Skedi informattivi dwar l-Unjoni Ewropea
Parlament Ewropew
Imla dan l-ispazju

L-Asja tal-Lvant

L-Asja tal-Lvant għandha importanza ġeostrateġika vitali għall-UE u qed tiffaċċja sfidi ġeostrateġiċi importanti. Fl-Indo-Paċifiku joqogħdu aktar minn 50% tal-popolazzjoni tad-dinja. Żewġ terzi tal-kummerċ dinji tal-kontejners jgħaddi mir-reġjun Indo-Paċifiku u r-rotot tal-baħar tiegħu huma r-rotot ewlenin għall-kummerċ u l-provvisti tal-enerġija. L-istrateġija tal-UE għall-kooperazzjoni fl-Indo-Paċifiku ġiet adottata f’Settembru 2021 biex iżżid l-involviment tal-UE, tibni sħubijiet u ssaħħaħ l-ordni internazzjonali bbażata fuq ir-regoli u tindirizza l-isfidi globali. L-UE qed tadatta l-istrumenti attwali tagħha biex jappoġġjaw l-awtonomija strateġika tagħha. Il-Boxxla Strateġika għas-Sigurtà u d-Difiża tagħha, approvata formalment mill-Kunsill f’Marzu 2022, tippromwovi arkitettura tas-sigurtà reġjonali miftuħa u bbażata fuq ir-regoli, inklużi rotot marittimi siguri, bini tal-kapaċità u preżenza navali msaħħa fir-reġjun Indo-Paċifiku.
L-istrateġija tal-UE tinkludi seba’ oqsma ta’ prijorità: il-prosperità sostenibbli u inklużiva, it-tranżizzjoni ekoloġika, il-governanza tal-oċeani, il-governanza diġitali u s-sħubijiet, il-konnettività, is-sigurtà u d-difiża, u s-sigurtà tal-bniedem.
L-Asja tal-Lvant qed tiffaċċja tħassib ta’ sigurtà bħall-isfida nukleari fil-Korea ta’ Fuq, it-tilwim marittimu fil-Baħar taċ-Ċina tal-Lvant u tan-Nofsinhar u l-kwistjoni tat-Tajwan. L-UE hija attur ekonomiku b’saħħtu fl-Asja tal-Lvant u qed taħdem biex trawwem il-kummerċ ġust, il-multilateraliżmu, il-bini tal-istituzzjonijiet, id-demokrazija, il-governanza tajba u d-drittijiet tal-bniedem.

Din l-iskeda informattiva tiddeskrivi r-reġjun tal-Asja tal-Lvant. Ara wkoll l-iskedi informattivi dwar l-Asja t’Isfel (5.6.7) u l-Asja tax-Xlokk (5.6.9).

Il-bażi legali

  • It-Titolu V (azzjoni esterna tal-UE) tat-Trattat dwar l-Unjoni Ewropea;
  • L-Artikoli 206-207 (kummerċ) u l-Artikoli 216-219 (ftehimiet internazzjonali) tat-Trattat dwar il-Funzjonament tal-Unjoni Ewropea;
  • Il-Ftehimiet ta’ Sħubija u Kooperazzjoni (relazzjonijiet bilaterali).

Iċ-Ċina (Ir-Repubblika tal-Poplu taċ-Ċina)

L-UE u ċ-Ċina stabbilew rabtiet diplomatiċi formali fl-1975. Ir-relazzjonijiet ġew sospiżi wara l-protesti fi Pjazza Tiananmen fl-1989. L-UE reġgħet nediet ir-relazzjonijiet fl-1994, iżda l-embargo fuq l-armi impost fl-1989 għadu fis-seħħ. Peress li ma hemm l-ebda definizzjoni dettaljata komuni tal-UE ta’ “embargo fuq l-armi”, huwa f’idejn l-Istati Membri individwali li jinterpretaw it-tifsira f’konformità mal-liġijiet nazzjonali tagħhom.

Taħt il-President Xi Jinping, is-sitwazzjoni politika taċ-Ċina nbidlet b’mod konsiderevoli mill-2012. Fl-2018, ġiet adottata reviżjoni tal-kostituzzjoni li tippermetti lil Xi Jinping iżomm il-pożizzjoni b’mod indefinit, mingħajr limitu ta’ żmien għall-kariga ta’ segretarju ġenerali tal-Partit Komunista Ċiniż, kap tal-istat u tal-armata. Reċentement, il-politika estera taċ-Ċina ħadet approċċ aktar assertiv, billi għandha l-akbar grupp ta’ persunal militari attiv disponibbli fid-dinja. Iċ-Ċina hija t-tieni l-aktar pajjiż li jonfoq fuq il-militar fid-dinja, wara l-Istati Uniti. Fl-2024, il-baġit taċ-Ċina għad-difiża kien ta’ madwar USD 231 biljun, żieda ta’ 7.2% mill-2023.

Iċ-Ċina varat uffiċjalment it-tielet trasportatur tal-inġenji tal-ajru tagħha, Fujian (imsemmi għall-provinċja faċċata tat-Tajwan), bħala parti minn sforz kontinwu biex, sal-2027, tibni forza kompletament moderna li tħabbatha mal-militar tal-Istati Uniti. Ir-raba’ trasportatur qed jinbena wkoll fiċ-Ċina, u huwa rrapportat li jaf jaħdem bl-enerġija nukleari. Il-forzi navali taċ-Ċina qed jibnu bastimenti tal-gwerra b’rata aktar mgħaġġla mill-potenzi l-oħra kollha flimkien. Iċ-Ċina qed tespandi u timmultiplika l-preżenza militari tagħha fil-Baħar taċ-Ċina tan-Nofsinhar, fl-Istrett tat-Tajwan u fl-Istrett ta’ Malacca, li huwa vitali għall-kummerċ internazzjonali.

Għalkemm l-Aġenda Strateġika għall-Kooperazzjoni konġunta UE-Ċina 2020 saħħet ir-rabtiet, ir-relazzjonijiet iddeterjoraw mill-2022 minħabba l-pożizzjoni taċ-Ċina dwar l-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja u minħabba l-assertività tagħha fl-Istrett tat-Tajwan. Ir-relazzjonijiet bilaterali bejn l-UE u ċ-Ċina kienu diġà bdew jiddeterjoraw fl-2021, wara li ċ-Ċina introduċiet kontromiżuri għas-sanzjonijiet tal-UE dwar id-drittijiet tal-bniedem.

Il-ministri għall-affarijiet barranin tal-UE ltaqgħu f’Mejju 2023 u l-mexxejja tal-UE ltaqgħu fil-Kunsill Ewropew f’Ġunju 2023 u affermaw mill-ġdid il-validità tal-approċċ multidimensjonali tal-UE lejn iċ-Ċina stabbilit fil-prospettiva strateġika bejn l-UE u ċ-Ċina ta’ Marzu 2019: bħala sieħeb; bħala kompetitur; u bħala rival sistemiku, filwaqt li l-kompetizzjoni u r-rivalità kisbu prominenza. Il-mexxejja tal-UE jaqblu dwar il-ħtieġa li jinvolvu ruħhom maċ-Ċina meta jkun fl-interess tal-UE filwaqt li, fl-istess ħin, ifittxu li jnaqqsu d-dipendenzi strateġiċi (“it-tneħħija tar-riskji, mhux id-diżakkoppjament”). Mill-2025, l-UE hija mħassba dwar l-iżbilanċi sistemiċi fl-ekonomija Ċiniża, li jinkludu politiki u prattiki industrijali distortivi li joħolqu kapaċità żejda u li jħallu impatt negattiv fuq il-membri tal-Organizzazzjoni Dinjija tal-Kummerċ (WTO). In-negozji Ewropej fiċ-Ċina għadhom jiffaċċjaw diskriminazzjoni u kundizzjonijiet mhux ekwi, u ħafna setturi jibqgħu fil-biċċa l-kbira magħluqa għall-investiment barrani.

L-UE hija mħassba dwar it-tensjonijiet dejjem jiżdiedu fl-Istrett tat-Tajwan u topponi bidliet unilaterali bil-forza, u tħeġġeġ liċ-Ċina, bħala membru tal-Kunsill tas-Sigurtà tan-NU (KSNU), biex tirrispetta d-dritt internazzjonali. L-UE esprimiet ukoll tħassib dwar kwistjonijiet relatati mad-drittijiet tal-bniedem fit-Tibet, f’Xinjiang u f’Hong Kong.

