έχουν αυξηθεί κατά περισσότερο από 50 % από το 2010. Η ΕΕ είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Μαλαισίας (μετά την Κίνα, τη Σινγκαπούρη και της ΗΠΑ), αντιπροσωπεύοντας το 9,5 % των εμπορευματικών συναλλαγών της χώρας το 2023. Οι διμερείς εμπορευματικές συναλλαγές ανήλθαν σε 44,7 δισ. EUR το 2023. Οι εισαγωγές αγαθών της ΕΕ από τη Μαλαισία ανήλθαν σε 29,1 δισ. EUR, ενώ οι εξαγωγές αγαθών της ΕΕ ανήλθαν σε 15,6 δισ. EUR το 2023. Το εμπόριο υπηρεσιών ανήλθε σε περίπου 11 δισ. EUR το 2022.

Τον Απρίλιο του 2023 η ΕΕ ανανέωσε τα μέτρα αντιντάμπινγκ για τα εξαρτήματα από ανοξείδωτο χάλυβα από την Κίνα και την Ταϊβάν για ακόμη πέντε έτη, επεκτείνοντας τα μέτρα στη Μαλαισία, δεδομένου ότι οι εταιρείες στη χώρα εισήγαγαν τα κύρια μέρη που απαιτούνταν για την παραγωγή εξαρτημάτων από ανοξείδωτο χάλυβα από την Κίνα.

Η ΕΕ σχεδιάζει να καταργήσει σταδιακά τη χρήση φοινικέλαιου στα καύσιμα μεταφορών βάσει της οδηγίας της για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, γεγονός που έχει προκαλέσει καταγγελίες από την Ινδονησία και τη Μαλαισία στον ΠΟΕ. Το 2021 η Μαλαισία προστέθηκε στον φορολογικό «γκρίζο κατάλογο» της ΕΕ, γεγονός που περιπλέκει περαιτέρω τις εμπορικές σχέσεις. Αν και το φοινικέλαιο αποτελεί βασικό θέμα στις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία ελευθέρων συναλλαγών μεταξύ της ΕΕ και της Μαλαισίας, αντιπροσωπεύει λιγότερο από το 5 % των εισαγωγών της ΕΕ από τη Μαλαισία. Ωστόσο, η παγκόσμια έλλειψη βρώσιμου λαδιού που προκλήθηκε από τον πόλεμο στην Ουκρανία μπορεί να τονώσει το μερίδιο αγοράς φοινικέλαιου της Μαλαισίας στην ΕΕ. Τον Μάρτιο του 2024 η ΕΕ πέτυχε νίκη στον ΠΟΕ, καθώς η επιτροπή προσφυγών απέρριψε μαλαισιανή καταγγελία κατά απόφασης της ΕΕ σύμφωνα με την οποία το βιοντίζελ που παράγεται από φοινικέλαιο θα πρέπει να παύσει να θεωρείται ανανεώσιμο βιοκαύσιμο.

Τον Ιούνιο του 2022 η κυβέρνηση της Μαλαισίας ανακοίνωσε ότι θα καταργήσει την υποχρεωτική θανατική ποινή. Πρόκειται για ένα δείγμα προόδου και μια υποδειγματική απόφαση στην περιοχή. Η ΕΕ ενθάρρυνε τις αρχές της χώρας να λάβουν συγκεκριμένα μέτρα για την ταχεία έγκριση της συμφωνίας. Τον Νοέμβριο του 2022 η Μαλαισία διεξήγαγε γενικές εκλογές, τις οποίες κέρδισε ο συνασπισμός υπό την ηγεσία του αρχηγού της αντιπολίτευσης Anwar Ibrahim, ακολουθούμενος από συνασπισμό που περιλάμβανε το ισλαμιστικό κόμμα της χώρας. Τον Ιανουάριο του 2024 ο σουλτάνος Ibrahim ορκίστηκε ως νέος Βασιλιάς της Μαλαισίας για πενταετή θητεία, στο πλαίσιο του συστήματος εναλλαγής μοναρχίας της Μαλαισίας. Ο σουλτάνος Ibrahim είναι ο σουλτάνος της πολιτείας Johor της Μαλαισίας.

Το Κοινοβούλιο καταδίκασε, στα ψηφίσματά του, τη θανατική ποινή, τη μη τήρηση των δικαιωμάτων των ΛΟΑΤΚΙ+ και τη φίμωση των επικριτών, καθώς και την έλλειψη ειρηνικής έκφρασης, συμπεριλαμβανομένου του δημόσιου διαλόγου.

Τον Ιούνιο του 2023 το Κοινοβούλιο ενέκρινε ψήφισμα σχετικά με τη ΣΕΣΣ ΕΕ-Μαλαισίας, το οποίο συνόδευε την έγκρισή του για τη ΣΕΣΣ, στο οποίο επισημαίνεται ότι παρέχει ένα στέρεο νομικό πλαίσιο για την προαγωγή της δημοκρατίας και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η Μαλαισία ασκεί την προεδρία του ASEAN και την προεδρία της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης του ASEAN για το 2025.

 

Jorge Soutullo / Samuel Cantell

04-2025