Micreaphlaistigh: foinsí, éifeachtaí agus réitigh AE
Cá as a dtagann micreaphlaistigh agus cad iad na héifeachtaí atá acu? Foghlaim na príomhfhíricí faoi mhicreaphlaistigh agus faigh amach cad iad na réitigh a bhfuil an tAontas ag obair orthu.
Faoi 2030, tá sé d’aidhm ag an Aontas laghdú 30% a dhéanamh ar scaoileadh micreaphlaisteach isteach sa chomhshaol, mar chuid de phlean níos leithne chun srian a chur leis an truailliú agus chun éiceachórais shláintiúla a chur chun cinn. Chun an sprioc sin a bhaint amach, thacaigh Parlaimint na hEorpa le raon beart chun aghaidh a thabhairt ar fhoinsí micreaphlaisteach a chuirtear isteach d’aon ghnó agus ar fhoinsí neamhbheartaithe micreaphlaisteach araon.
Cad iad micreaphlaistigh agus cá as a dtagann siad?
Is píosaí beaga d'ábhar plaisteach iad micreaphlaistigh atá níos lú ná cúig mhilliméadar de ghnáth. Is féidir iad a roinnt ina dhá phríomhchatagóir de réir a bhfoinse:
Micreaphlaistigh phríomhúla
- Scaoilte go díreach sa chomhshaol mar cháithníní beaga
- Meastar gurb ionann iad agus idir 15-31% de mhicreaphlaistigh sna haigéin
Micreaphlaistigh thánaisteacha
- Is de thionscnamh díghrádú earraí plaisteacha móra iad, amhail málaí plaisteacha, buidéil nó líonta iascaireachta
- Is ionann iad agus 69-81% de mhicreaphlaistigh a fhaightear sna haigéin
Cad iad na héifeachtaí atá ag micreaphlaistigh?
Faightear micreaphlaistigh i gcainníochtaí atá ag fás san aigéan. De réir na Náisiún Aontaithe, tá suas le 51 trilliún cáithnín micreaphlaisteach sna farraigí, 500 uair níos mó ná réaltaí inár réaltra.
Is féidir le hainmhithe muirí micreaphlaistigh a fhaightear san fharraige a ionghabháil. Ansin carnann an plaisteach agus is féidir leis deireadh a chur le daoine tríd an slabhra bia
Fuarthas iad i mbia agus i ndeochanna, lena n-áirítear beoir, mil agus uisce sconna. Ní nach ionadh, aimsíodh cáithníní plaisteacha i stól daonna le déanaí.
Níl an éifeacht ar shláinte an duine ar eolas go fóill, ach is minic a bhíonn breiseáin i bplaistigh, amhail cobhsaitheoirí nó lasairmhoillithigh, agus substaintí ceimiceacha tocsaineacha eile a d’fhéadfadh a bheith díobhálach don ainmhí nó don duine a ionghabháil.
Réitigh: gníomhaíochtaí an Aontais chun micreaphlaistigh a laghdú
Thacaigh an Pharlaimint go comhsheasmhach le gníomhaíocht AE chun dul i ngleic le micreaphlaistigh ag gach céim dá saolré. Dírítear ar thruailliú a chosc ag a fhoinse agus ar a áirithiú go nglacfaidh tionscail freagracht as a lorg comhshaoil.
Micreaphlaistigh i dtáirgí a laghdú
I mí Mheán Fómhair 2018, cheadaigh feisirí straitéis plaisteach a bhfuil sé mar aidhm aici ráta athchúrsála na dramhaíola plaistí san AE a mhéadú, agus d'iarr siad ar an gCoimisiún Eorpach bearta a ghlacadh chun scaoileadh micreaphlaisteach ó theicstílí, boinn, péint agus bunanna toitíní a íoslaghdú.
Tá srianta glactha ag an Aontas lena gcuirtear toirmeasc ar mhicreaphlaistigh a chur isteach d’aon ghnó i dtáirgí amhail cosmaidí, glantaigh, leasacháin nó ábhair a úsáidtear ar dhromchlaí spóirt saorga. Cumhdaítear leis an mbeart freisin táirgí amhail glitter agus micreachoirníní. De réir mheasúnuithe an Choimisiúin Eorpaigh, ba cheart go gcuirfeadh na rialacha cosc ar thart ar leathmhilliún tona micreaphlaisteach a scaoileadh isteach sa chomhshaol.
Teorainn a chur le plaistigh aon úsáide agus dramhaíl phlaisteach eile
I mí Dheireadh Fómhair 2018, thacaigh an Pharlaimint le cosc AE ar tháirgí plaisteacha aon úsáide áirithe a fhaightear go forleathan sna farraigí agus a bhfuil ionadaigh neamhphlaisteacha ar fáil dóibh cheana féin. Chuir feisirí plaistigh oxo-díghrádaithe le liosta na n-earraí atá le toirmeasc. Is plaistigh thraidisiúnta iad plaistigh Oxo-díghrádaithe a bhriseann síos go héasca i bpíosaí beaga bídeacha mar gheall ar bhreiseáin agus a chuireann le truailliú micreaphlaisteach sna haigéin.
In 2015, vótáil an Pharlaimint i bhfabhar srian a chur ar mhálaí plaisteacha éadroma in AE.
Rialacha nua an Aontais maidir le millíní plaisteacha
In 2023, mhol an Coimisiún Eorpach rialacha chun caillteanais millíní plaisteacha a chosc – na hamhábhair thionsclaíocha a úsáidtear chun táirgí plaisteacha a dhéanamh – atá ar cheann de na trí fhoinse is mó de thruailliú micreaphlaisteach neamhbheartaithe san Aontas.
Ghlac feisirí na rialacha nua i mí Dheireadh Fómhair 2025. Leagtar síos sa reachtaíocht ceanglais cheangailteacha do chuideachtaí millíní a láimhseáil, a iompar agus a stóráil go sábháilte, arb é is aidhm dóibh truailliú micreaphlaisteach a chosc ar bhealach níos fearr ar fud an tslabhra soláthair.