L-24 Summit bejn l-UE u ċ-Ċina f’Diċembru 2023 indirizza kwistjonijiet ġeopolitiċi u ekonomiċi ewlenin. Saru djalogi ta’ livell għoli dwar il-klima, il-politika diġitali, l-ekonomija, l-istrateġija u d-drittijiet tal-bniedem. L-UE enfasizzat tliet oqsma ewlenin: 1) ir-relazzjonijiet internazzjonali, inkluża l-gwerra tar-Russja fl-Ukrajna; 2) il-kummerċ; u 3) l-importanza ta’ ordni internazzjonali bbażata fuq ir-regoli. Iċ-Ċina ffukat primarjament fuq il-kummerċ u l-investiment. Minkejja t-tilwim kummerċjali li għaddej bħalissa bħat-tariffi fuq il-vetturi elettriċi Ċiniżi u l-akkużi tal-UE ta’ diskriminazzjoni Ċiniża kontra l-manifatturi Ewropej, l-UE u ċ-Ċina qed jippjanaw is-summit konġunt tagħhom li jmiss fl-2025 biex jikkommemoraw il-50 anniversarju tar-relazzjonijiet tagħhom.

Mit-tnedija tagħha fl-2013, l-inizjattiva taċ-Ċina “Belt and Road” laħqet kull rokna tad-dinja, u qed tippromwovi l-globalizzazzjoni b’karatteristiċi Ċiniżi bħal kuntratti mhux trasparenti, standards tax-xogħol u politiki ta’ dejn Ċiniżi. Iċ-Ċina għandha l-għan li ssir il-mexxej dinji fl-industriji tat-teknoloġija avvanzata u fit-teknoloġiji diġitali, inklużi l-intelliġenza artifiċjali u l-5G. Fl-2021, l-UE nediet il-Global Gateway, strateġija multidimensjonali li għandha l-għan li ssaħħaħ il-konnettività madwar id-dinja u tlaqqa’ flimkien l-UE, l-Istati Membri tagħha, u l-istituzzjonijiet finanzjarji u tal-iżvilupp tagħhom (Tim Ewropa). L-istrateġija Global Gateway hija strument ġeopolitiku rilevanti għall-UE. Din tgħin biex jiġu indirizzati l-aktar sfidi globali urġenti, mill-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima għat-titjib tas-sistemi tas-saħħa u t-tisħiħ tal-kompetittività u s-sigurtà tal-ktajjen tal-provvista globali. Hija alternattiva de facto għall-inizjattiva “Belt and Road” u hija strument ġeopolitiku rilevanti ħafna għall-UE.

L-UE u ċ-Ċina huma sħab kummerċjali kbar. Fl-2024, l-UE importat prodotti miċ-Ċina stmati għal EUR 517.8 biljun, filwaqt li esportat prodotti b’valur ta’ EUR 213.3 biljun lejn iċ-Ċina, li rriżulta f’defiċit kummerċjali ta’ EUR 304.5 biljun għall-UE (il-kummerċ huwa żbilanċjat favur iċ-Ċina). Il-kummerċ bejn l-UE u ċ-Ċina kien jirrappreżenta madwar EUR 1.3 biljun kuljum ta’ importazzjonijiet u EUR 600 miljun kuljum ta’ esportazzjonijiet, b’total ta’ EUR 1.9 biljun kuljum ta’ kummerċ bejn l-UE u ċ-Ċina. L-iżbilanċi ekonomiċi u l-prattiki kummerċjali Ċiniżi inġusti joħolqu riskji għal industriji ewlenin tal-UE (karozzi, teknoloġiji ekoloġiċi, eċċ.). Peress li ċ-Ċina wriet ir-rieda tagħha li tisfrutta d-dipendenzi fuq materja prima kritika, Beijing ġiet avżata li l-prattiki kummerċjali inġusti se jwasslu dejjem aktar għal miżuri protettivi (bħal dazji anti-dumping u kumpensatorji).

F’Ottubru 2024, il-Kummissjoni kkonkludiet l-investigazzjoni antisussidji tagħha billi imponiet dazji kumpensatorji definittivi fuq l-importazzjonijiet ta’ vetturi elettriċi bil-batterija (BEVs) miċ-Ċina għal perjodu ta’ ħames snin. L-investigazzjoni sabet li l-katina tal-valur tal-BEV fiċ-Ċina tibbenefika minn sussidjar inġust, li jista’ jagħmel ħsara ekonomika lill-produtturi tal-BEVs tal-UE. L-UE implimentat diversi miżuri oħra ta’ difiża tal-kummerċ immirati lejn l-importazzjonijiet Ċiniżi, billi imponiet dazji anti-dumping biex tipproteġi l-industriji tagħha minn prattiki inġusti ta’ pprezzar, inklużi l-prodotti tal-azzar u l-bijodiżil. Kien hemm diversi ritaljazzjonijiet kummerċjali miċ-Ċina u l-UE kkontestat ċerti prattiki kummerċjali Ċiniżi permezz tal-qafas tad-WTO. F’Jannar 2025, l-UE nediet kawża tad-WTO kontra ċ-Ċina dwar royalties tal-proprjetà intellettwali.

Wara l-eskalazzjoni tat-tariffi tal-Istati Uniti f’April 2025 taħt il-President Trump, iċ-Ċina indikat li kienet lesta li tikkollabora mal-UE fil-ġlieda kontra l-protezzjoniżmu u fil-ħarsien tas-sistema kummerċjali globali. Filwaqt li ċ-Ċina tinkoraġġixxi lill-UE tapprofondixxi r-rabtiet ekonomiċi, l-UE għadha tibża’ mill-iżbilanċi kummerċjali u l-aċċess limitat għas-suq, u hija mħassba dwar prattiki ġusti ta’ akkwist.

Il-pożizzjoni taċ-Ċina dwar l-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, fejn żammet pożizzjoni newtrali, żiedet it-tensjonijiet mal-alleati tal-Punent. Filwaqt li ma tappoġġjax espliċitament il-gwerra, iċ-Ċina approfondiet ir-rabtiet militari tagħha mar-Russja, fejn żiedet il-bejgħ tal-armi u l-eżerċizzji konġunti. Hija ma ngħaqditx mas-sanzjonijiet kontra r-Russja, u saret fornitur ewlieni ta’ teknoloġija sensittiva, bi 80% tal-importazzjonijiet tar-Russja jiġu miċ-Ċina. Il-kumpaniji Ċiniżi qabżu wkoll is-sanzjonijiet tal-UE, li wassal għall-inklużjoni tagħhom fit-13-il pakkett tal-lista ta’ sanzjonijiet tal-gwerra tal-UE fl-2024. F’Diċembru 2024, l-UE imponiet aktar sanzjonijiet fuq sitt kumpaniji Ċiniżi u individwu Ċiniż wieħed għall-forniment ta’ droni u komponenti mikroelettroniċi b’appoġġ għall-isforz tal-gwerra tar-Russja.

L-UE tappoġġja l-governanza globali u l-kooperazzjoni multilaterali fit-tilwima dwar il-Baħar taċ-Ċina tan-Nofsinhar, filwaqt li tenfasizza l-libertà tan-navigazzjoni u tat-titjiriet li jgħaddu minn fuqu, filwaqt li tħeġġeġ soluzzjonijiet paċifiċi u nnegozjati f’konformità mad-dritt internazzjonali u f’konformità mal-Konvenzjoni tan-NU dwar il-Liġi tal-Baħar. Ir-reġjun huwa kritiku għall-kummerċ u r-riżorsi globali, biċ-Ċina tirrivendika madwar 90% taħt il-“linja tad-disa’ singijiet”. L-azzjonijiet assertivi taċ-Ċina, inklużi l-konfrontazzjonijiet mat-Tajwan u mal-Filippini, żiedu t-tensjonijiet fiż-żona.

