Rejestr służący przejrzystości: kto lobbuje w UE? (infografiki)
Unijne instytucje osiągnęły porozumienie ws. aktualizacji rejestru służącego przejrzystości wymieniającego lobbystów, którzy mają do nich dostęp. Przeczytaj, dlaczego to ma znaczenie.
Parlament Europejski zatwierdził na sesji plenarnej w kwietniu 2021r. porozumienie osiągnięte z Komisją Europejską i Radą w sprawie zaktualizowanych wspólnych przepisów zwiększających przejrzystość działań przedstawicieli grup interesu na szczeblu UE. Porozumienie zostało podpisane przez trzy instytucje 20 maja.
Od 2011 r. Parlament Europejski i Komisja Europejska prowadzą wspólnie publiczny rejestr służący przejrzystości - przedtem obie instytucje prowadziły osobne rejestry (Parlament prowadził swój od 1995 r.). Rada była obserwatorem programu od 2014 r., ale po zakończeniu negocjacji w sprawie zaktualizowanego porozumienia pod koniec 2020 roku w pełni w nim uczestniczy.
Kto rozmawia z UE?
Celem rejestru służącego przejrzystości jest zapewnienie, że osoby, grupy i organizacje reprezentujące szczególne interesy, zainteresowane kontaktami z instytucjami UE, będą publicznie deklarować swoje zainteresowanie i dostarczać informacji na swój temat. Każda organizacja chcąca wykonywać pewne działania wpływające na politykę UE - np. zabranie głosu na wysłuchaniu publicznym zorganizowanym przez parlamentarną komisję - będzie musiała się zarejestrować.
Liczba zarejestrowanych organizacji stale rośnie - obecnie w rejestrze figuruje ponad 12 500 organizacji zatrudniających ok. 50 000 pracowników, w tym organizacje pozarządowe, stowarzyszenia przedsiębiorców, firmy, związki zawodowe i think tanki.
Organizacje znacznie się różnią pod względem rozmiaru i obszarów zainteresowań. Tematy interesujące większość organizacji to środowisko, badania i innowacje oraz działania klimatyczne. Prawie jedna piąta wszystkich organizacji ma swoją główną siedzibę w Belgii.
Przepisy dotyczące lobbingu w krajach UE
Państwa członkowskie UE mają różne podejście do regulowania lobbingu. Austria, Francja, Niemcy, Irlandia, Litwa, Polska i Słowenia, a także hiszpański region Katalonii wprowadziły prawny wymóg rejestracji, natomiast Belgia, Włochy, Holandia i Rumunia oferują lobbystom zachęty do dobrowolnej rejestracji.
W innych krajach UE władze nie wprowadziły przepisów, ale przedstawiciele grup interesu stworzyli mechanizmy samoregulacji.
Polityka przejrzystości Parlamentu
W negocjacjach z Komisją i Radą w sprawie nowego porozumienia, Parlament Europejski starał się wzmocnić i poprawić rozliczalność instytucji UE oraz zapewnić przejrzysty i otwarty proces podejmowania decyzji na szczeblu UE.
Rezolucja Parlamentu z kwietnia 2021 r. z zadowoleniem przyjmuje fakt, że w ramach nowej umowy pośredni lobbing również podlega rejestracji, ponieważ pandemia zmniejszyła liczbę spotkań twarzą w twarz i doprowadziła do nowych form interakcji między przedstawicielami grup interesu a decydentami.
Eurodeputowani wyrazili również zadowolenie ze zmiany statusu Rady na formalną stronę umowy. „Ustanawiając pozytywny przykład, możemy stać się wzorem do naśladowania również dla państw członkowskich i zmienić standardy. Nowe przepisy ułatwią obywatelem zrozumienie sposobu, w jaki podejmowane są decyzje wpływające na ich życie codzienne" powiedziała wiceprzewodnicząca Parlamentu Katarina Barley (S&D, Niemcy), jedna ze współnegocjatorek Parlamentu w sprawie porozumienia.
Współnegocjatorka Parlamentu Danuta Hübner (EPL, Polska) powiedziała: „Cele Parlamentu są w pełni odzwierciedlone w nowych ramach: rozszerzyliśmy zakres i wzmocniliśmy rejestr służący przezroczystości, zapewniając jednocześnie, że wolny mandat nadany eurodeputowanym przez obywateli Europy pozostaje nienaruszony".
