Το Κοινοβούλιο ενισχύει την ακεραιότητα, την ανεξαρτησία και την ευθύνη
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχει υιοθετήσει μεταρρυθμίσεις που αποσκοπούν στην ενίσχυση της ακεραιότητας, της ανεξαρτησίας και λογοδοσίας, προστατεύοντας την ελεύθερη εντολή των ευρωβουλευτών.
Αυτά τα μέτρα στοχεύουν να ενισχύσουν την ακεραιότητα και να κλείσουν τα κενά για την προστασία του θεσμικού οργάνου και των μελών του από προσπάθειες παρέμβασης στο έργο του Κοινοβουλίου.
Η Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Ρομπέρτα Μέτσολα δήλωσε: «Οι μεταρρυθμίσεις που εφαρμόσαμε τους τελευταίους μήνες ενισχύουν την ακεραιότητα των συστημάτων του Κοινοβουλίου, κάνουν τη λήψη αποφάσεων πιο διαφανή και ενισχύουν το Κοινοβούλιο στο σύνολό του. Θέλουμε να εδραιώσουμε την εμπιστοσύνη με τους ευρωπαίους πολίτες και να επιβεβαιώσουμε εκ νέου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως ανοιχτό θεσμικό όργανο.
Για να κλείσουν "παραθυράκια"
Τα μέτρα ακολουθούν τα ψηφίσματα της ολομέλειας από τον Δεκέμβριο του 2022 και τον Φεβρουάριο του 2023 που ζητούν αύξηση της διαφάνειας και της λογοδοσίας καθώς και για μια ισχυρότερη κουλτούρα ασφάλειας όσον αφορά τις προσπάθειες ξένων παρεμβάσεων.
Το Προεδρείο του Κοινοβουλίου, το οποίο λαμβάνει αποφάσεις για διοικητικά, οργανωτικά και υπηρεσιακά θέματα, ενέκρινε αναθεωρημένους κανόνες για τα πρώην μέλη (νέα πολιτική περιστρεφόμενης πόρτας), νέους κανόνες για την πρόσβαση στο Κοινοβούλιο και υποχρεώσεις διαφάνειας για τη συμμετοχή εκπροσώπων σε εκδηλώσεις που πραγματοποιούνται στους χώρους του Κοινοβουλίου.
Το Κοινοβούλιο ενίσχυσε επίσης τη συνεργασία του με τις εθνικές δικαστικές αρχές και τις αρχές επιβολής του νόμου ενεργώντας ταχέως κατόπιν αιτημάτων των εθνικών αρχών, μεταξύ άλλων για άρση της βουλευτικής ασυλίας.
Οι ηγέτες των ομάδων διευκρίνισαν τους κανόνες σχετικά με τις επείγουσες συζητήσεις για τα ανθρώπινα δικαιώματα στην ολομέλεια για να προστατεύσουν τη διαδικασία από αδικαιολόγητη παρέμβαση. Οι ηγέτες των ομάδων στη Διάσκεψη των Προέδρων ενέκριναν επίσης κατευθυντήριες γραμμές για την υποστήριξη των ευρωβουλευτών και του προσωπικού στις σχέσεις τους με εκπροσώπους από τρίτες χώρες (διπλωμάτες και εκπροσώπους κρατών). Μετά από έκκληση του Κοινοβουλίου, συστάθηκε ένα ανεξάρτητο όργανο δεοντολογίας της ΕΕ με τη συμμετοχή οκτώ θεσμικών οργάνων και συμβουλευτικών φορέων της ΕΕ.