Id-drittijiet tal-bniedem huma probabbilment l-aktar eżempju ċar ta’ rivalità sistemika fir-relazzjonijiet bejn l-UE u ċ-Ċina, peress li l-UE kontinwament tħeġġeġ liċ-Ċina biex tirrispetta l-obbligi tagħha skont il-kostituzzjoni tagħha stess u d-dritt internazzjonali, u biex tirrispetta, tipproteġi u tissodisfa d-drittijiet tal-bniedem, inkluż għall-Ujguri, it-Tibetani u persuni li jappartjenu għal minoranzi etniċi, reliġjużi u lingwistiċi u gruppi oħra madwar iċ-Ċina. Id-39 Djalogu dwar id-Drittijiet tal-Bniedem UE-Ċina sar f’Ġunju 2024 f’Chongqing. L-UE esprimiet tħassib dwar ir-restrizzjonijiet fuq il-libertajiet fundamentali, l-indipendenza ġudizzjarja u x-xogħol furzat. Hija affermat ukoll mill-ġdid il-oppożizzjoni tagħha għall-piena tal-mewt u ħeġġet liċ-Ċina biex tirrispetta l-libertà reliġjuża, b’mod partikolari fir-rigward tas-suċċessjoni tad-Dalai Lama.

Il-Parlament kontinwament għadda riżoluzzjonijiet fejn qajjem tħassib dwar id-drittijiet tal-bniedem dwar Hong Kong, it-Tajwan, Xinjiang u s-sitwazzjoni tal-Ujguri, filwaqt li kkundanna x-xogħol furzat u l-isfruttament tal-minoranzi. Il-Parlament adotta wkoll riżoluzzjonijiet dwar it-Tibet, b’mod aktar speċifiku dwar is-sitwazzjoni tal-minoranzi reliġjużi u etniċi. Ir-riżoluzzjonijiet reċenti tal-Parlament jinkludu dawk ta’:

It-Tajwan

L-UE hija impenjata għall-“politika ta’ Ċina Waħda”, filwaqt li tirreferi għat-Tajwan bħala territorju doganali separat u mhux bħala stat sovran, u tirrikonoxxi lit-Tajwan bħala entità ekonomika u kummerċjali u tappoġġja l-parteċipazzjoni tat-Tajwan f’fora multilaterali. L-UE żviluppat djalogu strutturat tajjeb dwar kwistjonijiet ekonomiċi u kummerċjali mat-Tajwan f’setturi bħall-industrija tal-karozzi, il-farmaċewtiċi, il-kożmetiċi u t-tagħmir mediku.

L-UE tibqa’ mħassba dwar it-tensjonijiet dejjem akbar fl-Istrett tat-Tajwan u topponi kwalunkwe tentattiv unilaterali biex jinbidel l-istatus quo, b’mod partikolari bil-forza. Minbarra l-koerċizzjoni militari madwar it-Tajwan, hemm tħassib addizzjonali li l-kejbils tal-infrastruttura taħt l-ilma tista’ ssirilhom ħsara.

Fl-2023, it-Tajwan kien it-13 l-akbar sieħeb kummerċjali tal-UE, filwaqt li l-UE kienet ir-raba’ l-akbar sieħeb kummerċjali tat-Tajwan, wara ċ-Ċina, l-Istati Uniti u l-Ġappun. Il-kummerċ totali tal-merkanzija tat-Tajwan mal-UE laħaq EUR 77.7 biljun fl-2023. Dik l-istess sena, l-esportazzjonijiet tal-UE lejn it-Tajwan ammontaw għal EUR 30.5 biljun u l-importazzjonijiet tal-UE mit-Tajwan ammontaw għal EUR 47.8 biljun. L-Assoċjazzjoni tan-Nazzjonijiet tal-Asja tax-Xlokk hija wkoll sieħeb kummerċjali ewlieni tat-Tajwan. F’termini ta’ investiment, mill-2023, 4 252 kumpanija tal-UE investew USD 58.17 biljun fit-Tajwan.

L-UE u t-Tajwan jorganizzaw ukoll konsultazzjonijiet annwali dwar diversi kwistjonijiet mhux kummerċjali bħad-drittijiet tal-ħaddiema migranti, b’mod partikolari għall-ħaddiema domestiċi u fl-industrija tas-sajd; il-piena tal-mewt; l-ugwaljanza bejn il-ġeneri u t-trattament ġust għall-persuni LGBTQIA+. L-UE u t-Tajwan wettqu s-seba’ Konsultazzjonijiet tagħhom dwar id-Drittijiet tal-Bniedem fil-5 ta’ Marzu 2025 f’Taipei, fejn enfasizzaw id-dedikazzjoni tagħhom għad-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt. L-UE affermat mill-ġdid il-oppożizzjoni tagħha għall-piena kapitali, u ħeġġet lit-Tajwan biex japplika moratorju de facto. Suġġetti oħra li ġew diskussi messew il-kwistjonijiet tal-protezzjoni tad-drittijiet tal-ħaddiema migranti, speċjalment fl-industrija tas-sajd, u dawk tal-ħaddiema domestiċi.

L-elezzjonijiet ġenerali fit-Tajwan saru f’Jannar 2024 u l-parteċipazzjoni laħqet il-71.86%. Għat-tielet mandat, il-kandidat William Lai (Lai Ching-te), tal-Partit Progressiv Demokratiku (DPP) rebaħ l-elezzjoni b’40.1% tal-voti, u rnexxielu jżomm is-siġġu presidenzjali. Il-Yuan Leġiżlattiv, magħmul minn 113-il siġġu, jinqasam bejn tliet partiti ewlenin u tnejn indipendenti, u b’hekk joħloq sitwazzjoni fejn is-sħab parlamentari ż-żgħar jistgħu jiddeterminaw b’mod sinifikanti l-aġenda politika tat-Tajwan.

It-tensjonijiet bejn l-istretti eskalaw minn meta d-DPP rebaħ l-elezzjonijiet fl-2016. Iċ-Ċina ħadet azzjonijiet assertivi, u żiedet il-frekwenza u l-iskala tal-pattulji minn bombers, inġenji tal-ajru tal-ġlied, u inġenji tal-ajru ta’ sorveljanza madwar it-Tajwan. Lai Ching-te wiegħed li jissalvagwardja l-indipendenza de facto tal-gżira miċ-Ċina u jallinjaha aktar ma’ demokraziji oħra. It-Tajwan żviluppa għarfien espert uniku fil-ġlieda kontra l-attakki ċibernetiċi, l-informazzjoni barranija, il-manipulazzjoni, l-interferenza u d-diżinformazzjoni, kemm fil-livell governattiv kif ukoll fl-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili.

Il-Parlament wettaq diversi missjonijiet uffiċjali fit-Tajwan. Il-Kumitat Speċjali dwar l-Indħil Barrani fil-Proċessi Demokratiċi kollha (INGE) żar Taipei f’Novembru 2021, u din kienet l-ewwel żjara uffiċjali tal-Parlament fit-Tajwan. L-INGE kellu l-għan li jistudja l-esperjenzi Tajwaniżi fl-indirizzar ta’ kampanji ta’ interferenza u manipulazzjoni u ddiskuta s-sistema innovattiva tat-Tajwan għall-ġlieda kontra l-kampanji ta’ diżinformazzjoni u tipi oħra ta’ attakki ibridi. Il-Kumitat għall-Kummerċ Internazzjonali għamel żjara uffiċjali f’Taipei f’Diċembru 2022. Din iż-żjara kkonfermat kemm it-tisħiħ tar-relazzjoni strateġika bejn it-Tajwan u l-UE huwa importanti għat-Tajwan u, b’mod aktar konkret, kemm ir-relazzjonijiet komprensivi kummerċjali u ta’ investiment ambizzjużi u ta’ benefiċċju reċiproku huma importanti għalih. Il-Kumitat għall-Affarijiet Barranin tal-Parlament (AFET) għamel żjara uffiċjali f’Taipei f’Lulju 2023. Is-suġġett ewlieni kien it-tħassib dwar is-sigurtà globali fl-Istrett tat-Tajwan.

Il-Parlament ripetutament ħeġġeġ kooperazzjoni bilaterali eqreb bejn l-UE u t-Tajwan f’oqsma bħall-kummerċ, ir-riċerka, il-kultura, l-edukazzjoni, it-tibdil fil-klima u l-protezzjoni ambjentali. F’Diċembru 2023, il-Parlament adotta riżoluzzjoni dwar ir-relazzjonijiet UE-Tajwan fir-rigward tal-kummerċ u l-investiment, u appella għal progress dwar ftehim ta’ investiment tal-UE mat-Tajwan. Il-Parlament appoġġja wkoll il-parteċipazzjoni sinifikattiva tat-Tajwan f’organizzazzjonijiet internazzjonali bħall-Organizzazzjoni Dinjija tas-Saħħa, il-Konvenzjoni Qafas tan-Nazzjonijiet Uniti dwar it-Tibdil fil-Klima u l-Organizzazzjoni tal-Avjazzjoni Ċivili Internazzjonali. Il-Parlament ripetutament ħeġġeġ ukoll liċ-Ċina biex iżżomm lura minn atti provokatorji militari fil-konfront tat-Tajwan, u enfasizza li t-tilwim kollu bejn iż-żewġ naħat tal-Istrett għandu jiġi solvut b’mezzi paċifiċi abbażi tad-dritt internazzjonali.

Il-Parlament ripetutament appella biex l-inklużjoni tat-Tajwan tkun prijorità fl-Istrateġija tal-UE dwar ir-reġjun Indo-Paċifiku u ħeġġeġ id-djalogu u l-kooperazzjoni mat-Tajwan fis-setturi industrijali u fil-ktajjen tal-provvista kollha, b’mod partikolari f’industriji strateġikament importanti bħat-teknoloġija avvanzata u t-teknoloġiji tas-semikondutturi. It-Tajwan jipproduċi żewġ terzi tas-semikondutturi tad-dinja u 90% tas-semikondutturi ta’ kwalità għolja tagħha.

Il-Parlament ikkritika l-eskalazzjoni militari taċ-Ċina u jirrifjuta l-koerċizzjoni ekonomika taċ-Ċina. F’Ottubru 2024, il-Parlament għadda riżoluzzjoni li tikkritika liċ-Ċina għall-interpretazzjoni ħażina tar-Riżoluzzjoni 2758 tan-NU biex teskludi lit-Tajwan minn organizzazzjonijiet internazzjonali u għall-eskalazzjoni tal-provokazzjonijiet militari fl-Istrett tat-Tajwan.

Hong Kong

L-UE tagħti importanza kbira lil-livell għoli ta’ awtonomija ta’ Hong Kong, li jrid jiġi ppreservat f’konformità mal-Liġi Bażika u l-impenji internazzjonali. Id-demokrazija u l-libertajiet fundamentali marru għall-agħar b’mod drammatiku f’Hong Kong matul l-aħħar għaxar snin. Beijing sikktet l-oppożizzjoni politika, kissret l-istampa indipendenti, u xoljiet l-organizzazzjonijiet tas-soċjetà ċivili fl-isforzi tagħha biex tikser il-prinċipju ta’ “pajjiż wieħed, żewġ sistemi”, minkejja d-Dikjarazzjoni Konġunta Sino-Brittanika tal-1984.

L-elezzjonijiet tal-Kunsill Leġiżlattiv ta’ Hong Kong tal-2021 raw rebħa għall-kandidati favur iċ-Ċina, u b’hekk saħħew l-influwenza ta’ Beijing. L-UE kkritikat l-elezzjonijiet, u ddikjarat li dawn kienu qegħdin jikkontribwixxu għall-erożjoni tal-prinċipju ta’ “pajjiż wieħed, żewġ sistemi”. F’Mejju 2022, John Lee Ka-chiu ġie elett Kap Eżekuttiv b’99% tal-voti mill-Kumitat Elettorali, u qabeż is-66% tal-predeċessur tiegħu Carrie Lam. L-elezzjonijiet tal-kunsill distrettwali ta’ Diċembru 2023 raw parteċipazzjoni rekord baxxa ta’ 27.5% tal-votanti, l-aktar waħda baxxa mit-trasferiment ta’ Hong Kong.

Minkejja l-kritika internazzjonali dejjem akbar, Hong Kong ippromulga l-Liġi l-ġdida tiegħu dwar is-Sigurtà Nazzjonali f’Marzu 2024 (magħrufa bħala l-Artikolu 23 tal-Liġi Bażika). Il-liġi tkopri atti definiti ġodda ta’ tradiment, spjunaġġ, serq ta’ sigrieti tal-istat, sedizzjoni u ndħil barrani. L-organizzazzjonijiet tad-drittijiet tal-bniedem iqisuha bħala l-aħħar pass biex jissikktu l-ilħna demokratiċi f’Hong Kong. L-UE hija mħassba ħafna dwar l-impatt potenzjali ta’ din il-leġiżlazzjoni fuq id-drittijiet u l-libertajiet. L-ewwel kundanna taħt din il-liġi waslet f’Settembru 2024, meta raġel minn Hong Kong wieġeb ħati ta’ sedizzjoni talli kien liebes flokk bi slogan.

Hong Kong kien il-31 l-akbar sieħeb kummerċjali tal-UE fil-merkanzija fl-2023. L-UE hija t-tielet l-akbar sieħeb kummerċjali ta’ Hong Kong wara ċ-Ċina u t-Tajwan. L-importazzjonijiet tal-UE minn Hong Kong huma ddominati mill-makkinarju u t-tagħmir tat-trasport. L-esportazzjonijiet tal-UE lejn Hong Kong huma ddominati minn makkinarju u tagħmir, tagħmir tat-trasport u prodotti kimiċi. L-UE hija l-akbar komunità tan-negozju barranija f’Hong Kong, b’1 548 kumpanija tal-UE joperaw fil-belt mill-2023 – madwar nofshom jużaw Hong Kong bħala l-kwartieri ġenerali reġjonali jew l-uffiċċji reġjonali tagħhom.

Il-Parlament għadda diversi riżoluzzjonijiet dwar is-sitwazzjoni politika ta’ Hong Kong, li fihom enfasizza li r-rispett tal-Liġi Bażika kien kruċjali għar-relazzjonijiet bejn l-UE u Hong Kong. Huwa kkundanna l-indħil taċ-Ċina, u wissa li dan kien qiegħed jipperikola l-mudell ta’ “pajjiż wieħed, żewġ sistemi”. Il-Parlament iddenunzja l-liġi dwar is-sigurtà nazzjonali taċ-Ċina bħala attakk fuq l-awtonomija ta’ Hong Kong, l-istat tad-dritt u l-libertajiet. Il-Parlament saħaq ukoll li ċ-Ċina trid tirrispetta l-impenji tagħha skont id-dikjarazzjoni konġunta legalment vinkolanti rreġistrata man-NU.

Ir-riżoluzzjonijiet reċenti tal-Parlament jinkludu dawk ta’:

  • Ġunju 2023 dwar id-deterjorament tal-libertajiet fundamentali f’Hong Kong, li kkundannat is-soppressjoni miċ-Ċina tal-oppożizzjoni politika u tal-attivisti favur id-demokrazija f’Hong Kong, b’mod partikolari billi semmiet il-każ ta’ Jimmy Lai;
  • April 2024 dwar il-Liġi l-ġdida dwar is-Sigurtà Nazzjonali f’Hong Kong u l-każijiet ta’ Andy Li u Joseph John;
  • Novembru 2024 dwar it-tnaqqis tal-libertajiet f’Hong Kong skont il-Liġi dwar is-Sigurtà Nazzjonali, li enfasizzat il-priġunerija inġusta ta’ Jimmy Lai u 45 attivist favur id-demokrazija;
  • Frar 2025 dwar it-tnaqqis tal-ispazju għas-soċjetà ċivili f’Hong Kong, li indikat il-pressjoni dejjem tikber fuq il-Partit Demokratiku biex ixolji u s-sospensjoni tal-attivitajiet ta’ riċerka mill-Istitut tar-Riċerka tal-Opinjoni Pubblika ta’ Hong Kong.

Il-Ġappun

Billi l-UE u l-Ġappun ilhom sħab strateġiċi mill-2003, huma jikkondividu valuri fundamentali bħar-rispett għad-drittijiet tal-bniedem, id-demokrazija u l-istat tad-dritt, kif ukoll impenn qawwi lejn l-iżvilupp sostenibbli, il-multilateraliżmu u sistema tad-WTO bbażata fuq ir-regoli. Il-Ġappun huwa impenjat li jimplimenta b’mod effettiv il-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-klima u ftehimiet ambjentali multilaterali oħra. Madankollu, hemm xi kwistjonijiet li huma ta’ tħassib għall-UE: l-applikazzjoni tal-Ġappun tal-piena tal-mewt, il-kaċċa għall-balieni u l-ħtif ta’ tfal tal-UE fil-Ġappun.