Οι αλλαγές στον εσωτερικό κανονισμό του Κοινοβουλίου εγκρίθηκαν από το Κοινοβούλιο τον Σεπτέμβριο του 2023. Περιλαμβάνουν: ενισχυμένη απαγόρευση όλων των δραστηριοτήτων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που θα συνιστούσαν λόμπι, μεγαλύτερη διαφάνεια στις εισροές εξωτερικών παραγόντων, αυστηρότερες κυρώσεις για παραβιάσεις του Κώδικα Διεξαγωγής, ευρύτερο πεδίο υποχρεωτικών δηλώσεων βουλευτών σχετικά με συναντήσεις με τρίτα μέρη, σαφέστεροι κανόνες για την αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων, αυξημένες λεπτομέρειες στις δηλώσεις ιδιωτικών συμφερόντων των μελών και υποχρεωτικές δηλώσεις περιουσιακών στοιχείων στην αρχή και στο τέλος κάθε θητείας .
Επιπλέον, προβλέπονται αυστηρότεροι κανόνες για την αποδοχή δώρων από ευρωβουλευτές, δήλωση έξοδων ταξιδιού και διαμονής από τρίτους, καθώς και απαγόρευση συνεργασίας με πρώην ευρωβουλευτές τους έξι μήνες μετά την αποχώρησή τους από το ΕΚ. Ο ρόλος της Συμβουλευτικής Επιτροπής για τον Κώδικα Δεοντολογίας έχει επίσης ενισχυθεί και η σύνθεσή της διευρύνθηκε.
Το Προεδρείο ενέκρινε τον Νοέμβριο του 2023 επικαιροποιημένους εσωτερικούς κανόνες για τους καταγγέλλοντες. Οι κανόνες διευκρινίζουν τις δυνατότητες για κάθε άτομο που εργάζεται στο Κοινοβούλιο να αναφέρει σοβαρές παρατυπίες (συμπεριλαμβανομένης της ανώνυμης). Οι κανόνες υποδεικνύουν τι πρέπει να κάνουν οι πιθανοί καταγγέλλοντες, τι μπορούν να περιμένουν να συμβεί, αφού προβούν στην ειδοποίηση και ποιες πληροφορίες θα πρέπει να περιμένουν να λάβουν.
Έχει εισαχθεί υποχρεωτική εκπαίδευση για το διοικητικό προσωπικό σε θέματα καταγγελιών, με προτάσεις για επέκταση της εκπαίδευσης σε διαπιστευμένους βοηθούς.
Περαιτέρω συστάσεις
Άλλα μεσοπρόθεσμα και μακροπρόθεσμα μέτρα έχουν προταθεί από την ειδική επιτροπή για την ξένη παρέμβαση σε όλες τις δημοκρατικές διαδικασίες στην Ευρωπαϊκή Ένωση, συμπεριλαμβανομένης της παραπληροφόρησης, τα οποία συζητήθηκαν και ψηφίστηκαν στη σύνοδο ολομέλειας του Ιουλίου 2023.
Εύκολα προσβάσιμες πληροφορίες
Ο ιστότοπος του Κοινοβουλίου παρέχει πλέον κεντρικές και εύκολα προσβάσιμες πληροφορίες σχετικά με την ακεραιότητα του κοινοβουλευτικού έργου στο πλαίσιο μιας νέας καρτέλας: Διαφάνεια και Δεοντολογία.
Πρόοδος στις πολιτικές κατά της παρενόχλησης
Η Πρόεδρος Μέτσολα έδωσε εντολή στους κοσμήτορες να επεξεργαστούν προτάσεις για την ενίσχυση των πολιτικών του Κοινοβουλίου κατά της παρενόχλησης. Το Προεδρείο αποφάσισε στις 10 Ιουλίου να ιδρύσει μια υπηρεσία διαμεσολάβησης και έδωσε την πολιτική του υποστήριξη στην εισαγωγή της υποχρεωτικής κατάρτισης για τους ευρωβουλευτές. Το Προεδρείο συμφώνησε επίσης να βελτιώσει την υφιστάμενη διαδικασία της Συμβουλευτικής Επιτροπής που ασχολείται με καταγγελίες παρενόχλησης που αφορούν μέλη. Το Προεδρείο στις 20 Νοεμβρίου 2023 οριστικοποίησε τη σύσταση του διαμεσολαβητή και της υπηρεσίας του και συμφώνησε να υποβάλλονται εκθέσεις εφαρμογής δύο φορές ανά εντολή.
Ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση
Για να διασφαλιστεί η ορθή εφαρμογή όλων των αλλαγών, το Κοινοβούλιο διεξάγει τακτικές εκστρατείες ευαισθητοποίησης. Προσφέρει ειδική εκπαίδευση στο προσωπικό και τους βουλευτές σχετικά με τις απαιτήσεις δεοντολογίας, διαφάνειας και λογοδοσίας.
Εκσυγχρονισμός των τρόπων εργασίας του Κοινοβουλίου
Ένας ευρύτερος εκσυγχρονισμός των μεθόδων εργασίας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ξεκίνησε στις αρχές του 2023, καλύπτοντας τις νομοθετικές, δημοσιονομικές, ελεγκτικές, ολομελείς και εξωτερικές δραστηριότητές του. Μετά από μήνες συζητήσεων, η Διάσκεψη των Προέδρων συμφώνησε σε ένα πακέτο μεταρρυθμίσεων που ενσωματώθηκε στις αλλαγές του Κανονισμού και τέθηκε σε ισχύ στις 16 Ιουλίου 2024, στην έναρξη της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου.
Οι μεταρρυθμίσεις απλοποιούν τον τρόπο ανάθεσης των προτάσεων της Επιτροπής στις επιτροπές, επιτρέποντας την απευθείας αποστολή των φακέλων σε μία επιτροπή ή σε μια μικρή ομάδα έως τριών, μειώνοντας τις διαφορές και επιτρέποντας την έναρξη των εργασιών νωρίτερα.
Για ευρέος φάσματος ή πολύπλοκους φακέλους, το Κοινοβούλιο μπορεί πλέον να συστήσει προσωρινές νομοθετικές επιτροπές, ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν ταχύτερες διαδικασίες για την ιεράρχηση συγκεκριμένων φακέλων.
Σαφέστεροι κανόνες για την επίλυση συγκρούσεων αρμοδιοτήτων στοχεύουν στην πρόληψη καθυστερήσεων που προκαλούνται από επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες, στην απλοποίηση των εσωτερικών ροών εργασίας και στην ενίσχυση του ελέγχου στο πλαίσιο της δημοκρατικής διαδικασίας της ΕΕ.
Συνεργασία μεταξύ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και της Ευρωπαϊκής Επιτροπής
Τον Σεπτέμβριο του 2025, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο κατέληξαν σε προσωρινή συμφωνία για μια ανανεωμένη Συμφωνία-Πλαίσιο για την ενίσχυση της συνεργασίας, της εμπιστοσύνης, της διαφάνειας και του διαλόγου μεταξύ τους.
Η συμφωνία βασίζεται στις εννέα πολιτικές αρχές που συμφώνησαν η πρόεδρος του Κοινοβουλίου Roberta Metsola και η πρόεδρος της Επιτροπής Ursula von der Leyen τον Οκτώβριο του 2024. Η συμφωνία ενισχύει την αρχή της ίσης μεταχείρισης του Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, διευκρινίζει τον ρόλο της Επιτροπής ως έντιμου διαμεσολαβητή και διασφαλίζει ότι το Κοινοβούλιο λαμβάνει πλήρη και έγκαιρη ενημέρωση για την εκτέλεση των νομοθετικών, δημοσιονομικών και ελεγκτικών καθηκόντων του.
Το σχέδιο εισάγει επίσης αυστηρότερες δεσμεύσεις για τους Επιτρόπους να συμμετέχουν στις συνεδριάσεις της ολομέλειας και των επιτροπών όταν χρειάζεται και να συμμετέχουν πιο τακτικά στο ευρύτερο κοινοβουλευτικό έργο, υποστηρίζοντας παράλληλα τις προσπάθειες του ίδιου του Κοινοβουλίου για τη βελτίωση της παρουσίας των βουλευτών. Η ενημερωμένη συμφωνία πρέπει να εγκριθεί από το Κοινοβούλιο και να υπογραφεί από τους προέδρους και των δύο θεσμικών οργάνων.