L-UE u l-Ġappun aġġornaw ir-relazzjoni strateġika bilaterali tagħhom fi Frar 2019 bl-implimentazzjoni proviżorja tal-Ftehim ta’ Sħubija Strateġika (SPA) UE-Ġappun u bid-dħul fis-seħħ tal-Ftehim ta’ Sħubija Ekonomika (FSE) bejn l-UE u l-Ġappun. F’Jannar 2025, daħal fis-seħħ l-SPA, li stabbilixxa qafas bilaterali solidu bejn l-UE u l-Ġappun, filwaqt li saħħaħ il-kooperazzjoni politika u ekonomika, u għamel enfasi fuq kwistjonijiet globali bħall-azzjoni klimatika, l-iżvilupp sostenibbli u s-sigurtà. L-SPA għandu l-għan li jsaħħaħ l-ordni globali bbażata fuq ir-regoli u jippromwovi d-demokrazija, id-drittijiet tal-bniedem u l-kummerċ ħieles, filwaqt li jsaħħaħ il-koordinazzjoni f’fora multilaterali.

Il-FSE huwa l-aktar ftehim kummerċjali bilaterali importanti li qatt ġie konkluż mill-UE, peress li jkopri kważi terz tal-prodott domestiku gross dinji, kważi 40% tal-kummerċ dinji u jinvolvi aktar minn 600 miljun persuna. Il-FSE jinkludi wkoll impenji dwar il-kummerċ kemm tal-merkanzija kif ukoll tas-servizzi, u jipprovdi qafas li jippromwovi l-investiment bilaterali. Dan jistabbilixxi wkoll miri ambizzjużi għall-iżvilupp sostenibbli u, għall-ewwel darba, jinkludi impenn speċifiku favur il-Ftehim ta’ Pariġi dwar il-klima. L-UE u l-Ġappun iffirmaw ftehim dwar is-sikurezza tal-avjazzjoni ċivili f’Ġunju 2020. Ir-reċiproċità tal-ivvjaġġar mingħajr viża għaċ-ċittadini tal-UE lejn il-Ġappun għadha kwistjoni fir-relazzjonijiet bilaterali, peress li ċ-ċittadini Ġappuniżi jgawdu minn aċċess mingħajr viża għall-UE.

Mid-dħul fis-seħħ tal-FSE, il-kummerċ fil-merkanzija żdied b’20% u l-kummerċ agroalimentari żdied b’34%. Il-Ġappun laqa’ d-deċiżjoni tal-UE dwar it-tneħħija tal-miżuri ta’ restrizzjoni fuq l-importazzjoni ta’ prodotti tal-ikel mir-reġjun ta’ Fukushima, imposti wara t-terremot fil-Ġappun fl-2011.

Il-Ġappun huwa t-tieni l-akbar sieħeb kummerċjali tal-UE fl-Asja, wara ċ-Ċina, u huwa s-seba’ l-akbar sieħeb globalment għall-kummerċ tal-merkanzija. Mill-2019 sal-2023, il-kummerċ bejn it-tnejn fil-prodotti u s-servizzi żdied b’9%, u laħaq EUR 188.6 biljun.

Iż-żewġ partijiet għadhom impenjati li jsaħħu r-relazzjonijiet ta’ investiment billi jikkonkludu ftehim separat ta’ investiment fil-futur li jkun jinkludi standards ta’ protezzjoni tal-investituri/investiment u mekkaniżmu għas-soluzzjoni ta’ tilwim. Mit-tnedija tas-sħubija diġitali bejn l-UE u l-Ġappun f’Mejju 2022, għaddejja ħidma fl-oqsma strateġiċi tas-semikondutturi, il-computing ta’ prestazzjoni għolja u t-teknoloġija kwantistika, il-5G u lil hinn, u l-konnettività diġitali reżiljenti. L-UE u l-Ġappun huma fost l-akbar ekonomiji diġitali fid-dinja. Il-fluss liberu tad-data bejn l-UE u l-Ġappun huwa element essenzjali għan-negozji u jirrappreżenta riżultat ewlieni fl-ambitu tal-Istrateġija tal-UE għall-Kooperazzjoni fl-Indo-Paċifiku, u fis-sħubija diġitali mal-Ġappun. Fid-Djalogu Ekonomiku ta’ Livell Għoli f’Ottubru 2023, l-UE u l-Ġappun ikkonkludew ftehim dwar il-flussi transfruntieri tad-data. Ladarba jiġi ratifikat, id-dispożizzjonijiet miftiehma se jiġu inklużi fil-FSE bejn l-UE u l-Ġappun.

Id-29 Summit bejn l-UE u l-Ġappun f’Lulju 2023 għamel enfasi fuq appoġġ b’saħħtu għall-Ukrajna, ikkundanna l-attivitajiet nukleari tal-Korea ta’ Fuq u rawwem relazzjoni stabbli maċ-Ċina. Il-mexxejja enfasizzaw il-kooperazzjoni dwar is-sigurtà, inklużi s-sigurtà marittima u ċ-ċibersigurtà, u tennew l-impenn tagħhom għal emissjonijiet netti żero sal-2050. Huma qablu wkoll li jsaħħu l-kollaborazzjoni dwar it-tranżizzjoni ekoloġika, inklużi l-effiċjenza enerġetika, l-idroġenu b’livell baxx ta’ karbonju u t-teknoloġiji għall-qbid tal-karbonju.

L-ewwel Djalogu Strateġiku bejn il-Ġappun u l-UE sar f’Novembru 2024 fil-livell tal-Ministri tal-Affarijiet Barranin. Is-Sħubija għas-Sigurtà u d-Difiża bejn l-UE u l-Ġappun ġiet konkluża matul il-laqgħa f’Tokjo. F’Jannar 2025, bħala parti mis-sħubija għas-sigurtà, sar fi Brussell id-Djalogu bejn il-Ġappun u l-UE dwar id-Diżarm u n-Nonproliferazzjoni.

It-tieni Djalogu Strateġiku bejn l-UE u l-Ġappun sar f’April 2025 u għamel enfasi fuq l-approfondiment tal-kooperazzjoni fis-sigurtà u d-difiża fil-kuntest ta’ sfidi ġeostrateġiċi li qed jinbidlu, inklużi sfidi bħal kwistjonijiet ċibernetiċi, is-sigurtà marittima, is-sigurtà spazjali, u l-ġlieda kontra l-manipulazzjoni u l-interferenza barranija fl-informazzjoni.

L-UE u l-Ġappun huma sħab strateġiċi tal-istess fehma, u għandhom approċċi simili fir-rigward tar-reġjun Indo-Paċifiku, u qablu li impenn imsaħħaħ tal-UE fir-reġjun, kif ukoll kooperazzjoni msaħħa mal-Ġappun u ma’ alleati oħra, ikunu ta’ benefiċċju. Hemm interess reċiproku biex tittejjeb il-kooperazzjoni fl-oqsma tal-konnettività, is-sigurtà marittima, l-ambjent u t-tibdil fil-klima, il-kummerċ u l-investiment, kwistjonijiet diġitali, il-promozzjoni tal-multilateraliżmu u ż-żamma tal-ordni internazzjonali bbażata fuq ir-regoli.

Il-Ġappun u d-dinja kienu ferm ixxukkjati bil-qtil tal-ex Prim Ministru Shinzo Abe f’Lulju 2022 f’Nara, fejn kien qed jagħmel kampanja għall-elezzjonijiet tal-2022, li saru biss jumejn wara biex jiġu eletti nofs il-membri tal-kamra superjuri għal sitt snin. Il-Partit Demokratiku Liberali żied b’mod modest is-siġġijiet tiegħu u ġie stabbilit rekord ġdid bi 28% tas-siġġijiet mirbuħa minn kandidati nisa.

Il-koalizzjoni fil-gvern tal-Ġappun, immexxija mill-Partit Liberali Demokratiku tal-Prim Ministru Shigeru Ishiba u l-alleat tiegħu Komeito, tilfet il-maġġoranza tagħha fl-elezzjoni ġenerali li saret f’Ottubru 2024. L-oppożizzjoni, il-Partit Demokratiku Kostituzzjonali tal-Ġappun, kienet l-aktar li bbenefikat, fejn kisbet 50 siġġu biex laħqet total ta’148. Ir-riżultati tal-elezzjoni jirriflettu nuqqas ta’ sodisfazzjon mifrux bi skandlu ta’ finanzjament u żieda fl-inflazzjoni, u joħolqu inċertezza dwar il-futur tal-Gvern tal-Ġappun u l-prospetti ekonomiċi tiegħu. Il-Ġappun se jorganizza elezzjoni ġenerali ta’ nofs it-terminu tal-Kamra tal-Kunsillieri f’Lulju 2025 biex jeleġġi nofs is-siġġijiet tal-Kamra. Bħala parti integrali mill-aġġornament tar-relazzjoni strateġika bilaterali bejn l-UE u l-Ġappun, il-Parlament u d-Diet Ġappuniż qed isaħħu d-djalogu interparlamentari bejniethom.

Ir-riżoluzzjonijiet rilevanti jinkludu dawk ta’:

Il-41 Laqgħa Interparlamentari bejn l-UE u l-Ġappun saret f’Lulju 2023 fi Strażburgu biex jiġu diskussi l-iżviluppi politiċi, ekonomiċi u soċjali, il-gwerra tar-Russja kontra l-Ukrajna, kwistjonijiet ta’ sigurtà fil-Ġappun, fl-Asja tal-Lvant u tax-Xlokk, is-Sħubija Diġitali bejn l-UE u l-Ġappun, il-kooperazzjoni ambjentali u tal-enerġija u r-relazzjonijiet kummerċjali. Ġiet iffirmata dikjarazzjoni konġunta li tappella għal regoli internazzjonali għall-intelliġenza artifiċjali.

Il-Kumitat AFET tal-Parlament żar il-Ġappun f’Lulju 2023. Twettqu skambji dwar is-sigurtà globali, iċ-ċibersigurtà u d-diżinformazzjoni, kif ukoll dwar il-gwerra ta’ aggressjoni Russa kontra l-Ukrajna. Id-Diet Ġappuniż esprima tħassib serju dwar is-sitwazzjoni tas-sigurtà fit-Tajwan. It-42 laqgħa Interparlamentari bejn l-UE u l-Ġappun hija ppjanata għal Mejju 2025 f’Tokjo u f’Osaka.

Il-Korea t’Isfel (ir-Repubblika tal-Korea)

Ir-relazzjonijiet bejn l-UE u l-Korea t’Isfel imorru lura għall-Ftehim tal-1997 dwar il-kooperazzjoni u l-assistenza amministrattiva reċiproka f’materji doganali. Il-Korea t’Isfel hija fost l-10 sħab strateġiċi ewlenin tal-UE, u s-sħubija strateġika bejn l-UE u l-Korea t’Isfel hija mibnija fuq tliet pilastri ewlenin, mirfuda minn tliet ftehimiet ewlenin:

L-10 Summit bejn l-UE u r-Repubblika tal-Korea sar f’Mejju 2023 f’Seoul. Il-mexxejja qablu li jżommu u jżidu l-pressjoni kollettiva fuq ir-Russja, b’mod partikolari permezz tal-implimentazzjoni effettiva tas-sanzjonijiet. L-UE u l-Korea t’Isfel appellaw lill-membri kollha tan-NU biex jieħdu pożizzjoni magħquda u soda kontra l-programm tal-armi illegali tal-Korea ta’ Fuq. Il-mexxejja ddiskutew ukoll it-trawwim tal-kollaborazzjoni fil-qasam tas-semikondutturi, in-networks mobbli tal-ġenerazzjoni li jmiss, il-computing kwantistiku u ta’ prestazzjoni għolja, l-intelliġenza artifiċjali u l-pjattaformi diġitali.

L-20 laqgħa tal-Kumitat Konġunt bejn l-UE u l-Korea t’Isfel saret f’Seoul f’Marzu 2024. Iż-żewġ naħat ikkundannaw bil-qawwa l-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, affermaw mill-ġdid id-dedikazzjoni tagħhom għad-denuklearizzazzjoni tal-Peniżola Koreana, u impenjaw ruħhom li jsaħħu l-inizjattivi dwar is-sigurtà u d-drittijiet tal-bniedem. Id-diskussjonijiet għamlu enfasi wkoll fuq l-espansjoni tas-sħubijiet ekoloġiċi u diġitali bejn l-UE u l-Korea t’Isfel, it-tisħiħ tal-kummerċ u l-investiment, u t-tisħiħ tal-kollaborazzjoni fis-saħħa, fir-riċerka u fiċ-ċibersigurtà. Is-settur avvanzat tax-xjenza u t-teknoloġija tal-Korea t’Isfel, b’mod partikolari fir-robotika u l-IA, joffri opportunitajiet għal aktar kooperazzjoni mal-UE. Il-pajjiż qed isaħħaħ ukoll l-istrateġija tiegħu dwar iċ-ċibersigurtà wara attakki ċibernetiċi maġġuri, bil-Korea ta’ Fuq l-aktar akkużata għal dawn l-inċidenti.

F’Novembru 2024, l-UE u l-Korea t’Isfel iffirmaw Sħubija bilaterali dwar is-Sigurtà u d-Difiża, bil-għan li jiżviluppaw u jsaħħu d-djalogu u l-kooperazzjoni dwar suġġetti ta’ sigurtà u difiża, inklużi s-sigurtà marittima, id-difiża spazjali, kwistjonijiet ċibernetiċi u n-nonproliferazzjoni nukleari, kif ukoll il-ġlieda kontra t-theddid ibridu.

It-tmien Kumitat Konġunt UE-Korea dwar il-Kooperazzjoni Xjentifika u Teknoloġika sar f’Seoul f’Marzu 2025 biex jiġu esplorati strateġiji ta’ riċerka u innovazzjoni. Id-diskussjonijiet iffukaw fuq l-avvanzi fil-politika, il-Ftehim ta’ Assoċjazzjoni UE-Korea li jmiss għall-Pilastru II ta’ Orizzont Ewropa, u l-kooperazzjoni f’oqsma kritiċi bħall-IA, it-teknoloġija kwantistika, il-kura tas-saħħa u n-newtralità karbonika.

L-UE u l-Korea t’Isfel temmew b’suċċess in-negozjati dwar Ftehim ta’ Kummerċ Diġitali sinifikanti, u affermaw mill-ġdid id-dedikazzjoni tagħhom għal standards ta’ kummerċ diġitali b’saħħithom. Imħabbar matul it-12-il laqgħa tal-Kumitat tal-Kummerċ f’Marzu 2025 taħt il-Ftehim ta’ Kummerċ Ħieles bejn l-UE u l-Korea, il-ftehim għandu l-għan li jagħti spinta lill-fiduċja tal-konsumaturi, jipprovdi ċarezza legali għan-negozji u jiffaċilita skambji ta’ data bla xkiel, filwaqt li jipprevjeni l-ostakli għall-kummerċ diġitali. Aspetti ewlenin tal-ftehim jinkludu t-trasferimenti transfruntiera tad-data, is-salvagwardji tal-privatezza, il-kuntratti elettroniċi u l-kummerċ diġitali fil-prodotti u s-servizzi.

Il-Korea t’Isfel hija t-tmien l-akbar sieħeb kummerċjali tal-UE għall-merkanzija, filwaqt li l-UE hija t-tielet l-akbar sieħeb tal-Korea t’Isfel. Minn mindu daħal fis-seħħ l-FTA fl-2011, il-kummerċ bejn dawn it-tnejn espanda b’mod konsiderevoli, u laħaq madwar EUR 130 biljun fl-2023, żieda ta’ 106% meta mqabbel mal-2011. Madankollu, f’ċerti oqsma, fadal xi sfidi u l-UE qed tistieden lill-Korea t’Isfel tneħħi l-ostakli persistenti għall-importazzjonijiet ta’ prodotti tal-annimali tal-UE, u tirratifika l-konvenzjoni pendenti tal-Organizzazzjoni Internazzjonali tax-Xogħol dwar ix-xogħol furzat.

L-elezzjonijiet presidenzjali fil-Korea t’Isfel saru f’Marzu 2022 u ntrebħu mill-konservattiv Yoon Suk-yeol, wara tellieqa ras imb ras. L-elezzjonijiet lokali saru f’Ġunju 2022 u ħabtu mal-elezzjonijiet kawżali għas-siġġijiet vakanti fl-Assemblea Nazzjonali. Il-partit fil-gvern tal-President Yoon Suk-yeol rebaħ 12 minn 17-il elezzjoni għas-sindki ta’ bliet kbar u gvernaturi provinċjali, u dan kompla jespandi l-influwenza tiegħu. L-elezzjonijiet parlamentari fil-Korea t’Isfel saru f’April 2024, u dawn tqisu bħala test ta’ nofs it-terminu dwar l-amministrazzjoni attwali. Il-Partit Demokratiku tal-oppożizzjoni liberali, flimkien ma’ partiti iżgħar tal-oppożizzjoni, rebħu b’mod konġunt 192 minn 300 siġġu fl-Assemblea Nazzjonali, telfa għall-President Yoon Suk-yeol u l-Partit tiegħu tal-Poter tal-Poplu.

Il-President Yoon Suk-yeol impona l-liġi marzjali f’Diċembru 2024, deċiżjoni li malajr inqalbet mill-parlament fi żmien sitt sigħat. Il-leġiżlaturi, inklużi membri tal-partit tiegħu stess, ivvutaw b’mod unanimu 190-0 biex jannullaw l-ordni, u sostnew li kien qabeż is-setgħat kostituzzjonali tiegħu. Mozzjoni ta’ denunzja akkużat lil Yoon Suk-yeol b’ribelljoni, u allegat li uża ħażin il-militar biex irażżan l-awtorità parlamentari. Il-President Yoon Suk-yeol kien soġġett għal denunzja u t-teknokrat veteran Han Duck-soo ġie maħtur bħala l-aġent president tal-Korea t’Isfel.

Il-Korea t’Isfel issostni li l-Ġappun għadu jrid iħallasha r-reparazzjonijiet tat-Tieni Gwerra Dinjija. Ir-relazzjonijiet għadhom diffiċli minkejja l-isforzi biex jerġgħu jiġu stabbiliti r-rabtiet skont trattat fl-1965. Kwistjoni partikolarment kontroversjali hija dik ta’ “nisa ta’ konfort” (nisa li kienu skjavi sesswali bejn l-1932 u l-1945). Il-Korea t’Isfel qajmet ukoll tħassib dwar il-pjanijiet tal-Ġappun li jirrilaxxa l-ilma kkontaminat mill-impjant tal-enerġija tiegħu ta’ Fukushima lura fl-Oċean Paċifiku, li se jaffettwa b’mod negattiv il-ħajja tal-baħar u konsegwentement l-industrija tas-sajd.

Bejn April u Settembru 2018 saru tliet summits inter-Koreani li kellhom l-għan li jwasslu għad-denuklearizzazzjoni, iżda d-djalogu u l-kooperazzjoni waqfu wara s-Summit bejn l-Istati Uniti u l-Korea ta’ Fuq f’Hanoi fl-2019, u komplew jiddeterjoraw f’Awwissu 2019 wara eżerċizzju militari konġunt bejn l-Istati Uniti u l-Korea t’Isfel. It-tensjonijiet eskalaw wara li l-Korea ta’ Fuq sparat missili ta’ medda qasira f’Marzu 2020 u wara l-isplużjoni f’Ġunju 2020 fl-uffiċċju ta’ kollegament inter-Korean f’Kaesong u l-mewt ta’ ċittadin tal-Korea t’Isfel fit-territorju tal-Korea ta’ Fuq.

F’Awwissu 2022, il-Korea t’Isfel u l-Istati Uniti komplew bl-eżerċizzji militari konġunti tagħhom, b’segwitu għad-deċiżjoni tal-President Yoon Suk-yeol li jagħti spinta lid-deterrenza. Qabel, fir-rebbiegħa tal-2022, l-Istati Uniti, il-Korea t’Isfel u l-Ġappun kienu pparteċipaw f’eżerċizzju ta’ difiża kontra l-missili ballistiċi ’l barra mill-kosta ta’ Hawaii, u dan juri r-relazzjonijiet imtejba bejn Seoul u Tokyo. F’Jannar 2024, l-Istati Uniti, il-Korea t’Isfel u l-Ġappun wettqu l-akbar eżerċizzji navali kkombinati tagħhom, b’turija ta’ saħħa kontra l-Korea ta’ Fuq. Il-militar tal-Korea t’Isfel, f’Jannar 2024, iddikjara li ma kinitx għadha teżisti żona mingħajr ostilità.

Il-Parlament huwa mħasseb ħafna dwar ir-relazzjonijiet inter-Koreani. L-UE tappoġġja soluzzjoni diplomatika għall-kriżi nukleari Koreana u biħsiebha tkompli l-istrateġija tagħha ta’ impenn kritiku. Il-Parlament huwa l-unika istituzzjoni tal-UE b’relazzjonijiet formali mal-Korea ta’ Fuq.

F’termini ta’ djalogu parlamentari, l-aktar laqgħa interparlamentari reċenti saret fl-2022 f’Seoul. Id-diskussjonijiet iffukaw fuq ir-relazzjonijiet kummerċjali u ekonomiċi, l-isforzi konġunti fil-ġlieda kontra t-tibdil fil-klima u l-appoġġ għat-tranżizzjoni enerġetika, il-politika diġitali u s-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Korea ta’ Fuq.

Il-Korea ta’ Fuq (ir-Repubblika Demokratika tal-Poplu tal-Korea)

Il-politika tal-UE lejn il-Korea ta’ Fuq hija magħrufa bħala “impenn kritiku”, li tgħaqqad is-sanzjonijiet ma’ komunikazzjoni miftuħa. Ir-relazzjonijiet huma limitati, mingħajr trattati bilaterali fis-seħħ. Il-kooperazzjoni għall-iżvilupp tal-UE tiffoka fuq is-sigurtà tal-ikel u l-għajnuna umanitarja, soġġetta għal sanzjonijiet politiċi u tan-NU. Sitt Stati Membri tal-UE għandhom ambaxxati fi Pyongyang, filwaqt li oħrajn għandhom ambaxxaturi għall-Peniżola Koreana kollha bbażati f’Seoul. L-għeluq tal-fruntieri tal-Korea ta’ Fuq fl-2020 xekkel ir-rotazzjoni tal-persunal diplomatiku.

Is-sanzjonijiet tal-UE kontra l-Korea ta’ Fuq, adottati b’rispons għall-attivitajiet tal-pajjiż fl-iżvilupp ta’ armi nukleari u missili ballistiċi, huma fost l-aktar iebsa qatt meħuda kontra pajjiż. L-UE implimentat ir-riżoluzzjonijiet kollha rilevanti tal-KSNU u daħħlet fis-seħħ ir-reġim awtonomu ta’ sanzjonijiet tagħha, li jikkomplementa u jsaħħaħ is-sanzjonijiet tan-NU. F’Settembru 2020, l-UE mexxiet ir-raba’ ċiklu ta’ approċċi fil-konfront ta’ pajjiżi mhux tal-UE biex tħeġġiġhom jimplimentaw bis-sħiħ ir-riżoluzzjonijiet tal-KSNU. F’Marzu 2021, l-UE ħabbret għall-ewwel darba sanzjonijiet relatati mad-drittijiet tal-bniedem kontra l-Korea ta’ Fuq, skont ir-Reġim Globali ta’ Sanzjonijiet tal-UE b’rabta mad-Drittijiet tal-Bniedem. Il-lista tinkludi żewġ ministri kif ukoll l-Uffiċċju Ċentrali tal-Prosekutur Pubbliku peress li assistew f’attivitajiet repressivi. F’Diċembru 2022, l-UE adottat sanzjonijiet ġodda kontra tmien individwi u erba’ entitajiet minħabba l-involviment tagħhom fi programmi ballistiċi u nukleari tal-Korea ta’ Fuq u fiċ-ċirkomvenzjoni tas-sanzjonijiet internazzjonali. F’Mejju 2024, l-UE introduċiet sanzjonijiet ġodda kontra sitt individwi u tliet entitajiet mill-Korea ta’ Fuq għar-rwol tagħhom fl-evażjoni tas-sanzjonijiet u fl-għajnuna lill-isforzi militari tar-Russja fil-gwerra kontra l-Ukrajna.

Il-Korea ta’ Fuq intensifikat il-programm nukleari tagħha fl-2017, u b’hekk żiedet it-tensjonijiet mal-Istati Uniti u l-Korea t’Isfel. Għalkemm il-politika tal-Istati Uniti kienet ibbażata fuq l-applikazzjoni ta’ pressjoni massima, l-ex President tal-Korea t’Isfel Moon Jae-in għażel id-dieskalazzjoni u ltaqa’ mal-mexxej tal-Korea ta’ Fuq Kim Jong-un tliet darbiet fl-2018. Madankollu, wara s-Summit li ma rnexxiex tal-2019 f’Hanoi bejn il-President Trump u Kim Jong-un, it-tensjonijiet u n-nuqqas ta’ fiduċja żdiedu. Minn Lulju 2021 ’l hawn, l-Aġenzija Internazzjonali tal-Enerġija Atomika rrappurtat żieda fl-attività nukleari fiċ-Ċentru tar-Riċerka Nukleari ta’ Yongbyon, b’reattur sperimentali ta’ ħames megawatts. Minn Settembru 2021 ’l hawn, il-Korea ta’ Fuq wettqet testijiet b’missili cruise ġodda ta’ medda twila li jistgħu jtiru aktar fil-baxx u bi trajettorji ċatti ħafna, liema karatteristiċi jagħmluha diffiċli li jiġu interċettati. Hija wettqet l-akbar testijiet tal-missili ballistiċi tagħha fl-2022, u wriet li l-missili interkontinentali tagħha setgħu jwasslu sal-Istati Uniti. It-tensjonijiet żdiedu f’Marzu 2022 bl-isparar min-naħa tal-Korea ta’ Fuq ta’ tip ġdid ta’ missila ballistika interkontinentali (ICBM), Hwasong-17, l-akbar missila tagħha sal-lum. L-altitudni tagħha taqbeż dik ta’ kwalunkwe ICBM ittestjata qabel, u tilħaq is-6,000km. Il-Korea t’Isfel qed issaħħaħ il-kapaċitajiet difensivi tagħha u l-kooperazzjoni militari mal-Istati Uniti, inkluż billi tieħu sehem f’eżerċizzji militari konġunti fuq skala kbira u tiskjera sistemi addizzjonali ta’ difiża bil-missili tal-ajru tal-Istati Uniti. L-istrateġija tal-Korea ta’ Fuq hija li ġġiegħel lill-Istati Uniti jiftħu mill-ġdid in-negozjati dwar is-sanzjonijiet u l-għajnuna umanitarja.

Ir-ritorn tal-Korea ta’ Fuq għat-testijiet tal-missili fl-2022, flimkien mal-invażjoni tal-Ukrajna mir-Russja, jikkostitwixxu sfida kbira għall-President tal-Korea t’Isfel Yoon Seok-yeol, li qed jadotta approċċ ta’ pożizzjoni iebsa. Il-Korea ta’ Fuq kompliet tispara missili ballistiċi fl-2023 u fl-2024, u dawn laħqu veloċitajiet ipersoniċi ta’ ħames darbiet sa għaxar darbiet il-veloċità tal-ħoss fil-fażi terminali tagħhom, u dan ifisser li jistgħu jevadu d-detezzjoni u d-difiża kontra l-missili.

F’Settembru 2022, l-Assemblea Suprema tal-Poplu tal-Korea ta’ Fuq għaddiet liġi li tagħmel l-istatus nukleari tal-pajjiż irriversibbli u tippermetti attakki nukleari preventivi jekk jiġi identifikat attakk imminenti. F’Settembru 2023, il-Korea ta’ Fuq emendat il-kostituzzjoni tagħha biex issaħħaħ u tespandi l-forza nukleari tagħha, bil-mexxej Kim Jong-un jindika l-kooperazzjoni dejjem akbar bejn l-Istati Uniti, il-Korea t’Isfel u l-Ġappun bħala “l-agħar theddida reali” li qed jiffaċċja n-nazzjon iżolat.

F’Jannar 2024, il-Mexxej Suprem Kim Jong-un ordna bidla fil-kostituzzjoni tal-Korea ta’ Fuq, liema bidla tneħħi l-għan ta’ unifikazzjoni paċifika mal-Korea t’Isfel u tittrattaha bħala pajjiż separat ostili. Din tneħħi l-unifikazzjoni paċifika mill-politika uffiċjali. Din il-bidla fil-politika timxi id f’id mal-appoġġ imġedded miċ-Ċina u mir-Russja.

Lejn l-aħħar tal-2024, kien hemm skjerament irrappurtat ta’ truppi tal-Korea ta’ Fuq biex jappoġġjaw il-forzi Russi fl-Ukrajna. Madwar 10 000 suldat tal-Korea ta’ Fuq ingħad li kienu pożizzjonati f’Kursk u tul il-fruntiera tar-Russja mal-Ukrajna, u dan jimmarka eskalazzjoni notevoli fl-involviment tal-Korea ta’ Fuq fil-kunflitt.

F’Jannar 2025, il-Korea ta’ Fuq wettqet test ta’ sistema ta’ missili kruċiera, li kienet it-tielet wirja tagħha ta’ qawwa militari dak ix-xahar. It-test, li kien taħt is-superviżjoni ta’ Kim Jong-un, kien jinkludi missili mill-baħar għall-wiċċ li jistgħu possibbilment ikunu mgħammra b’testati nukleari. Bi tweġiba għall-eżerċizzji militari bejn l-Istati Uniti u l-Korea t’Isfel, il-Korea ta’ Fuq wiegħdet reazzjoni qawwija u indikat l-intenzjoni tagħha li tippersisti bl-ittestjar tal-armi u żżomm l-approċċ konfrontattiv tagħha, minkejja l-isforzi tal-President Trump biex jinvolvi lil Kim Jong-un fuq livell diplomatiku.

L-UE kkundannat l-isparar tal-missili, filwaqt li stiednet lill-Korea ta’ Fuq tikkonforma mal-obbligi tagħha skont ir-riżoluzzjonijiet tal-KSNU u tibqa’ lura mill-azzjonijiet kollha li jfixklu l-ambjent għall-kisba tad-diplomazija u tad-djalogu. L-UE hija impenjata favur id-denuklearizzazzjoni. Sakemm il-Korea ta’ Fuq tikkonforma mal-obbligi tagħha skont ir-riżoluzzjonijiet tal-KSNU, l-UE se tkompli timplimenta s-sanzjonijiet b’mod strett filwaqt li tinkoraġġixxi lill-komunità internazzjonali biex tagħmel l-istess.

Id-Delegazzjoni għar-Relazzjonijiet mal-Peniżola Koreana (DKOR) ġiet stabbilita fl-2004. Minn dak iż-żmien ’l hawn , id-DKOR hija l-unika istituzzjoni tal-UE b’relazzjonijiet formali mal-Korea ta’ Fuq. Il-laqgħat interparlamentari mal-Assemblea Suprema tal-Poplu ma kinux frekwenti. Għalkemm id-delegazzjoni tal-Parlament inizjalment ippruvat iżżomm il-mezzi ta’ komunikazzjoni miftuħa, l-iżviluppi politiċi u militari fil-Korea ta’ Fuq, u b’mod partikolari t-testijiet nukleari u tal-missili ballistiċi tagħha, għamlu l-ħidma tad-delegazzjoni fil-Korea ta’ Fuq anqas fattibbli. Il-laqgħat regolari tad-DKOR iffukaw fuq ir-relazzjonijiet inter-Koreani u fuq is-sitwazzjoni tas-sigurtà fil-peniżola Koreana. Id-DKOR se tiltaqa’ ma’ rappreżentanti li huma parti mid-“Taħditiet bejn Sitt Partijiet” sabiex tifhem aħjar il-pożizzjoni u l-linji ħomor ta’ kull parti, u biex tara jekk hemmx lok għal negozjati biex jitnaqqsu t-tensjonijiet.

Il-Parlament għadda diversi riżoluzzjonijiet li fihom jikkundanna l-programmi nukleari u tal-missili tal-Korea ta’ Fuq. Il-Parlament għadda riżoluzzjoni f’April 2022 dwar is-sitwazzjoni tad-drittijiet tal-bniedem fil-Korea ta’ Fuq, inkluża l-persekuzzjoni tal-minoranzi reliġjużi.

 

Jorge Soutullo / Samuel Cantell / Airis Meier / Cristina Stanculescu